سجده فرشتگان: تفاوت میان نسخه‌ها

۳٬۲۷۵ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۸ ژوئن ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = آفرینش حضرت آدم
| عنوان مدخل  =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط  =
}}
== مقدمه==
== مقدمه==
{{همچنین|ملائکه}}
{{همچنین|ملائکه}}
در [[داستان حضرت آدم]]{{ع}} [[قرآن کریم]] جریان [[سجده فرشتگان]] در برابر [[حضرت آدم]]{{ع}} را به تصویر می‌‌کشد.  
در داستان حضرت آدم {{ع}} [[قرآن کریم]] جریان سجده فرشتگان در برابر [[حضرت آدم]]{{ع}} را به تصویر می‌‌کشد.
 
== سجده فرشتگان در قرآن ==
[[فرمان]] سجده فرشتگان بر آدم، در [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که به فرشتگان گفتیم: برای آدم فروتنی کنید، همه فروتنی کردند جز ابلیس که سرباز زد و سرکشی کرد و از کافران شد» سوره بقره، آیه ۳۴.</ref> و [[آیات]] دیگری آمده است. در اینکه مقصود از این [[سجده]] چه بوده و آیا به شخص آدم {{ع}} اختصاص داشته یا مربوط به همه ذریه اوست و آیا همه [[ملائکه]] به [[سجده]] [[مأمور]] بودند، یا گروهی خاص، و زمان این [[سجده]]، چه هنگامی بوده، [[مفسران]] آرای گوناگونی دارند.
 
از ظاهر بیش‌تر [[تفاسیر]] برمی‌آید که مسجود بودن را مختص شخص آدم {{ع}} دانسته‌اند؛ ولی برخی [[سجده]] [[ملائکه]] را ویژه شخص آدم ندانسته و گفته‌اند: این [[سجده]] برای همه فرزندان آدم و [[حیات]] انسانی بوده و آدم {{ع}} از باب نمونه و به نمایندگی از طرف همه افراد [[انسان]]، مسجود [[فرشتگان]] قرار گرفته است.


بعد از [[تعلیم اسماء]] به آدم و اعلام [[عجز]] ملائکه از دانستن آن، [[خداوند]] [[دستور]] سجده می‌‌دهد<ref>المیزان، ج۱، ص ۱۲۳.</ref> و می‌‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که به فرشتگان گفتیم: برای آدم فروتنی کنید» سوره بقره، آیه ۳۴.</ref> اصل سجده در لغت [[خضوع]] و تذلل است<ref>شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج۱، ص ۱۷۳؛ روض الجنان، ج۱، ص ۲۰۸.</ref>. یا به معنی تذلل و [[انقیاد]] با فرود آوردن سر است<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ص ۵.</ref>. در [[روایات]] نیز بر فرود آوردن سر بر [[زمین]] در برابر [[آدم]] تصریح شده<ref>بحار، ج۱۱، ص ۱۳۹؛ [[المیزان]]، ج۱، ص ۱۲۵.</ref>. در [[شرع]] نیز [[سجده]] عبارت است از روی بر زمین نهادن یا پیشانی نهادن بر زمین به قصد [[عبادت]]. [[علامه طباطبایی]] تصریح می‌‌کند که هر چند سجده کردن از همه [[افعال]] [[انسان]] تعیّن بیشتری برای عبادت دارد، لکن نباید سجده را عبادتی ذاتی دانست که در آن صورت انجام آن به عنوان تحیت وتکریم برای غیر [[خدا]] به گونه ای که [[اطاعت فرمان خدا]] و [[خضوع]] برای او نیز محسوب شود جایز نباشد<ref>المیزان، ج۱، ص ۱۲۳.</ref>.
گفته شده: این [[سجده]] در [[حقیقت]]، [[احترام به انسانیت]]، به ویژه [[اهل بیت]] [[رسالت]] {{عم}} بوده است؛ همان گونه که [[امام علی]] {{ع}} در [[حدیثی]] می‌فرماید: [[خداوند]] ما را در صلب آدم قرار داد و [[فرشتگان]] را فرمود که برای ما بر او [[سجده]] کنند<ref>الفرقان، ج ۸ و ۹، ص ۴۲ و ۴۳.</ref>. برخی نیز آدم {{ع}} را الگویی برای [[انسان کامل]] برشمرده و گفته‌اند: این مقام مخصوص شخص آدم {{ع}} نیست؛ بلکه متعلق به [[انسان کامل]] است<ref>تفسیر موضوعی، ج ۶، ص ۲۱۰.</ref>.<ref>[[علی احمد ناصح|ناصح، علی احمد]]، [[آدم - ناصح (مقاله)|آدم]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص ۱۳۶-۱۳۷.</ref>
 
==داستان سجده==
پس از [[تعلیم اسماء]] به آدم و اعلام [[عجز]] ملائکه از دانستن آن، [[خداوند]] [[دستور]] سجده می‌‌دهد<ref>المیزان، ج۱، ص ۱۲۳.</ref> و می‌‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که به فرشتگان گفتیم: برای آدم فروتنی کنید» سوره بقره، آیه ۳۴.</ref> اصل سجده در لغت [[خضوع]] و تذلل است<ref>شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج۱، ص ۱۷۳؛ روض الجنان، ج۱، ص ۲۰۸.</ref>. یا به معنی تذلل و [[انقیاد]] با فرود آوردن سر است<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ص ۵.</ref>. در [[روایات]] نیز بر فرود آوردن سر بر [[زمین]] در برابر [[آدم]] تصریح شده<ref>بحار، ج۱۱، ص ۱۳۹؛ [[المیزان]]، ج۱، ص ۱۲۵.</ref>. در [[شرع]] نیز [[سجده]] عبارت است از روی بر زمین نهادن یا پیشانی نهادن بر زمین به قصد [[عبادت]]. [[علامه طباطبایی]] تصریح می‌‌کند که هر چند سجده کردن از همه [[افعال]] [[انسان]] تعیّن بیشتری برای عبادت دارد، لکن نباید سجده را عبادتی ذاتی دانست که در آن صورت انجام آن به عنوان تحیت وتکریم برای غیر [[خدا]] به گونه ای که [[اطاعت فرمان خدا]] و [[خضوع]] برای او نیز محسوب شود جایز نباشد<ref>المیزان، ج۱، ص ۱۲۳.</ref>.


ممکن است گفته شود آدم [[قبله]] بوده، مثل [[کعبه]] و سجده برای خدا بوده، یا آدم خدا را سجده می‌‌کرد و [[ملائکه]] در پس آدم متابعت می‌‌کردند، ولی سخن بهتر آن است که سجده برای آدم بود، ولی در [[حقیقت]]، [[اطاعت خدا]] بود<ref>کشف الاسرار، ج۱، ص ۱۴۴.</ref>. [[صدرالمتألهین]] می‌‌گوید ممکن است سجده برای خدا بوده، در آن صورت آدم قبله قرار گرفته مثل کعبه، به جهت بالا بردن [[شأن]] او و یا آدم سبب [[وجوب]] سجده برای خدا بوده، زیرا با دیدن او پی به عظمت [[قدرت الهی]] می‌‌بردند و یا مسجود انسان بوده از آن جهت که آدم به [[قرب الهی]] رسیده بود، لذا این [[سجود]] برای آدم، سجود برای خدا محسوب می‌‌شود، زیرا آدم آینه تمام نمای خدا بود، یا اینکه سجده اصلاً به معنای [[انقیاد]] و خضوع است، نه سجده [[حقیقی]] که از نظر ایشان قول دوم بهتر است<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ج۳، ص ۸ـ۷.</ref>. یا اینکه سجده برای آدم باشد به عنوان [[احترام]] به او<ref>شرح نهج البلاغه ابن میثم، ص ۱۷۳.</ref> و ممکن است گفته شود سجده ملائکه نوعی انقیاد، مطاوعت و در [[تسخیر]] بودن ملائکه برای آدم است<ref>تفسیر [[محی الدین]] [[عربی]]، ج۱، ص ۶۷.</ref>. برخی هم گفته‌اند سجده فرشتگان بر [[آدم]] به مفهوم [[فرمان]] بری همه نیروهای سپهر از [[انسان]] است<ref>المنار، ج۱، ص ۲۶۹.</ref>.
ممکن است گفته شود آدم [[قبله]] بوده، مثل [[کعبه]] و سجده برای خدا بوده، یا آدم خدا را سجده می‌‌کرد و [[ملائکه]] در پس آدم متابعت می‌‌کردند، ولی سخن بهتر آن است که سجده برای آدم بود، ولی در [[حقیقت]]، [[اطاعت خدا]] بود<ref>کشف الاسرار، ج۱، ص ۱۴۴.</ref>. [[صدرالمتألهین]] می‌‌گوید ممکن است سجده برای خدا بوده، در آن صورت آدم قبله قرار گرفته مثل کعبه، به جهت بالا بردن [[شأن]] او و یا آدم سبب [[وجوب]] سجده برای خدا بوده، زیرا با دیدن او پی به عظمت [[قدرت الهی]] می‌‌بردند و یا مسجود انسان بوده از آن جهت که آدم به [[قرب الهی]] رسیده بود، لذا این [[سجود]] برای آدم، سجود برای خدا محسوب می‌‌شود، زیرا آدم آینه تمام نمای خدا بود، یا اینکه سجده اصلاً به معنای [[انقیاد]] و خضوع است، نه سجده [[حقیقی]] که از نظر ایشان قول دوم بهتر است<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ج۳، ص ۸ـ۷.</ref>. یا اینکه سجده برای آدم باشد به عنوان [[احترام]] به او<ref>شرح نهج البلاغه ابن میثم، ص ۱۷۳.</ref> و ممکن است گفته شود سجده ملائکه نوعی انقیاد، مطاوعت و در [[تسخیر]] بودن ملائکه برای آدم است<ref>تفسیر [[محی الدین]] [[عربی]]، ج۱، ص ۶۷.</ref>. برخی هم گفته‌اند سجده فرشتگان بر [[آدم]] به مفهوم [[فرمان]] بری همه نیروهای سپهر از [[انسان]] است<ref>المنار، ج۱، ص ۲۶۹.</ref>.
خط ۱۰: خط ۲۵:


درباره [[فلسفه]] [[مأمور]] شدن [[فرشتگان]] به سجده بر آدم، دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است: گروهی سؤال از [[ملائکه]] را برای تعجیز می‌‌دانند<ref>کشف الاسرار، ج۱، ص ۱۳۷.</ref> و گروهی برای [[آزمایش]] و [[امتحان]]<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ص ۴.</ref>. تا زمانی که آدم [[خلق]] نشده بود، [[ابلیس]] و ملائکه در یک رتبه بودند و امتیازی به هم نداشت و پس از [[خلقت آدم]]، این دو گروه از هم جدا شدند<ref>المیزان، ج۸، ص ۲۲.</ref>.<ref>[[محمود مقدمی|مقدمی، محمود]]، [[آدم - مقدمی (مقاله)| مقاله «آدم»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)| دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۳۹-۵۰.</ref>
درباره [[فلسفه]] [[مأمور]] شدن [[فرشتگان]] به سجده بر آدم، دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است: گروهی سؤال از [[ملائکه]] را برای تعجیز می‌‌دانند<ref>کشف الاسرار، ج۱، ص ۱۳۷.</ref> و گروهی برای [[آزمایش]] و [[امتحان]]<ref>تفسیر صدرالمتألهین، ص ۴.</ref>. تا زمانی که آدم [[خلق]] نشده بود، [[ابلیس]] و ملائکه در یک رتبه بودند و امتیازی به هم نداشت و پس از [[خلقت آدم]]، این دو گروه از هم جدا شدند<ref>المیزان، ج۸، ص ۲۲.</ref>.<ref>[[محمود مقدمی|مقدمی، محمود]]، [[آدم - مقدمی (مقاله)| مقاله «آدم»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)| دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۳۹-۵۰.</ref>
== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:000052.jpg|22px]] [[علی احمد ناصح|ناصح، علی احمد]]، [[آدم - ناصح (مقاله)|'''آدم''']]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]
# [[پرونده:440259451.jpg|22px]] [[محمود مقدمی|مقدمی، محمود]]، [[آدم - مقدمی (مقاله)| مقاله «آدم»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)| '''دانشنامه کلام اسلامی ج۱''']]
{{پایان منابع}}
== پانویس ==
{{پانویس}}
[[رده:حضرت آدم]]
۱۲۹٬۶۲۱

ویرایش