صله رحم: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
(←مقدمه) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
== مراتب صله رحم == | == مراتب صله رحم == | ||
صله رحم به اعتبار حکم شرعی دارای دو مرتبه است: صله رحم [[واجب]] و صله رحم [[مستحب]]. | صله رحم به اعتبار حکم شرعی دارای دو مرتبه است: صله رحم [[واجب]] و صله رحم [[مستحب]]. | ||
# صله رحم واجب: [[قطع رحم]] [[گناه کبیره]] و ترک آن واجب است. ترک قطع رحم به وسیله صله رحم صورت میگیرد؛ بنابراین صله رحم تا آنجا که مصداق ترک قطع رحم باشد، واجب میشود. | # '''صله رحم واجب:''' [[قطع رحم]] [[گناه کبیره]] و ترک آن واجب است. ترک قطع رحم به وسیله صله رحم صورت میگیرد؛ بنابراین صله رحم تا آنجا که مصداق ترک قطع رحم باشد، واجب میشود. | ||
# صله رحم مستحب: بالاتر از مرتبه واجب، هرگونه پیوند و ارتباط با خویشان مستحب است<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۶۷.</ref>. | # '''صله رحم مستحب:''' بالاتر از مرتبه واجب، هرگونه پیوند و ارتباط با خویشان مستحب است<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۶۷.</ref>. | ||
=== مراتب صله رحم به اعتبار نیاز و نفع خویشاوند و تأثیر در تحکیم روابط === | === مراتب صله رحم به اعتبار نیاز و نفع خویشاوند و تأثیر در تحکیم روابط === | ||
# پیوند زبانی: ارتباط زبانی اولین مرتبه ارتباط است. این مرتبه خود دارای مراتب جزئی زیادی به شرح زیر است: اولین مرتبه زبانی، [[سلام]] است. [[رسول خدا]] {{صل}} فرمودند: {{متن حدیث|صِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ لَوْ بِالسَّلَامِ }}<ref>«خویشاوندی خود را اگر چه با سلام نمناک کنید» شریف رضی، المجازات النبویة، ص۱۰۱؛ ابن ابی جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۳۵۵.</ref>؛ | # '''پیوند زبانی:''' ارتباط زبانی اولین مرتبه ارتباط است. این مرتبه خود دارای مراتب جزئی زیادی به شرح زیر است: اولین مرتبه زبانی، [[سلام]] است. [[رسول خدا]] {{صل}} فرمودند: {{متن حدیث|صِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ لَوْ بِالسَّلَامِ }}<ref>«خویشاوندی خود را اگر چه با سلام نمناک کنید» شریف رضی، المجازات النبویة، ص۱۰۱؛ ابن ابی جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۳۵۵.</ref>؛ | ||
# پیوند [[فکری]]: یکی از [[مراتب صله رحم]] [[یاری]] فکری به [[خویشاوند]] است. آنجا که یک خویشاوند محتاج [[هدایت]]، [[راهنمایی]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] است. | # '''پیوند [[فکری]]:''' یکی از [[مراتب صله رحم]] [[یاری]] فکری به [[خویشاوند]] است. آنجا که یک خویشاوند محتاج [[هدایت]]، [[راهنمایی]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] است. | ||
# پیوند عاطفی: وقتی که یکی از بستگان ما به هر دلیل محتاج مهر و [[محبت]] [[خویشان]] است و برای سبککردن بار غمش به همزبان محتاج است، بر ما لازم است حضور خود را از او دریغ نکنیم و از سپردن گوش و [[دل]] به او کوتاهی نورزیم. | # پیوند عاطفی: وقتی که یکی از بستگان ما به هر دلیل محتاج مهر و [[محبت]] [[خویشان]] است و برای سبککردن بار غمش به همزبان محتاج است، بر ما لازم است حضور خود را از او دریغ نکنیم و از سپردن گوش و [[دل]] به او کوتاهی نورزیم. | ||
# پیوند [[مالی]]: مال، یکی از ابزارهایی است که [[شرع]] [[مقدس]] [[اسلام]] برای تحکیم روابط به ویژه رابطه [[خویشاوندی]] بر آن تأکید کرده و [[رسول خدا]] {{صل}} و [[پیشوایان معصوم]] به فراوانی از این وسیله برای تحکیم پیوندها بهره بردهاند. | # '''پیوند [[مالی]]:''' مال، یکی از ابزارهایی است که [[شرع]] [[مقدس]] [[اسلام]] برای تحکیم روابط به ویژه رابطه [[خویشاوندی]] بر آن تأکید کرده و [[رسول خدا]] {{صل}} و [[پیشوایان معصوم]] به فراوانی از این وسیله برای تحکیم پیوندها بهره بردهاند. | ||
# پیوند جانی: مرتبه سوم پیوند خویشی پیوند با [[جان]] است. خویشاوندان بیش از آنکه به مال همدیگر محتاج باشند به خود همدیگر نیازمندند و حضور یکدیگر را میخواهند؛ حضوری ناشی از اهتمام و همراه با [[محبت]] و مهر و [[عاطفه]]. به همین دلیل گفتهاند این مرتبه بالاترین مرتبه است. پیوند جانی هم خود دارای مراتب جزئی است. | # '''پیوند جانی:''' مرتبه سوم پیوند خویشی پیوند با [[جان]] است. خویشاوندان بیش از آنکه به مال همدیگر محتاج باشند به خود همدیگر نیازمندند و حضور یکدیگر را میخواهند؛ حضوری ناشی از اهتمام و همراه با [[محبت]] و مهر و [[عاطفه]]. به همین دلیل گفتهاند این مرتبه بالاترین مرتبه است. پیوند جانی هم خود دارای مراتب جزئی است. | ||
# خودداری از [[آزار]]: یکی از مصداقها و [[مراتب صله رحم]] که در همه شرایط مراعات آن [[واجب]] است، خودداری از آزار خویشاوند است. [[رسول خدا]] {{صل}} برای تأکید بر این مرتبه فرموده است: {{متن حدیث|أَفْضَلُ مَا يُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ كَفُّ الْأَذَى عَنْهَا}}<ref>«برترین چیزی که به وسیله آن میتوان با خویشاوند پیوست، خودداری از آزردن اوست» محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج۷۱، ص۱۰۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۶۸ ـ ۴۷۲.</ref> | # '''خودداری از [[آزار]]:''' یکی از مصداقها و [[مراتب صله رحم]] که در همه شرایط مراعات آن [[واجب]] است، خودداری از آزار خویشاوند است. [[رسول خدا]] {{صل}} برای تأکید بر این مرتبه فرموده است: {{متن حدیث|أَفْضَلُ مَا يُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ كَفُّ الْأَذَى عَنْهَا}}<ref>«برترین چیزی که به وسیله آن میتوان با خویشاوند پیوست، خودداری از آزردن اوست» محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج۷۱، ص۱۰۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۶۸ ـ ۴۷۲.</ref> | ||
== آثار صله رحم == | == آثار صله رحم == | ||
=== آثار دنیوی صله رحم === | === آثار دنیوی صله رحم === | ||
# افزایش روزی و طول عمر: بارزترین اثر دنیوی صله رحم [[گشایش]] در روزی، افزایش [[ثروت]] و طول عمر است چنانکه در برخی کتب [[اخلاق]] و [[حدیث]] برای تأثیر صله رحم بر طول عمر بابی جداگانه طراحی شده است. رسول خدا {{صل}} میفرماید: «هرکس دوست دارد روزیاش توسعه یابد و مهلتش زیاد شود (مرگش به تأخیر افتد) پس باید با خویشان خود بپیوندند»<ref>{{متن حدیث|مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُوَسَّعَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَجَلِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ}}، محمد بن الفتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۳۸۸؛ ابوالفضل علی طبرسی، مشکاة الانوار فی غرر الأخبار، ص۲۸۸.</ref>. | # '''افزایش روزی و طول عمر:''' بارزترین اثر دنیوی صله رحم [[گشایش]] در روزی، افزایش [[ثروت]] و طول عمر است چنانکه در برخی کتب [[اخلاق]] و [[حدیث]] برای تأثیر صله رحم بر طول عمر بابی جداگانه طراحی شده است. رسول خدا {{صل}} میفرماید: «هرکس دوست دارد روزیاش توسعه یابد و مهلتش زیاد شود (مرگش به تأخیر افتد) پس باید با خویشان خود بپیوندند»<ref>{{متن حدیث|مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُوَسَّعَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَجَلِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ}}، محمد بن الفتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۳۸۸؛ ابوالفضل علی طبرسی، مشکاة الانوار فی غرر الأخبار، ص۲۸۸.</ref>. | ||
# [[آبادانی]]: یکی از آثار صله رحم آبادانی است که با افزایش روزی نیز ملازمه دارد. [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان شهرها را آباد میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ تَعْمُرُ الدِّيَارَ}}، طوسی، امالی، ص۴۸۱؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۷، ص۱۶۳.</ref>. | # '''[[آبادانی]]:''' یکی از آثار صله رحم آبادانی است که با افزایش روزی نیز ملازمه دارد. [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان شهرها را آباد میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ تَعْمُرُ الدِّيَارَ}}، طوسی، امالی، ص۴۸۱؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۷، ص۱۶۳.</ref>. | ||
# افزایش [[نفوس]] [[انسانی]]: رسول خدا {{صل}} میفرماید: {{متن حدیث|صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُنْمِي الْعَدَدَ}}<ref>«پیوند با خویشان تعداد را زیاد میکند» میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۵۱؛ مشابه این حدیث از امیرالمؤمنین {{ع}} نیز روایت شده شده است (علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۳۰۴).</ref> و [[حضرت فاطمه زهرا]] {{س}} میفرماید: {{متن حدیث|فَرَضَ اللَّهُ صِلَةَ الْأَرْحَامِ مَنْمَاةً لِلْعَدَدِ}}<ref>«خداوند متعال صله رحم را برای افزایش نفوس واجب کرد» صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۲۴۸، این سخن از امیرالمؤمنین {{ع}} نیز نقل شده است (شریف رضی، نهجالبلاغه، ۴/ ۵۵).</ref>. | # '''افزایش [[نفوس]] [[انسانی]]:''' رسول خدا {{صل}} میفرماید: {{متن حدیث|صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُنْمِي الْعَدَدَ}}<ref>«پیوند با خویشان تعداد را زیاد میکند» میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۵۱؛ مشابه این حدیث از امیرالمؤمنین {{ع}} نیز روایت شده شده است (علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۳۰۴).</ref> و [[حضرت فاطمه زهرا]] {{س}} میفرماید: {{متن حدیث|فَرَضَ اللَّهُ صِلَةَ الْأَرْحَامِ مَنْمَاةً لِلْعَدَدِ}}<ref>«خداوند متعال صله رحم را برای افزایش نفوس واجب کرد» صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۲۴۸، این سخن از امیرالمؤمنین {{ع}} نیز نقل شده است (شریف رضی، نهجالبلاغه، ۴/ ۵۵).</ref>. | ||
# سروری: یکی از آثار صله رحم این است که [[انسان]] را به سروری میرساند. رسول خدا {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان موجب محبت در بین خانواده و سروری در عشیره است»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ مَحَبَّةٌ فِي الْأَهْلِ سُؤْدُدٌ فِي الْعَشِيرَةِ}}، میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۴۵.</ref>. | # '''سروری:''' یکی از آثار صله رحم این است که [[انسان]] را به سروری میرساند. رسول خدا {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان موجب محبت در بین خانواده و سروری در عشیره است»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ مَحَبَّةٌ فِي الْأَهْلِ سُؤْدُدٌ فِي الْعَشِيرَةِ}}، میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۴۵.</ref>. | ||
# ایجاد محبت: [[قلوب]] انسانها در [[تسخیر]] [[اراده]] خداست، [[مردمان]] بدون [[اذن]] و اراده الهی نه به کسی مهر میورزند و نه با کسی [[دشمنی]] میکنند. یکی از آثار صله رحم که به اذن حضرت [[پروردگار]] پدید میآید محبوبیت است. رسول خدا {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان... انسان را در خاندان محبوب میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ... مَحَبَّةٌ فِي الْأَهْلِ}}، میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۴۵.</ref>. | # '''ایجاد محبت:''' [[قلوب]] انسانها در [[تسخیر]] [[اراده]] خداست، [[مردمان]] بدون [[اذن]] و اراده الهی نه به کسی مهر میورزند و نه با کسی [[دشمنی]] میکنند. یکی از آثار صله رحم که به اذن حضرت [[پروردگار]] پدید میآید محبوبیت است. رسول خدا {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان... انسان را در خاندان محبوب میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ... مَحَبَّةٌ فِي الْأَهْلِ}}، میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۴۵.</ref>. | ||
# [[خواری]] [[دشمنان]]: رسول خدا {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان موجب محبت میشود و دشمن را با صورت به زمین میزند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ تُوجِبُ الْمَحَبَّةَ وَ تَكْبِتُ الْعَدُوَّ}}، میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۵۰.</ref>. | # '''[[خواری]] [[دشمنان]]:''' رسول خدا {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان موجب محبت میشود و دشمن را با صورت به زمین میزند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ تُوجِبُ الْمَحَبَّةَ وَ تَكْبِتُ الْعَدُوَّ}}، میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۵۰.</ref>. | ||
# دفع بلا: [[بلا]] و [[مصیبت]] لازمه [[زندگی]] [[انسان]] است؛ با این حال و بهرغم همه عواملی که ورود بلا را به زندگی انسان موجب میشوند از نظر [[شرعی]]، پیشگیری از بلا با وسایلی که در [[آموزههای دینی]] معرفی شده، مثل [[صدقه]] و [[دعا]]، کاری پسندیده است. یکی از وسائلی که بلا را از محیط زندگی انسان دور میکند صله رحم است. [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «پیوند با [[خویشان]] مکاره و [[مصیبتها]] را از زندگی انسان دور میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ... تَدْفَعُ الْبَلْوَى}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۰.</ref>. | # '''دفع بلا:''' [[بلا]] و [[مصیبت]] لازمه [[زندگی]] [[انسان]] است؛ با این حال و بهرغم همه عواملی که ورود بلا را به زندگی انسان موجب میشوند از نظر [[شرعی]]، پیشگیری از بلا با وسایلی که در [[آموزههای دینی]] معرفی شده، مثل [[صدقه]] و [[دعا]]، کاری پسندیده است. یکی از وسائلی که بلا را از محیط زندگی انسان دور میکند صله رحم است. [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «پیوند با [[خویشان]] مکاره و [[مصیبتها]] را از زندگی انسان دور میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ... تَدْفَعُ الْبَلْوَى}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۰.</ref>. | ||
# جلوگیری از [[مرگ]] بد: مرگ [[سرنوشت]] محتوم زندگی دنیاست و هر جانداری دیر یا زود از این سرا رخت برمیبندد، ولی کیفیت مردن متفاوت است و از کلمات [[پیشوایان معصوم]] استفاده میشود که ایشان در برابر انواع مرگ بیتفاوت نبوده برخی از انواع مردن را مرگ بد (میتة السوء) نامیدهاند. منظور از مرگ بد، این است که انسان به هنگام مردن در حالی باشد که [[خدا]] را فراموش کند، از [[شکر]] نعمتهای او [[غفلت]] ورزد؛ به کفران نعمت روی آورد و سود و زیان خود را نشناسد یا فرصتی برای جبران و سفارش و [[وصیت]] به او ندهند. یکی از چیزهایی که مرگ بد را دور میکند، صله رحم است. [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان انسان را از مرگ بد حفظ میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةَ الرَّحِمِ تَقِي مِيْتَةَ السَّوْءِ}}، طوسی، امالی، ص۴۸۱؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۴۲ و ۲۵۰.</ref>. | # '''جلوگیری از [[مرگ]] بد:''' مرگ [[سرنوشت]] محتوم زندگی دنیاست و هر جانداری دیر یا زود از این سرا رخت برمیبندد، ولی کیفیت مردن متفاوت است و از کلمات [[پیشوایان معصوم]] استفاده میشود که ایشان در برابر انواع مرگ بیتفاوت نبوده برخی از انواع مردن را مرگ بد (میتة السوء) نامیدهاند. منظور از مرگ بد، این است که انسان به هنگام مردن در حالی باشد که [[خدا]] را فراموش کند، از [[شکر]] نعمتهای او [[غفلت]] ورزد؛ به کفران نعمت روی آورد و سود و زیان خود را نشناسد یا فرصتی برای جبران و سفارش و [[وصیت]] به او ندهند. یکی از چیزهایی که مرگ بد را دور میکند، صله رحم است. [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «پیوند با خویشان انسان را از مرگ بد حفظ میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةَ الرَّحِمِ تَقِي مِيْتَةَ السَّوْءِ}}، طوسی، امالی، ص۴۸۱؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۲۴۲ و ۲۵۰.</ref>. | ||
# آثار [[اخلاقی]] صله رحم: یکی از ابعاد اثرگذاری صله رحم در [[دنیا]] تأثیر بر [[اخلاق]] [[انسان]] است. برخی از احادیثی که در این زمینه به دست ما رسیده است، نشان میدهند پیوند با [[خویشاوندان]] در پاکسازی نفس از [[اخلاق ناپسند]] و آراستن آن بر [[اخلاق پسندیده]] تأثیر مثبت دارد: [[امام صادق]] {{ع}} میفرماید: «پیوند با خویشان اخلاق را نیکو میکند، سخاوت میآورد و نفس را پاکیزه میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ، وَ تُسَمِّحُ الْكَفَّ، وَ تُطَيِّبُ النَّفْسَ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۱.</ref>. | # '''آثار [[اخلاقی]] صله رحم:''' یکی از ابعاد اثرگذاری صله رحم در [[دنیا]] تأثیر بر [[اخلاق]] [[انسان]] است. برخی از احادیثی که در این زمینه به دست ما رسیده است، نشان میدهند پیوند با [[خویشاوندان]] در پاکسازی نفس از [[اخلاق ناپسند]] و آراستن آن بر [[اخلاق پسندیده]] تأثیر مثبت دارد: [[امام صادق]] {{ع}} میفرماید: «پیوند با خویشان اخلاق را نیکو میکند، سخاوت میآورد و نفس را پاکیزه میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ، وَ تُسَمِّحُ الْكَفَّ، وَ تُطَيِّبُ النَّفْسَ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۱.</ref>. | ||
# آثار [[معنوی]] صله رحم: پیوند با [[خویشان]] افزون بر همه آثاری که نام بردیم در [[رشد]] و شکوفایی معنوی [[انسان]] اثرگذار است. براساس احادیث، صله رحم به سه صورت در رشد معنوی انسان ایفای نقش میکند. نخست آنکه [[اعمال انسان]] را [[پاک]] و بالنده میکند؛ دیگر آنکه انسان را از [[ارتکاب گناه]] باز میدارد و سوم آنکه موجب افزایش و استحکام [[ایمان]] میشود. [[امام باقر]] {{ع}} میفرماید: «پیوند با خویشان اعمال را پاکیزه میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُزَكِّي الْأَعْمَالَ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۷۲ ـ ۴۸۱.</ref> | # '''آثار [[معنوی]] صله رحم:''' پیوند با [[خویشان]] افزون بر همه آثاری که نام بردیم در [[رشد]] و شکوفایی معنوی [[انسان]] اثرگذار است. براساس احادیث، صله رحم به سه صورت در رشد معنوی انسان ایفای نقش میکند. نخست آنکه [[اعمال انسان]] را [[پاک]] و بالنده میکند؛ دیگر آنکه انسان را از [[ارتکاب گناه]] باز میدارد و سوم آنکه موجب افزایش و استحکام [[ایمان]] میشود. [[امام باقر]] {{ع}} میفرماید: «پیوند با خویشان اعمال را پاکیزه میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُزَكِّي الْأَعْمَالَ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۷۲ ـ ۴۸۱.</ref> | ||
=== آثار [[اخروی]] صله رحم === | === آثار [[اخروی]] صله رحم === | ||
آثار اخروی صله رحم در سه مرحله از مراحل [[آخرت]] پیدا میشود. | آثار اخروی صله رحم در سه مرحله از مراحل [[آخرت]] پیدا میشود. | ||
# مرحله اول: [[مرگ]]: امام صادق {{ع}} میفرماید: {{متن حدیث|مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُخَفِّفَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْهُ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ فَلْيَكُنْ لِقَرَابَتِهِ وَصُولًا وَ بِوَالِدَيْهِ بَارّاً فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ هَوَّنَ اللَّهُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ}}<ref>صدوق، امالی، ص۴۷۳؛ محمد بن الفتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۳۶۷.</ref>. | # '''مرحله اول: [[مرگ]]:''' امام صادق {{ع}} میفرماید: {{متن حدیث|مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُخَفِّفَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْهُ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ فَلْيَكُنْ لِقَرَابَتِهِ وَصُولًا وَ بِوَالِدَيْهِ بَارّاً فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ هَوَّنَ اللَّهُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ}}<ref>صدوق، امالی، ص۴۷۳؛ محمد بن الفتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۳۶۷.</ref>. | ||
# مرحله دوم: حساب: دومین مرحلهای که آثار صله رحم در امر [[آخرت]] [[خودنمایی]] میکند، هنگام [[حسابرسی]] در صحنه [[قیامت]] است. [[قرآن کریم]] در توصیف عاملان به این تکلیف دینی میفرماید: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ}}<ref>«و کسانی که آنچه را خداوند فرمان به پیوند آن داده است میپیوندند و از پروردگار خویش میترسند و از سختی حساب هراس دارند؛» سوره رعد، آیه ۲۱.</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} میفرماید: «پیوند با خویشان حساب را آسان میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ... تُيَسِّرُ الْحِسَابَ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۰.</ref>. | # '''مرحله دوم: حساب:''' دومین مرحلهای که آثار صله رحم در امر [[آخرت]] [[خودنمایی]] میکند، هنگام [[حسابرسی]] در صحنه [[قیامت]] است. [[قرآن کریم]] در توصیف عاملان به این تکلیف دینی میفرماید: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ}}<ref>«و کسانی که آنچه را خداوند فرمان به پیوند آن داده است میپیوندند و از پروردگار خویش میترسند و از سختی حساب هراس دارند؛» سوره رعد، آیه ۲۱.</ref>. [[امام باقر]] {{ع}} میفرماید: «پیوند با خویشان حساب را آسان میکند»<ref>{{متن حدیث|صِلَةُ الرَّحِمِ... تُيَسِّرُ الْحِسَابَ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۰.</ref>. | ||
# مرحله سوم [[پاداش]]: اثر دیگر صله رحم در قیامت بهرهمندی و برخورداری از [[فضل]] خداوند متعال و ورود به [[بهشت]] است. [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: «هرکس یک چیز را برای من تضمین کند من چهار چیز را برای او تضمین میکنم. صله رحم به جا آورد من ضمانت میکنم که خانوادهاش دوستش داشته باشند، روزیاش توسعه یابد، مهلتش در دنیا بیشتر شود و خداوند او را به بهشتی که وعده کرده داخل کند»<ref>{{متن حدیث|مَنْ ضَمِنَ لِي وَاحِدَةً ضَمِنْتُ لَهُ أَرْبَعَةً يَصِلُ رَحِمَهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُهُ وَ يُوَسَّعُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ وَ يُزَادُ فِي أَجَلِهِ وَ يُدْخِلُهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ الَّتِي وَعَدَهُ}}، محمد بن الفتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۳۸۸.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۸۲ ـ ۴۸۳.</ref> | # '''مرحله سوم [[پاداش]]:''' اثر دیگر صله رحم در قیامت بهرهمندی و برخورداری از [[فضل]] خداوند متعال و ورود به [[بهشت]] است. [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: «هرکس یک چیز را برای من تضمین کند من چهار چیز را برای او تضمین میکنم. صله رحم به جا آورد من ضمانت میکنم که خانوادهاش دوستش داشته باشند، روزیاش توسعه یابد، مهلتش در دنیا بیشتر شود و خداوند او را به بهشتی که وعده کرده داخل کند»<ref>{{متن حدیث|مَنْ ضَمِنَ لِي وَاحِدَةً ضَمِنْتُ لَهُ أَرْبَعَةً يَصِلُ رَحِمَهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُهُ وَ يُوَسَّعُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ وَ يُزَادُ فِي أَجَلِهِ وَ يُدْخِلُهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ الَّتِي وَعَدَهُ}}، محمد بن الفتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۳۸۸.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۸۲ ـ ۴۸۳.</ref> | ||
== پیامدهای قطع رحم == | == پیامدهای قطع رحم == | ||
=== پیامدهای دنیوی قطع رحم === | === پیامدهای دنیوی قطع رحم === | ||
مهمترین آثار دنیوی قطع رحم ویرانی و انقطاع [[نسل]] است، همان طور که صله رحم [[آبادانی]] به ارمغان میآورد و موجب ازدیاد [[نفوس]] [[انسانی]] میشود قطع رحم [[شهرها]] را ویران میکند و نسل را بر میاندازد. | مهمترین آثار دنیوی قطع رحم ویرانی و انقطاع [[نسل]] است، همان طور که صله رحم [[آبادانی]] به ارمغان میآورد و موجب ازدیاد [[نفوس]] [[انسانی]] میشود قطع رحم [[شهرها]] را ویران میکند و نسل را بر میاندازد. | ||
# ویرانی شهرها: رسول خدا {{صل}} میفرماید: «قطع رحم و سوگند دروغ شهرها را ویران میکند»<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الْيَمِينَ الْكَاذِبَةَ وَ قَطِيعَةَ الرَّحِمِ لَتَذَرَانِ الدِّيَارَ بَلَاقِعَ}}، مفید، امالی، ص۹۸؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۳۴۷.</ref>. | # '''ویرانی شهرها:''' رسول خدا {{صل}} میفرماید: «قطع رحم و سوگند دروغ شهرها را ویران میکند»<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الْيَمِينَ الْكَاذِبَةَ وَ قَطِيعَةَ الرَّحِمِ لَتَذَرَانِ الدِّيَارَ بَلَاقِعَ}}، مفید، امالی، ص۹۸؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۳۴۷.</ref>. | ||
# انقطاع [[نسل]]: [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «قطع رحم و سوگند دروغ رحمها را بیمار میکند و در بیماری رحم انقطاع نسل نهفته است»<ref>{{متن حدیث|إِنَّ قَطِيعَةَ الرَّحِمِ وَ الْيَمِينَ الْكَاذِبَةَ... يُثْقِلَانِ الرَّحِمَ وَ إِنَّ فِي تَثَقُّلِ الرَّحِمِ انْقِطَاع النَّسْلِ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۳۴۷.</ref>. | # '''انقطاع [[نسل]]:''' [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «قطع رحم و سوگند دروغ رحمها را بیمار میکند و در بیماری رحم انقطاع نسل نهفته است»<ref>{{متن حدیث|إِنَّ قَطِيعَةَ الرَّحِمِ وَ الْيَمِينَ الْكَاذِبَةَ... يُثْقِلَانِ الرَّحِمَ وَ إِنَّ فِي تَثَقُّلِ الرَّحِمِ انْقِطَاع النَّسْلِ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۳۴۷.</ref>. | ||
# [[سلطه]] [[اقتصادی]] [[اشرار]]: یکی از آثار صله رحم این است که بدکاران، اقتصاد جامعه را در دست میگیرند. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} میفرماید: «هنگامی که پیوند خویشاوندی را ببرند اموال در دست اشرار قرار میگیرد»<ref>{{متن حدیث|إِذَا قَطَّعُوا الْأَرْحَامَ جُعِلَتِ الْأَمْوَالُ فِي أَيْدِي الْأَشْرَارِ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۳۴۸.</ref>. | # '''[[سلطه]] [[اقتصادی]] [[اشرار]]:''' یکی از آثار صله رحم این است که بدکاران، اقتصاد جامعه را در دست میگیرند. [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} میفرماید: «هنگامی که پیوند خویشاوندی را ببرند اموال در دست اشرار قرار میگیرد»<ref>{{متن حدیث|إِذَا قَطَّعُوا الْأَرْحَامَ جُعِلَتِ الْأَمْوَالُ فِي أَيْدِي الْأَشْرَارِ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۳۴۸.</ref>. | ||
# [[عذاب]] و [[انتقام]] الهی: یکی از آثار [[قطع رحم]] که در [[احادیث]] نام برده شده عذاب الاهی است که ممکن است عنوان دیگری برای پیامدهای پیشین باشد و ممکن است در چهره دیگری نازل شود. امیرالمؤمنین {{ع}} میفرماید: «قطع رحم موجب نزول عذاب است»<ref>{{متن حدیث|فِي قَطِيعَةِ الرَّحِمِ حُلُولُ النِّقَمِ}}، علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۳۵۳.</ref>. | # '''[[عذاب]] و [[انتقام]] الهی:''' یکی از آثار [[قطع رحم]] که در [[احادیث]] نام برده شده عذاب الاهی است که ممکن است عنوان دیگری برای پیامدهای پیشین باشد و ممکن است در چهره دیگری نازل شود. امیرالمؤمنین {{ع}} میفرماید: «قطع رحم موجب نزول عذاب است»<ref>{{متن حدیث|فِي قَطِيعَةِ الرَّحِمِ حُلُولُ النِّقَمِ}}، علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۳۵۳.</ref>. | ||
=== پیامدهای [[اخروی]] قطع رحم === | === پیامدهای [[اخروی]] قطع رحم === | ||
# محرومیت از بهشت: پیامد قطع رحم در آخر محرومیت از بهشت است. [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: «آنکه پیوند خویشی بگسلد وارد بهشت نمیشود»<ref>{{متن حدیث|لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَاطِعُ رَحِمٍ}}، صدوق، خصال، ص۴۳۵.</ref>. | # '''محرومیت از بهشت:''' پیامد قطع رحم در آخر محرومیت از بهشت است. [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: «آنکه پیوند خویشی بگسلد وارد بهشت نمیشود»<ref>{{متن حدیث|لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَاطِعُ رَحِمٍ}}، صدوق، خصال، ص۴۳۵.</ref>. | ||
# [[سقوط]] در [[جهنم]]: قاطع رحم نه تنها از بهشت [[محروم]] است، بلکه به طور حتم طعمه جهنم میشود. [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «رحم در روز قیامت زبان تیز و رسایی دارد، میگوید پروردگارا بپیوند با هرکس که مرا پیوست و ببر از هر کس که مرا برید. در روز قیامت، میبینی کسی در راه خیر است، که ناگاه خویشاوندی که از او بریده به سراغش میآید و به پایینترین عمق جهنم افکنده میشود»<ref>{{متن حدیث|فَإِنَّ الرَّحِمَ لَهَا لِسَانٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ذَلِقٌ يَقُولُ يَا رَبِّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِي وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِي وَ الرَّجُلُ لَيُرَى بِسَبِيلِ خَيْرٍ إِذَا أَتَتْهُ الرَّحِمُ الَّتِي قَطَعَهَا فَتَهْوِي بِهِ إِلَى أَسْفَلِ قَعْرٍ فِي النَّارِ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۸۵ ـ ۴۸۹.</ref> | # '''[[سقوط]] در [[جهنم]]:''' قاطع رحم نه تنها از بهشت [[محروم]] است، بلکه به طور حتم طعمه جهنم میشود. [[رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: «رحم در روز قیامت زبان تیز و رسایی دارد، میگوید پروردگارا بپیوند با هرکس که مرا پیوست و ببر از هر کس که مرا برید. در روز قیامت، میبینی کسی در راه خیر است، که ناگاه خویشاوندی که از او بریده به سراغش میآید و به پایینترین عمق جهنم افکنده میشود»<ref>{{متن حدیث|فَإِنَّ الرَّحِمَ لَهَا لِسَانٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ذَلِقٌ يَقُولُ يَا رَبِّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِي وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِي وَ الرَّجُلُ لَيُرَى بِسَبِيلِ خَيْرٍ إِذَا أَتَتْهُ الرَّحِمُ الَّتِي قَطَعَهَا فَتَهْوِي بِهِ إِلَى أَسْفَلِ قَعْرٍ فِي النَّارِ}}، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۱۵۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی ج۱۴]]، ص ۴۸۵ ـ ۴۸۹.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||