خودکفایی: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط =  

| عنوان مدخل  =  

| پرسش مرتبط  =

}}

[[خداوند]] در [[آیات قرآنی]] بر استقلال همه‌جانبه [[امت اسلام]] از [[جوامع]] دیگر تاکید می‌کند. برخی از [[آیات]] به‌صراحت هر گونه [[وابستگی]] به ویژه در حوزه [[اقتصادی]] را مردود شمرده و از [[مسلمانان]] خواسته تا به گونه‌ای [[اقتصاد جامعه]] را بنیاد گذاشته و [[استوار]] سازند که نیازی به [[بیگانگان]] وجود نداشته باشد؛ زیرا [[اقتصاد]]، قوام [[جامعه]] است<ref>نساء، آیه ۵</ref> و همانند ستون میانی [[خیمه]] عمل می‌کند. پس اگر اقتصاد خودکفا و مستقل وجود نداشته باشد، جامعه فاقد ستون اصلی و میانی خواهد بود و توان [[ایستادگی]] و [[مقاومت]] نخواهد داشت.

خداوند با تمثلی در [[آیه ۲۹ سوره فتح]] وضعیت مسلمانی و [[جامعه اسلامی]] را همانند گیاهی دانسته که بر ساق خود استوار است و به جایی تکیه ندارد. خداوند می‌فرماید: «محمد [[پیامبر خدا]] و کسانی که با او هستند بر [[کافران]] سختگیرند و با یکدیگر [[مهربان]]؛ آنان را می‌بینی که [[رکوع]] می‌کنند، به [[سجده]] می‌آیند و جویای فضل و [[خشنودی خدا]] هستند، نشانشان اثر سجده‌ای است که بر چهره آنهاست، این است وصفشان در [[تورات]] و در [[انجیل]]، که چون کشته‌ای هستند که جوانه بزند و آن جوانه محکم شود و بر پاهای خود بایستد و کشاورزان را به [[شگفتی]] وادارد، تا آنجا که کافران را به [[خشم]] آورد، [[خدا]] از میان آنها کسانی را که [[ایمان]] آورده‌اند و کارهای [[شایسته]] کرده‌اند به [[آمرزش]] و پاداشی بزرگ [[وعده]] داده است».

در این [[آیه]] خداوند می‌فرماید امت اسلام، امتی است که با خودشان مهربان و نسبت به [[دشمنان]] سختگیر هستند. [[اهل عبادت]] و [[بندگی]] بوده و آثار [[سجود]] در پیشانی‌شان دیده می‌شود. همچنین آنان همانند گیاهی هستند که [[جوان]] و محکم روی پای خود ایستاده‌اند و تکیه‌ای به کسی و چیزی ندارند.

[[مفسران]] [[تفسیر نمونه]] نیز می‌نویسند: در توصیف دوم که در [[انجیل]] آمده نیز پنج وصف عمده برای [[مؤمنان]] و [[یاران محمد]]{{صل}} ذکر شده است: جوانه زدن، کمک کردن برای پرورش، محکم شدن، بر پای خود ایستادن، و نمو چشمگیر اعجاب‌انگیز.

پس، از آنجا که استقلال سیاسی و نظامی در گرو استقلال اقتصادی است، لازم است تا به عنوان [[امت اسلام]] و یک [[هویت]] مستقل در عرصه [[جامعه جهانی]] و در میان امت‌های دیگر، از استقلال اقتصادی برخوردار بوده و از هر گونه وابستگی اقتصادی [[رهایی]] یافته و بر پا و ساق خود استوار بوده و تکیه و اعتمادی به دیگران نداشته باشیم؛ چراکه خداوند در آیه ۵ [[سوره نساء]] و به‌صراحت کامل در آیه ۲۸ [[سوره توبه]] بیان می‌کند که وابستگی اقتصادی مهم‌ترین عامل وابستگی جامعه به [[بیگانگان]] خواهد بود؛ از همین روست که در توصیف [[مسلمانی]] و آئین آن در [[آیه ۲۹ سوره فتح]] می‌فرماید که خودکفایی و [[استقلال]] و [[اعتماد]] بر خود و برپای خود ایستادن، از آئین [[مسلمانی]] است.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[خودکفایی اقتصادی از منظر قرآن (مقاله)|خودکفایی اقتصادی از منظر قرآن]].</ref>.

#'''[[توزیع]] درست منابع و [[ثروت]]''': کار، نیازمند منابع و ثروت است که آن نیز به وفور در زمین به‌اشکال گوناگون وجود دارد. آب و خاک و هوا و [[معادن]] و مانند آنها همه از منابع ثروت و [[اقتصاد]] است که اگر به‌درستی [[توزیع]] شود و در [[اختیار]] همگان قرار گیرد، [[اقتصاد جامعه]] شکل مناسب به خود می‌گیرد و امکان [[توسعه]] و [[پیشرفت]] [[اقتصادی]] و همه‌جانبه برای [[جامعه]] فراهم می‌آید. [[خداوند]] در [[آیات قرآنی]] یکی از [[اصول اساسی اسلام]] و [[مسلمانی]] را [[توزیع عادلانه ثروت]] دانسته و بر توزیع و گردش سالم [[اقتصاد]] در همه حوزه‌ها از جمله منابع و [[ثروت]] ملی تاکید کرده است. از جمله مهم‌ترین [[آیات]] در این زمینه می‌توان به [[آیه]] ۷ [[سوره]] حشر‌اشاره کرد.<ref>{{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}} «آنچه خداوند از (دارایی‌های) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما می‌دهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز می‌دارد دست بکشید و از خداوند پروا کنید که خداوند، سخت کیفر است» سوره حشر، آیه ۷.</ref>

#'''[[اعتدال]] در [[مصرف]]''': شاید یکی از مهم‌ترین عوامل موثر در [[استقلال]] و خودکفایی اقتصادی طریق درست مصرف کردن است؛ زیرا در هر نقطه‌ای از جغرافیای [[زمین]] [[زندگی]] کنیم، [[نیازهای انسانی]] در حد مورد نیاز فراهم است؛ اما به علت [[اسراف]] و [[تبذیر]] یعنی [[افراط]] در مصرف و بدتر از آن ریخت و پاش و استفاده نادرست و دور ریز محصولات و فراورده‌های اقتصادی، خود و جامعه را گرفتار مشکل اقتصادی می‌کنیم. از همین رو در [[آیات قرآن]] از هرگونه اسراف حتی در نوشیدنی‌هایی چون آب تاکید شده<ref>{{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ}} «ای فرزندان آدم! در هر نمازگاهی زیور خود را بردارید و بخورید و بیاشامید و گزافکاری نکنید که او گزافکاران را دوست نمی‌دارد» سوره اعراف، آیه ۳۱.</ref> و از تبذیر و ریخت‌وپاش [[نهی]] شده است.<ref>{{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ}} «و اوست که باغ‌هایی با داربست و بی‌داربست و خرمابن و کشتزار با خوردنی‌هایی گوناگون و زیتون و انار، همگون و ناهمگون آفریده است؛ از میوه‌اش چون بار آورد بخورید و حقّ (مستمندان) را از آن، روز درو (یا چیدن) آن بپردازید و گزافکاری نکنید که او گزافکاران را دوست نمی‌دارد» سوره انعام، آیه ۱۴۱.</ref>