جهان‌شناسی: تفاوت میان نسخه‌ها

جهان‌شناسی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۹

۸٬۸۵۵ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۳

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۹۰

ویرایش

@@ خط ۹۳: / خط ۹۳: @@
 === نقش اعتقاد به [[مبدأ و معاد]] در [[پیشرفت]] [[جامعه]] ===
 در هر جامعه و ملتی، مبانی [[معرفتی]]، [[فلسفی]] و [[اخلاقی]] نقش تعیین کننده‌ای در نوع پیشرفت مطلوب یا نامطلوب دارند اما جامعه‌ای که بر اساس [[فلسفه]]، [[ایدئولوژی]] و [[نظام اخلاقی]] خود لذت مادی را اصل نمی‌شمرد و برخی از کارهای [[لذت‌بخش]] را [[نامشروع]] می‌داند، لذت را مجوزی برای [[تصمیم]] و [[اقدام]] تلقی نمی‌کند. اما در یک جامعه‌ای که در آن پول و [[سود]]، محور [[قضاوت]] نیست، همان کار ممکن است ضدارزش محسوب شود؛ لذا مدل [[توسعه]] [[غربی]] در [[نظام اسلامی]] به جهت ماهیت متفاوت مبانی دیدگاه [[اسلام]] و [[غرب]] نسبت به [[پیشرفت]] و جایگاه [[انسان]] در این پیشرفت، نتیجه‌بخش نیست<ref>نرم افزار حدیث ولایت، نسخه ۲، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار استادان و دانشجویان کردستان، ۲۷/۲/۱۳۸۸.</ref>. در دیدگاه غربی، [[پیشرفت مادی]] و محور آن سود مادی است. اما در دیدگاه اسلام پیشرفت مادی [[هدف]] نیست، بلکه وسیله‌ای برای [[رشد]] و تعالی انسان است. در [[جهان‌بینی]] اسلام، [[ثروت]]، [[قدرت]] و [[علم]]، وسیله رشد انسان و زمینه‌ساز [[برقراری عدالت]]، [[حکومت حق]]، [[روابط انسانی]] در [[جامعه]] و دنیای آباد هستند<ref>نرم افزار حدیث ولایت، نسخه ۲، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد: الگوی اسلامی - ایرانی تنها راه پیشرفت کشور، ۲۵/۲/۱۳۸۶.</ref>.<ref>[[قاسم ترخان|ترخان، قاسم]]، [[جهان‌شناسی اسلامی - ترخان (مقاله)|مقاله «جهان‌شناسی اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص۲۷۹.</ref>
+==[[جهان‌شناسی]]<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۳، صص ۵۰ – ۵۲.</ref>==
+از نظر [[جهان‌بینی توحیدی]] [[اسلام]]، [[جهان]] یک [[آفریده]] است و با [[عنایت]] و [[مشیت الهی]] نگهداری می‌شود. اگر لحظه‌ای [[عنایت الهی]] از جهان گرفته شود، نیست و نابود خواهد شد. جهان، [[باطل]] و [[عبث]] آفریده نشده است<ref>{{متن قرآن|وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّى يُقَاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ}} «و هر جا بر آنان دست یافتید، بکشیدشان و از همان‌جا که بیرونتان راندند بیرونشان برانید و (بدانید که) آشوب (شرک) از کشتار بدتر است و نزد مسجد الحرام با آنان به کارزار نیاغازید مگر در آنجا با شما به جنگ برخیزند در آن صورت اگر به کارزار با شما دست یازیدند شما هم آنان را بکشید که سزای کافران همین است» سوره بقره، آیه ۱۹۱.</ref> بلکه در [[خلقت جهان]] و [[انسان]]، هدف‌هایی [[حکیمانه]] در کار است. هیچ چیزی نابجا و خالی از [[حکمت]] و فایده آفریده نشده است. [[نظام]] موجود نظامی احسن و اکمل است<ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۲، ص۸۵.</ref>.
+جهان، ماهیتی «از اویی» دارد؛ یعنی [[واقعیت]] جهان مساوی است با «از او بودن» نه اینکه جهان واقعیتی دارد و این واقعیت هم نسبت و اضافه‌ای با «او» دارد چنان‌که فرزند در کنار نسبت و اضافه‌ای که با شخصی دیگر به نام پدر دارد خود نیز واقعیتی دارد یا چیزی که ساخته دست [[بشر]] است در عین اینکه با مخترع و سازنده‌اش یک نسبت و اضافه دارد خود واقعیت مستقلی هم دارد. بلکه واقعیت و ماهیت جهان عین «از اویی» و عین صدور، تعلق، ربط و عین اضافه به «او» است<ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۳، صص ۵۰ و ۵۱.</ref>.
+این جهان ماهیت «به سوی اویی» دارد؛ یعنی همانطور که از او است، به سوی او هم هست. پس جهان در کل خود یک [[سیر]] نزولی طی کرده و در حال طی کردن یک [[سیر]] صعودی به سوی او است. همه از آنِ خدایند و به سوی [[خدا]] بازگشت می‌نمایند؛
+{{متن قرآن|إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد می‌گویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون» (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم)» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref>.
+این است سِرّ [[معاد]] که [[پیامبران]] تأکید فراوان بر [[شناخت]] و [[ایمان]] به آن دارند. [[جهان]] دارای [[نظام]] متقن علّی و معلولی، سببی و مسببی است. [[فیض الهی]] و [[قضا و قدر]] او به هر موجودی، تنها از مسیر علل و اسباب خاص خود او جریان می‌یابد<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۱، صص ۲۵۹، ۳۸۷ و ۳۸۸.</ref>.
+البته نظام علت و معلول و اسباب و مسببات به علل و معلول‌های مادی و [[جسمانی]] منحصر نیست. جهان در بُعد مادی خود، نظام علّی و معلولی‌اش مادی است و در بُعد [[ملکوتی]] و [[معنوی]] خود، نظام علّی و معلولی‌اش غیر مادی است، و میان دو نظام، تضادی نیست؛ هر کدام مرتبه وجودی خود را احراز کرده است. [[ملائکه]]، [[روح]]، [[لوح]]، قلم، کتب سماوی و ملکوتی، وسائط و وسایلی هستند که به [[اذن پروردگار]] فیض الهی به وسیله آنها جریان می‌یابد.
+بر [[جهان هستی]] یک سلسله [[سنن]] و [[قوانین]] تخلف‌ناپذیر حکمفرما است که لازمه نظام علی و معلولی جهان است. جهان یک [[واقعیت]] [[هدایت]] شده است. [[تکامل]] جهان، تکامل هدایت شده است. تمام ذرات جهان در هر مرتبه‌ای هستند متناسب با سعه وجودی خود از نوعی هدایت برخوردارند. [[غریزه]]، [[حس]]، [[عقل]]، [[الهام]] و [[وحی]] همه [[مراتب هدایت]] [[عامه]] جهان‌اند؛
+{{متن قرآن|قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى}}<ref>«گفت: پروردگار ما کسی است که آفرینش هر چیز را به (فراخور) او، ارزانی داشته سپس راهنمایی کرده است» سوره طه، آیه ۵۰.</ref>.
+در جهان، هم خیر است و هم [[شر]]، هم سازگاری است و هم [[ناسازگاری]]، هم [[جود]] و [[بخشش]] است و هم منع و امساک، هم [[نور]] است و [[ظلمت]]، هم حرکت و [[تکامل]] است و هم سکون و توقف؛ اما آنچه که اصالتاً وجود دارد خیر، سازگاری، [[جود]]، [[نور]] و حرکت است. در مقابل، [[شر]]، تضاد، منع، ظلمت، سکون، وجودهای تبعی و عرضی هستند که به [[طفیل]] و تبع آن وجودهای اصیل به وقوع می‌پیوندند؛ در عین حال همین امور تبعی و طفیلی نقش اساسی در فتح باب [[خیرات]] و در سازگاری‌ها، تلائم‌ها، جودها، نورها، حرکت‌ها و تکامل‌ها دارند.
+[[جهان]] به [[حکم]] اینکه یک واحد زنده است، یعنی قوای ذی‌شعور، جهان را [[تدبیر]] می‌کنند؛
+{{متن قرآن|فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا}}<ref>«آنگاه، به فرشتگان کارگزار،» سوره نازعات، آیه ۵.</ref>؛ از نظر رابطه جهان و [[انسان]]، جهان عمل و عکس‌العمل است؛ یعنی جهان نسبت به [[نیک]] و بد انسان بی‌تفاوت نیست. [[پاداش]] و [[کیفر]]، [[امداد]] و [[مکافات]] در همین جهان - علاوه بر آنچه در [[آخرت]] خواهد آمد - هست؛ [[شکر]] و [[کفر]] یکسان نیست؛
+{{متن قرآن|لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگارتان اعلام داشت: اگر سپاسگزار باشید به یقین بر (نعمت) شما می‌افزایم و اگر ناسپاسی کنید بی‌گمان عذاب من سخت است» سوره ابراهیم، آیه ۷.</ref>.
+[[امام علی]]{{ع}} می‌فرماید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۰۴.</ref>:
+اگر به کسی [[نیکی]] کردی و او [[حق‌شناسی]] نکرد، این برخورد او تو را به [[کار نیک]] بی‌میل نگرداند، که به‌جای او کسی از تو حق‌شناسی خواهد کرد که به او هیچ نیکی نکرده‌ای و تو بیش از آن مقدار که [[کافر نعمت]] [[حق]] تو را ضایع کرده است، از ناحیه آن [[بیگانه]] بهره‌مند خواهی شد. [[خداوند]] [[نیکوکاران]] را [[دوست]] می‌دارد.<ref>[[محمد صفر جبرئیلی|جبرئیلی، محمد صفر]]، [[اسلام‌شناسی (کتاب)|اسلام‌شناسی]] ص ۳۳.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۹۸: / خط ۱۱۸: @@
 # [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[قاسم ترخان|ترخان، قاسم]]، [[جهان‌شناسی اسلامی - ترخان (مقاله)|مقاله «جهان‌شناسی اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱''']]
 # [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[حمید رضا مظاهری‌سیف|مظاهری‌سیف، حمید رضا]]، [[نظام معنویت اسلامی - مظاهری‌سیف (مقاله)|مقاله «نظام معنویت اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱''']]
+# [[پرونده:1100621.jpg|22px]] [[محمد صفر جبرئیلی|جبرئیلی، محمد صفر]]، [[اسلام‌شناسی (کتاب)|'''اسلام‌شناسی''']]
 {{پایان منابع}}