زیارت: تفاوت میان نسخه‌ها

| مداخل مرتبط = [[زیارت در لغت]] - [[زیارت در قرآن]] - [[زیارت در کلام اسلامی]] - [[زیارت در معارف دعا و زیارات]] - [[زیارت در معارف و سیره حسینی]] - [[زیارت در معارف و سیره سجادی]] - [[زیارت در معارف و سیره امام کاظم]] - [[زیارت در معارف و سیره رضوی]] - [[زیارت در معارف و سیره امام جواد]] - [[زیارت در معارف و سیره امام هادی]] - [[زیارت در معارف مهدویت]] - [[زیارت در حقوق اسلامی]] - [[زیارت در سبک زندگی اسلامی]]

اینگونه [[زیارت‌ها]]، علاوه بر آنکه برای خود [[زائر]]، اثر [[تربیتی]] و [[تزکیه]] [[روح]] دارد و [[دلیل]] [[حق‌شناسی]] او نسبت به [[اولیاء]] [[خدا]] و [[پیشوایان دین]] است، در زمینه احیاء [[امر]] [[امامان]] و ترویج [[مکتب]] [[انسانی]] و [[تربیتی]] آن اسوه‌ها در [[جوامع بشری]] و توجّه دادن به خط صحیح [[رهبری]] و [[ولایت]] در [[جامعه]] مؤثّر است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۲۱۹؛ [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۱۰.</ref>.

زیارت، سنّتی [[دینی]] است که مورد سفارش [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] و [[ائمه]] است. [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} به [[امام حسین]] {{ع}} فرمود: "هرکس مرا در حال [[حیات]] یا پس از مرگم زیارت کند، یا پدرت یا برادرت یا تو را زیارت کند، بر من است که [[روز قیامت]] او را دیدار کنم و از گناهانش برهانم"<ref>{{متن حدیث|مَنْ زَارَنِي حَيّاً أَوْ مَيِّتاً، أَوْ زَارَ أَبَاكَ، أَوْ زَارَ أَخَاكَ، أَوْ زَارَكَ، كَانَ حَقّاً عَلَيَّ أَنْ أَزُورَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَ أُخَلِّصَهُ مِنْ ذُنُوبِهِ}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۲ ص ۵۷۷.</ref> زیارت هر [[امام]]، [[حقّ]] او بر گردن [[پیروان]] و [[دوستان]] اوست و از نشانه‌های وفای به این [[عهد]] و ادای این [[حق]]، زیارت [[قبر]] اوست. این [[کلام]] [[امام رضا|حضرت رضا]] {{ع}} است که فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ لِكُلِّ إِمَامٍ عَهْداً فِي عُنُقِ أَوْلِيَائِهِ وَ شِيعَتِهِ وَ إِنَّ مِنْ تَمَامِ الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَ حُسْنِ الْأَدَاءِ زِيَارَةَ قُبُورِهِمْ فَمَنْ زَارَهُمْ رَغْبَةً فِي زِيَارَتِهِمْ وَ تَصْدِيقاً بِمَا رَغِبُوا فِيهِ كَانَتْ أَئِمَّتُهُمْ شُفَعَاءَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ}}<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۲ ص ۵۷۷.</ref>. [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} فرمود: هرکس برای [[حج]] به [[مکّه]] آید و مرا در [[مدینه]] زیارت نکند، [[روز قیامت]] بر او جفا می‌کنم و هرکس به زیارت من آید، [[شفاعت]] او بر من [[واجب]] می‌شود و هرکه شفاعتش بر من [[واجب]] شود، وارد [[بهشت]] می‌گردد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۲ ص ۵۶۵.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۹۳.</ref>

'''نکته نخست''': مهم‌ترین دستاویز وهابیان برای [[حکم]] به عدم جواز سفر برای زیارت، همین [[حدیث]] است. اگر دقت شود در این حدیث مستثنی‌منه در [[کلام]] نیست. بنابر قواعد عربی باید چیزی را به عنوان مستثنی‌منه در تقدیر گرفت و آن می‌تواند یکی از دو احتمال ذیل باشد:

بنابر احتمال اول، معنی حدیث چنین است: سفر به سوی هیچ مسجدی از [[مساجد]] روا نیست مگر به سوی سه مسجد: مسجدالنبی، [[مسجدالحرام]] و [[مسجدالاقصی]]. دلیلش هم روشن است؛ زیرا غیر از این سه مسجد، بقیه مساجد عالم از حیث [[ثواب]] یکسان‌اند؛ یعنی اگر کسی در شهری [[زندگی]] می‌کند ثواب مسجد جامع آن [[شهر]] با ثواب مسجد جامع هر شهر دیگر برابر است، بنابراین، [[رنج]] تحمل سفر به شهر دیگر بی‌معنی است.

 

 

اما بنابر احتمال دوم، معنی حدیث چنین است که سفر به هیچ مکانی سزاوار نیست مگر به سوی سه مسجد: مسجدالنبی، مسجدالحرام و مسجدالاقصی. ولی این احتمال قطعا مردود است؛ زیرا معنی سخن این است که به طور کلی [[سفر]] کردن در [[اسلام]] به غیر از سفر به این سه [[مسجد]]، [[نامشروع]] است و این حرف علاوه بر آنکه عقلاً و عادتاً غیر قابل پذیرش است با صدها [[روایت]] و [[آیه]] در ارتباط با [[استحباب]] بلکه [[وجوب]] سفرهای [[علمی]]، سفرهای [[تجاری]]، سفر برای [[صله ارحام]]، سفر برای سیاحت، سفر برای [[جهاد]] و غیره، در تعارض است.

 

'''نکته دوم''': زیارت به معنی حضور [[زائر]] در محضر زیارت شونده است، [[قرآن]] رفتن [[مسلمانان]] نزد [[پیامبر]]{{صل}} را عملی پسندیده دانسته است که موجب جلب [[رحمت]] و [[مغفرت الهی]] است<ref>سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>.<ref>[[مهدی رستم‌نژاد|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)|پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه]]، ص ۵۳۹.</ref>

مهم‌ترین [[هدف]] در زیارت، اتصاف [[زائر]] به اوصاف مزور است از این رو، دستورهای اکیدی درباره زیارت [[اهل بیت]] {{عم}} و کیفیت آن رسیده است؛ چنان‌که سیره سلف صالح از [[اولیای خدا]] نیز چنین بوده است و [[روایات]] فراوان جوامع روایی، [[شاهد]] گویای آن است. [[حضرت رسول]] {{صل}} می‌فرمایند: ای [[مردم]]! خاندانم را در حال [[حیات]] و پس از حیاتم بزرگ شمارید و آنها را [[احترام]] کنید و [[برتری]] دهید<ref>{{متن حدیث|أَيُّهَا النَّاسُ! عَظِّمُوا أَهْلَ بَيْتِي فِي حَيَاتِي وَ مِنْ بَعْدِي وَ أَكْرِمُوهُمْ وَ فَضِّلُوهُمْ}}؛ مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۹، ص۶۵.</ref>. [[رسول خدا]] {{صل}} می‌فرمایند: [[زیارت]]، [[مودت]] را تثبیت می‌کند<ref>{{متن حدیث|الزِّيَارَةُ تُثْبِتُ الْمَوَدَّةَ}}؛ مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۰، ص۳۷۴.</ref>.<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[وظایف امت نسبت به قرآن و عترت (کتاب)|وظایف امت نسبت به قرآن و عترت]].</ref>

بیشتر آداب زیارت [[معصومین]]{{ع}} در [[احادیث]] وارد شده و بعضی از آنها در کلمات علمای بزرگ آمده است و سزاوار است [[زائران]] این [[آداب]] را رعایت کنند، تا به [[مقام قرب]] نایل گردند و از [[برکات]] زیارت هرچه بیشتر برخوردار شوند. اهم ‎آنها به اختصار بیان می‌شود:‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

# [[غسل]] کردن هنگام [[سفر]] برای زیارت در صورتی که از [[شهر]] دیگری به زیارت می‌رود.

# [[پاک]] بودن و [[پاکیزگی]] [[لباس]] و بدن و نیز پوشیدن جامه‌های نو، که بهتر است سفید رنگ باشد، و خوشبو نمودن خود مگر در [[زیارت امام حسین]]{{ع}}.

# خواندن [[اذن دخول]] چنان‌که در احادیث، [[اذن]] دخول‌های عام برای تشرف به هریک از حرم‌های مطهر و اذن دخول‌های خاص برای ورود به بعضی از بقاع متبرکه وارد شده است.

# بوسیدن [[عتبه]] و آستانه مبارکه؛ از [[شهید]] اول نقل کرده‌اند که فرمود: چنانچه [[زائر]] [[سجده]] کند و [[نیت]] نماید برای [[خدا]] سجده می‌کنم که مرا [[توفیق]] زیارت داد، از بوسیدن عتبه و آستانه بهتر است.

# در صورتی که مزاحمتی برای دیگران نباشد، نزد ضریح برود و خود را به آن بچسباند و اینکه شخص خیال کند دور ایستادن [[ادب]] است، [[فکری]] [[باطل]] است؛ زیرا در روایت تکیه کردن به ضریح و بوسیدن آن وارد شده است.

# [[نماز]] زیارت؛ حداقل دو رکعت نماز، پس از خواندن زیارت به جای آورد. [[مرحوم محدث قمی]] می‌گوید: شیخ [[شهید]] فرمود: اگر [[زیارت]] برای [[پیغمبر]]{{صل}} است، [[نماز]] را در روضهٔ [[مطهر]] به جا آورد و اگر در [[حرم]] یکی از [[ائمه]] است در بالای سر به جا آورد و به جا آوردن آن دو رکعت، در هر مکان از حرم و نیز [[مسجد]] حرم جایز است.

# [[دعا کردن]] بعد از نماز؛ دعاهای خاصی که از ائمه [[روایت]] شده، یا آنچه به خاطرش می‌رسد برای خود و بستگان و حقداران از [[پروردگار متعال]] درخواست نماید. خلاصه چون زیارت، دیدار با [[ارواح]] [[پاک]] و اولیای بزرگ [[الهی]] است؛ لذا نخستین شرط زیارت «[[ادب]]» است، و ادب هم در سایۀ [[معرفت]] و [[محبت]]، پدید می‌‌آید. از این روی زیارت هم آداب ظاهری دارد هم [[آداب]] [[باطنی]]، که توجه به هر دو شایسته است. در هر صورت، زیارت، وسیله‌ای است برای [[توبه]] و تطهیر که در پرتو آن [[تزکیه]] باطنی [[آدمی]] را فراهم می‌نماید<ref>ادعیه و آداب حرمین، ص۱۷۷-۱۸۲.</ref>.

# برای بوسیدن [[ضریح]] یا خانهٔ [[کعبه]]، به زائرین و یا به کسی [[آزار]] نرساند.

اذنِ دخول؛ «اذن ورود» از آداب [[معاشرت]] [[اسلامی]] است، که [[انسان]] سرزده و بی‌اذن و [[اجازه]] وارد [[منزل]] و اتاق کسی نشود و قبلاً اعلام کند<ref>به اذن دخول استیذان و استیناس هم می‌گویند.</ref>. از این‌رو در آداب زیارت حرم‌های مطهر [[پیامبر]]{{صل}} و ائمه{{عم}} و بقاع متبرکه، آمده است که به عنوان [[رعایت ادب]]، نسبت به حریم [[اولیای خدا]]، [[اذن دخول]] در آستانۀ ورود به حرم، خوانده شود<ref>فرهنگ عاشورا، جواد محدثی، ص۴۰.</ref>. در اذن دخول حرم [[رسول خدا]]{{صل}} دیگر ائمه{{عم}} می‌گویی: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي وَقَفْتُ عَلَى بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ بُيُوتِ نَبِيِّكَ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ قَدْ مَنَعْتَ النَّاسَ أَنْ يَدْخُلُوا إِلَّا بِإِذْنِهِ<ref>مفاتیح الجنان.</ref> فَقُلْتَ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما اجازه دهند» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> اللَّهُمَّ إِنِّي أَعْتَقِدُ حُرْمَةَ صَاحِبِ هَذَا الْمَشْهَدِ الشَّرِيفِ فِي غَيْبَتِهِ كَمَا أَعْتَقِدُهَا فِي حَضْرَتِهِ...}}<ref>مفاتیح الجنان.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۴۶.</ref>

== ثمرات زیارت ==

# '''دیدار [[پیامبر]] در بهشت:''' [[حسین بن علی]]{{ع}} به رسول خدا{{صل}} گفت: ای پدر! برای آن کس که شما را زیارت کند چه خواهد بود؟ رسول خدا فرمود: فرزندم! آن کس که در [[حیات]] و یا پس از مرگم مرا [[زیارت]] کند یا آنکه پدر، [[برادر]] و تو را زیارت نماید، این [[حق]] را بر من خواهد یافت که [[روز قیامت]] دیدارش کرده و از [[گناهان]] رهایش سازم<ref>حج در اندیشه اسلامی، سید علی قاضی عسکر، ص۶۴.</ref>.