سیاست اقتصادی: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '
بدون خلاصۀ ویرایش |
جز (جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن ') |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
'''سیاست اقتصادی''' به معنای خاص، | '''سیاست اقتصادی''' به معنای خاص، کلیّتی از تدابیر اقتصادی و بخشی از [[سیاست]] [[دولتها]]ست. مسائل فراوانی که سیاست اقتصادی با آنها درگیر است، جدا از ویژگیهای خاص [[زمان]] و مکان وقوع آنها، ساختار منطقی مشابه و واحدی دارند. در واقع مسئله سیاست اقتصادی از سه عنصر تشکیل میشود: وضعیت؛ اهداف و ابزارها. هر دولتی برای دستیابی به اهداف اقتصاد کلان خود، انواع گوناگونی از ابزارها و سیاستها را به کار میگیرد که مهمترین آنها عبارتاند از: [[سیاست]] [[مالی]]؛ سیاست پولی؛ سیاستهای درآمدی و سیاست اقتصادی خارجی. | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
سیاست اقتصادی بخشی از [[سیاست]] [[دولتها]]ست. سیاست اقتصادی به معنای خاص، کلیتی از تدابیر اقتصادی است. با دیدگاهی محدودتر، میتوان آن را کاربرد تدابیر خاص برای وصول به اهداف معین تلقی کرد<ref>آیسینگ، اوتمار، سیاست اقتصادی عمومی، ترجمه هادی صمدی، ص۸.</ref>. | سیاست اقتصادی بخشی از [[سیاست]] [[دولتها]]ست. سیاست اقتصادی به معنای خاص، کلیتی از تدابیر اقتصادی است. با دیدگاهی محدودتر، میتوان آن را کاربرد تدابیر خاص برای وصول به اهداف معین تلقی کرد<ref>آیسینگ، اوتمار، سیاست اقتصادی عمومی، ترجمه هادی صمدی، ص۸.</ref>. | ||
امروزه از [[علم]] [[اقتصاد]] دو گونه استفاده میشود: نخست، تشریح و تبیین و پیشبینی [[سیر]] [[تولید]]، تورم و درآمدها است؛ | امروزه از [[علم]] [[اقتصاد]] دو گونه استفاده میشود: نخست، تشریح و تبیین و پیشبینی [[سیر]] [[تولید]]، تورم و درآمدها است؛ لکن بسیاری برآنند که ثمره تلاشهای فوق را باید در کاربرد دوم این علم، یعنی بهبود بخشیدن به عملکرد اقتصادی یافت<ref>ساموئلسن، پل؛ ویلیام نور دهاوس، اقتصاد، ترجمه نوروزی و جهاندوست، ج۱، ص۲۵.</ref>. در این صورت سیاستهای اقتصادی در حوزه اقتصاد دستوری قرار میگیرد؛ زیرا تدابیر اقتصادی معمولاً شامل [[قضاوت]] درباره [[ارزشها]]ست؛ یعنی با مسائل «چه باید باشد» و «چه نباید باشد» سروکار دارد. از این جهت سیاست اقتصادی منشأ مجادلههایی درباره [[ارزش]] نظریههای اقتصادی و سیاست اقتصادی واقع میشود<ref>تفضلی، فریدون، اقتصاد کلان: نظریهها و سیاستهای اقتصادی، ص۲۶.</ref>.<ref>[[محمد تقی حکیم آبادی گیلک|حکیم آبادی گیلک، محمد تقی]]، [[دولت و سیاستهای اقتصادی (مقاله)| مقاله «دولت و سیاستهای اقتصادی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)| دانشنامه امام علی ج۷]]، ص ۳۴۴.</ref> | ||
== ساختار منطقی مسائل [[سیاستهای اقتصادی]] == | == ساختار منطقی مسائل [[سیاستهای اقتصادی]] == | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
«ابزارها» برای [[تغییر]] وضعیت طبق هدفها استفاده میشوند. در منابع [[علمی]] و تحقیقی، واژههای ابزار، متغیر ابزار، شاخصها یا پارامترهای عمل، وسیله، [[تدابیر]]، اسباب، دخالت و مداخله، غالباً به یک معنا استفاده میشود. در کنار آن رسم و سنتی هست که به موجب آن «ابزار» را در معنای عام میفهمد؛ اما هنگام کار برد، آن را به صورت تدابیر یا اقدامات در مییابد. مثلاً تعرفه گمرکی یک ابزار، و تغییر دادن آن یک [[تدبیر]] یا [[اقدام]] میباشد<ref>آیسینگ، اوتمار، سیاست اقتصادی عمومی، ص۲۳.</ref>.<ref>[[محمد تقی حکیم آبادی گیلک|حکیم آبادی گیلک، محمد تقی]]، [[دولت و سیاستهای اقتصادی (مقاله)| مقاله «دولت و سیاستهای اقتصادی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)| دانشنامه امام علی ج۷]]، ص ۳۴۵.</ref> | «ابزارها» برای [[تغییر]] وضعیت طبق هدفها استفاده میشوند. در منابع [[علمی]] و تحقیقی، واژههای ابزار، متغیر ابزار، شاخصها یا پارامترهای عمل، وسیله، [[تدابیر]]، اسباب، دخالت و مداخله، غالباً به یک معنا استفاده میشود. در کنار آن رسم و سنتی هست که به موجب آن «ابزار» را در معنای عام میفهمد؛ اما هنگام کار برد، آن را به صورت تدابیر یا اقدامات در مییابد. مثلاً تعرفه گمرکی یک ابزار، و تغییر دادن آن یک [[تدبیر]] یا [[اقدام]] میباشد<ref>آیسینگ، اوتمار، سیاست اقتصادی عمومی، ص۲۳.</ref>.<ref>[[محمد تقی حکیم آبادی گیلک|حکیم آبادی گیلک، محمد تقی]]، [[دولت و سیاستهای اقتصادی (مقاله)| مقاله «دولت و سیاستهای اقتصادی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)| دانشنامه امام علی ج۷]]، ص ۳۴۵.</ref> | ||
در طول [[تاریخ]]، [[ملتها]] تلاش چندانی برای تأثیرگذاردن بر کارکرد اقتصادی خود نداشتهاند؛ اما با بسط اقتصاد کلان جدید، [[دانش]] چگونگی تأثیر سیاستهای دولت بر اقتصاد [[پیشرفت]] کرده است. بدینسان اکنون [[شناخت]] بهتری از ابزارهای | در طول [[تاریخ]]، [[ملتها]] تلاش چندانی برای تأثیرگذاردن بر کارکرد اقتصادی خود نداشتهاند؛ اما با بسط اقتصاد کلان جدید، [[دانش]] چگونگی تأثیر سیاستهای دولت بر اقتصاد [[پیشرفت]] کرده است. بدینسان اکنون [[شناخت]] بهتری از ابزارهای سیاست اقتصادی وجود دارد. | ||
در میان هدفهای عمده، [[اشتغال]] کامل، [[ثبات]] قیمتها، توزیع مجدد درآمدها، [[رشد]] و ثبات بینالمللی (موازنه پرداختها) به درجات گوناگونی به وسیله بیشتر دولتهای جدید و پیشرفته دنبال شدهاند<ref>ژاکمن، الکس و تولکان، هانری، مبانی علم اقتصاد، ص۶۹۷.</ref>. | در میان هدفهای عمده، [[اشتغال]] کامل، [[ثبات]] قیمتها، توزیع مجدد درآمدها، [[رشد]] و ثبات بینالمللی (موازنه پرداختها) به درجات گوناگونی به وسیله بیشتر دولتهای جدید و پیشرفته دنبال شدهاند<ref>ژاکمن، الکس و تولکان، هانری، مبانی علم اقتصاد، ص۶۹۷.</ref>. | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
# '''سیاست پولی:''' بانک مرکزی به منظور تنظیم حجم [[پول]] (عرضه پول)، سیاست پولی در پیش میگیرد. تغییرات عرضه پول موجب بالا یا پایین رفتن نرخ بهره (سود) شده، بر سرمایهگذاری، تولید ناخالص ملی (واقعی و بالقوه) مؤثر خواهد بود. | # '''سیاست پولی:''' بانک مرکزی به منظور تنظیم حجم [[پول]] (عرضه پول)، سیاست پولی در پیش میگیرد. تغییرات عرضه پول موجب بالا یا پایین رفتن نرخ بهره (سود) شده، بر سرمایهگذاری، تولید ناخالص ملی (واقعی و بالقوه) مؤثر خواهد بود. | ||
# '''سیاستهای درآمدی:''' ابزارهای مستقیم [[دولت]] برای تأثیرگذاری بر روند دستمزدها و قیمتها به منظور تعدیل تورم است. البته این [[سیاستها]] معمولاً با فشار بر دستمزدهای واقعی، موجب تغییر توزیع درآمد نیز میشوند. در کشورهای [[توسعه]] یافته، پنج نوع سیاستهای عمده درآمدی [[تجربه]] شده است. یک نوع از آن بر رهنمودهای ناصحانه متکی است. این نوع سیاست تا حدودی کارفرمایان و کارکنان را [[تشویق]] مینماید تا درباره افزایش کمتر دستمزدها و [[حقوق]] به توافق برسند. | # '''سیاستهای درآمدی:''' ابزارهای مستقیم [[دولت]] برای تأثیرگذاری بر روند دستمزدها و قیمتها به منظور تعدیل تورم است. البته این [[سیاستها]] معمولاً با فشار بر دستمزدهای واقعی، موجب تغییر توزیع درآمد نیز میشوند. در کشورهای [[توسعه]] یافته، پنج نوع سیاستهای عمده درآمدی [[تجربه]] شده است. یک نوع از آن بر رهنمودهای ناصحانه متکی است. این نوع سیاست تا حدودی کارفرمایان و کارکنان را [[تشویق]] مینماید تا درباره افزایش کمتر دستمزدها و [[حقوق]] به توافق برسند. | ||
# ''' | # '''سیاست اقتصادی خارجی:''' در واقع همان بهکارگیری سیاستهای مالی و پولی در رابطه با صادرات و واردات است<ref>[[محمد تقی حکیم آبادی گیلک|حکیم آبادی گیلک، محمد تقی]]، [[دولت و سیاستهای اقتصادی (مقاله)| مقاله «دولت و سیاستهای اقتصادی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)| دانشنامه امام علی ج۷]]، ص ۳۴۷.</ref>. | ||
== هدفهای [[سیاستهای اقتصادی]] == | == هدفهای [[سیاستهای اقتصادی]] == | ||