ویژگی‌های ایمان: تفاوت میان نسخه‌ها

با مراجعه به [[روایات]] دیگر، معلوم می‌شود که میان این درجات نیز فاصله بسیار است و رتبه بالاتر در [[فهم]] مؤمنی که در رتبه پایین‌تر قرار دارد، نمی‌گنجد. در تفسیر «درجه» چنین آمده است: {{متن حدیث|الدَّرَجَةِ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ‌}}<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۶۹، ص۱۷۱، ح۱۳؛ عیاشی سمرقندی، تفسیر العیاشی، ج۱، ص۲۰۵، ح۱۵۰.</ref>؛ «درجه، به فاصله [[آسمان]] و [[زمین]] است». گویی کسی که در درجه بالاتر قرار دارد، به گونه‌ای با وجود خود، کل هستی امکانی را در [[نور]] دیده است که نوع آن، با گونه درجه [[پایین‌تر]] تفاوت دارد. در بعضی [[روایات]] آمده است که مثلاً [[مقداد]] در درجۀ هشتم، [[ابوذر]] در مرتبه نهم و [[سلمان]] در رتبه دهم قرار داشته‌اند<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۲۲، ص۳۵۱، ح۷۵ و نیز ر.ک: مفید، الاختصاص، ص١١-۱۰.</ref>. از همین قرار است آثاری که بر [[ایمان]] مترتب است. [[دستاوردهای ایمان]]، [[تابعی]] است از شدت و [[ضعف]] آن. البته هر مرتبه ایمان آثار و [[لوازم ایمان]] را می‌نمایاند، اما آثار مراتب مختلف ایمان نیز به تبع متبوع خود [[اختلاف]] دارند و این اختلاف گاه چنان است که [[قیاس]] کردن آنها با یکدیگر چندان آسان نیست<ref>برای مطالعه بیشتر ر.ک: انعام، آیه ۱۳۲ و آل عمران، آیه ۱۶۳. برای آگاهی از توصیف این درجات ر.ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۶۹، ص۱۶۹، ح۱۰: صدوق، الخصال، ص۳۵۲، ح۳۱.</ref>.<ref>[[امیر دیوانی|دیوانی، امیر]]، [[ایمان - دیوانی (مقاله)| مقاله «ایمان»]]، [[دانشنامه امام علی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۲]] ص ۱۳۷.</ref>.

ایمان، ضعف و کاستی می‌پذیرد. طبق ویژگی دوم، ایمان مراتب دارد. اما ویژگی سوم هر چند متفرع بر ویژگی دوم است، عین آن نیست. طبق این ویژگی، یک مرتبه [[ایمانی]] را می‌توان به سوی مرتبه‌ای دیگر سپری کرد. انتقال از مرتبه بالا به پایین و از پایین به بالا ممکن است؛ بنابراین مقومات ماهیت ایمانی باید در وجود خود اولاً مراتب داشته باشند، و ثانیاً عبور از مرتبه‌ای و ورود به مرتبه دیگر در آن جایز باشد. بر اساس ویژگی دوم، مراتب بالاتر، [[کمالات]] مراتب [[فروتر]] را دارند و افزون بر آن، کمال مخصوص به آن مرتبه را نیز دارا هستند. [[تمثیل]] نور، راه [[فهم]] این ویژگی را می‌گشاید: مراتب بالاتر نور هم شدت درخشندگی و هم شدت تابندگی مراتب فروتر را دارند و هم چیزی افزون بر آن شدت را. اما مطابق ویژگی سوم، مرتبۀ [[پایین‌تر]] می‌تواند به سوی مرتبه بالاتر پیش رود و هر لحظه بر خاصیت درخشندگی و تابندگی آن افزوده شود. پس ویژگی سوم، ویژگی دوم را پیش فرض خود می‌گیرد؛ هر چند می‌توان ویژگی دوم را بدون ویژگی سوم در نظر گرفت. بنابراین، اگر [[کلامی]] مفاد ویژگی سوم را داشته باشد، ناظر به ویژگی دوم هم هست.

[[امام علی]]{{ع}} درباره [[تقویت ایمان]] می‌فرماید: «[[بلاها]] و [[دشواری‌ها]] جز بر [[ایمان]] ما و [[پیروی از حق]] و [[اطاعت فرمان پیامبر]] نمی‌افزود»<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۲۲ و ر.ک: کلینی، اصول کافی، ج۴، ص۱۲۴، ح۱.</ref>. این [[سخن امام]] اشاره به آیاتی از [[قرآن کریم]] است که عهده دار تبیین ویژگی سوم است؛ از جمله: