حجاب در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط  

| مداخل مرتبط = [[حجاب در قرآن]] - [[حجاب در حدیث]] - [[حجاب در فقه سیاسی]] - [[حجاب در فقه اسلامی]] - [[حجاب در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[حجاب در معارف و سیره حسینی]] - [[حجاب در معارف و سیره فاطمی]] - [[حجاب از دیدگاه اهل سنت]] - [[حجاب در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[حجاب در سبک زندگی اسلامی]]

بر [[زن]]، [[واجب]] است تمامی بدن خود ـ جز صورت و دست از سر انگشتان تا مچ و نیز پا از سر انگشتان تا مچ ـ را از نامحرم بپوشاند. در [[وجوب]] پوشاندن صورت و دست‌ها از سر انگشت تا مچ و نیز قدم‌ها [[اختلاف]] است. مراد از نامحرم هر بیننده بالغ و نیز نابالغ ممیّز بجز شوهر و [[محارم]] است<ref>جواهر الكلام: ج۲، ص۴ و ج۲۹، ص۷۵ ـ ۸۰.</ref>.

پوشاندن موی اصلی از نامحرم واجب است؛ لکن در وجوب ستر موی مصنوعی، مویْ‌بند و [[زیور]] آلات متّصل به مو ـ با پوشیده بودن موی اصلی ـ اختلاف است. پیرزنانی که بر اثر پیری امیدی به [[ازدواج]] ندارند به نصّ قرآن کریم از [[حکم]] یاد شده مستثنا هستند و نمایاندن آن مقدار از مو که نپوشاندن آن برای پیرزنان، متعارف است ـ مانند بعض مو و ذراع ـ برای آنان جایز است، مشروط بر آنکه از این کار قصد [[خودنمایی]] نداشته باشند؛ هرچند پوشاندن آن مقدار نیز برای آنان [[افضل]] است<ref>جواهر الكلام: ج۲۹، ص۸۵</ref>.<ref>ر.ک. [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۲ (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۲]]، ص۲۸۳-۲۸۴.</ref>

# [[شیخ مفید]] [[معتقد]] است: برای [[زن]] [[مسلمان]] جایز نیست که زینتش را جز برای کسانی که [[خداوند]] در کتابش [[مباح]] دانسته، آشکار سازد»<ref>أحکام النساء (للشیخ المفید)، ص۵۶.</ref>. اگر [[زینت]] متصل به بدن نباید نمایش داده شود، خود بدن که [[جاذبه]] و تحریک بیشتری می‌آفریند، به [[قیاس]] [[اولویت]] نباید نمایش داده شود.

# [[محقق کرکی]] آورده: «[[علما]] [[اجماع]] دارند بر اینکه همه بدن [[زن]] [به استثنای وجه و کفین] باید پوشانده شود. و قول [[خداوند متعال]] {{متن قرآن|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا}} به وجه و کفین [[تفسیر]] شده و مشهور [[فقهای امامیه]] قدمین را نیز استثنا می‌داند؛ زیرا قدمین غالباً آشکارند»<ref>جامع المقاصد، ج۲، ص۹۶.</ref>.

در این [[آیه]]، زنان از [[آشکار کردن]] زینت‌های خود جز مقداری که پیداست، منع شده‌اند: {{متن قرآن|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا}}؛ [[زینت]] در مقابل [[زشتی]] و به معنای [[زیبایی]] و هر آنچه که با آن [[تزیین]] و [[آرایش]] می‌کنند آمده است<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۷، ص۳۸۷؛ ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۴۱؛ فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، ص۲۶۱.</ref>. برخی درباره این [[آیه]] «زینت [[زنان]]» را همان مواضع زینت دانسته‌اند؛ زیرا [[آشکار کردن]] خود زینت، مانند گوشواره و دست‌بند [[حرام]] نیست، و مراد از اظهار زینت، آشکار نمودن محل آنهاست<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۷، ص۲۱۷؛ حلی، یحیی بن سعید، الجامع للشرائع، ص۳۹۶؛ طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۵، ص۱۱۱.</ref>. از نگاه برخی دیگر، مراد از زینت، خود [[زیور]] آلات است، منتها در حالی که روی بدن قرار گرفته باشد؛ چون لازمه آشکار کردن چنین زینتی، آشکار نمودن اندامی است که زینت بر آن قرار دارد<ref>فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، کنز العرفان فی فقه القرآن، ج۲، ص۲۲۲.</ref>. بنابراین جایز نیست که زنان حتی بدون نمایان شدن اندامشان، زینت پنهان را آشکار سازند؛ مانند آشکار کردن لباس‌های زینتی مخصوص زیر چادر<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۴۳۹.</ref>.

در [[آیه]] دیگر درباره [[ضرورت]] [[حجاب]] که مورد استناد [[فقیهان]] [[اسلام]] قرار گرفته<ref>جوادی آملی، عبدالله، الصلاة، ص۵۱؛ سید سابق، فقه السنة، ج۲، ص۲۱۰.</ref> آمده است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> ([[احزاب]]، ۵۹). - «جَلَابیب» جمع «جِلْبَاب»<ref>طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، ج۱، ص۳۸۴.</ref>، به معنی پیراهن است و برخی آن را شبیه مقنعه و پوشاننده سر و سینه دانسته‌اند<ref>ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۱، ص۲۸۳.</ref>. برخی از [[مفسران]]، «یُدنِین» را نزدیک نمودن جلباب به بدن توسط [[زن]] و [[آزاد]] نگذاشتن آن دانسته‌اند<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۷، ص۴۲۸.</ref>.

[[فلسفه]] جواز آشکار کردن این موارد، به نظر برخی از [[مفسران]]، [[عسر و حرج]] ناشی از پوشاندن این بخش‌ها از بدن است؛ زیرا [[زنان]] ناچار از برداشتن و گرفتن اشیا و گشودن چهره، به ویژه در هنگام ارائه [[شهادت]]، [[محاکمه]] و [[ازدواج]] هستند؛ همچنین هنگامی که در معابر راه می‌روند، پاهایشان آشکار می‌شود؛ بنابراین با توجه به قاعده «لاحَرَج» ظاهر کردن این موارد بدون اشکال خواهد بود<ref>زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، ج۳، ص۲۳۱.</ref>.

[[مذاهب چهارگانه اهل سنت]] - جز [[مذهب شافعی]]- معتقدند که [[پوشش زن]] در حضور [[مرد]] [[بیگانه]] یا [[زن]] غیرمسلمان، به غیر از چهره و دو دست [[واجب]] است<ref>ر.ک: شربینی، محمد بن احمد، الاقناع فی حل الفاظ ابی شجاع، ج۲، ص۶۷، ۷۰؛ ابن عابدین، محمدامین، حاشیة رد المحتار علی الدر المختار، ج۱، ص۴۳۹؛ ج۶، ص۷۰۰.</ref>. اما [[پیروان مذهب شافعی]] معتقدند که جز صورت و دستان زن، بقیه بدن در حضور مرد بیگانه، باید پوشانده شود؛ اما در برابر زن، [[کافر]] پوشاندن آنها لازم نیست<ref>ر.ک: نووی، محیی الدین بن شرف، روضة الطالبین، ج۵، ص۳۷۰ – ۳۷۱.</ref>. برخی از [[فقیهان]] [[امامیه]] نیز، پوشش زن [[مسلمان]] در برابر زن کافر را واجب نمی‌دانند<ref>شهید ثانی، زین الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۷، ص۴۵ - ۴۶؛ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۷۱ – ۷۲.</ref> ولی برخی دیگر آن را واجب دانسته‌اند<ref>بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۶۲.</ref>.

از نگاه [[پیروان]] [[مذاهب]] [[شافعی]] و [[حنفی]]، هنگامی که [[زن]] تنها بوده یا نزد یکی از [[محارم]] خود یا یک زن [[مسلمان]] است، محدوده عورت که باید در غیر [[نماز]] پوشانده شود بین ناف و زانوست<ref>سرخسی، محمد بن احمد، المبسوط، ج۱۰، ص۱۴۷ – ۱۴۸؛ نووی، محیی الدین بن شرف، المجموع، ج۱۶، ص۱۳۴.</ref>. اما از نظر [[مذهب حنبلی]] در صورتی که زن در حضور محارم مرد خود باشد، باید تمام بدن، جز سر، صورت، گردن، دست‌ها پاها و ساق خود را بپوشاند<ref>ابن قدامه، عبد الله بن احمد، المغنی، ج۷، ص۴۵۴- ۴۵۵.</ref>. از نظر [[مذهب مالکی]] نیز، چنانچه زن در حضور محارم مرد خود باشد، جز صورت، سر، گردن، دست‌ها و پاها، بقیه بدن خود را باید شاند<ref>حطاب رعینی، محمد بن محمد، مواهب الجلیل لشرح مختصر خلیل، ج۲، ص۱۸۲.</ref>. [[پیروان مذهب مالکی]]، در خصوص [[پوشش زن]]، هنگامی که نزد سایر [[زنان]] مسلمان است، نظر شافعیه و حنفیه را پذیرفته‌اند<ref>حطاب رعینی، محمد بن محمد، مواهب الجلیل لشرح مختصر خلیل، ج۲، ص۱۸۰.</ref>.

در میان [[فقیهان]] [[امامیه]]، [[ابن جنید]] بر این [[باور]] است که چنانچه [[زن]] در جایی که نامحرم او را نمی‌بیند بدون [[پوشش]] سر، [[نماز]] بخواند، نمازش صحیح است<ref>ر.ک: علامه حلی، حسن بن یوسف، مختلف الشیعه، ج۲، ص۹۶؛ ابن فهد حلی، احمد بن محمد، المهذب البارع، ج۱، ص۳۳۰؛ اشتهاردی، ص۵۱.</ref>. وی در [[تأیید]] این دیدگاه به برخی [[احادیث]] مانند [[حدیثی]] که در آن [[امام صادق]]{{ع}} به زن [[آزاد]] [[مسلمان]] [[اجازه]] نماز را در حالی که مکشوفة الرأس (سر برهنه) است می‌دهند، استناد کرده است<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ج۲، ص۲۱۸؛ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۴، ص۴۱۰.</ref>. از نظر وی تمام بدن زن عورت است و در نماز، تنها پوشاندن دو عورت (قُبُل و دُبُر) [[واجب]] است<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، مختلف الشیعه، ج۲، ص۹۸؛ اشتهاردی، ص۵۲.</ref>؛ اما از نگاه اکثر فقیهان امامیه، لازم است زن در هنگام نماز، تمام بدن، حتی سر و موهای خود را بپوشاند، جز صورت به مقدار [[وضو]] و دست‌ها و پاها (کف و رویشان)<ref>شهید اول، محمد بن مکی، ذکری الشیعة فی احکام الشریعه، ج۳، ص۸؛ اردبیلی، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، ج۲، ص۱۰۶؛ نراقی، احمد بن محمدمهدی، مستند الشیعة فی احکام الشریعه، ج۴، ص۲۴۲.</ref>. از نگ نگاه [[صاحب‌نظران]] [[حدیث]] مورد استناد ابن جنید دارای معارض بوده و احتمال داده‌اند که مورد آن به شرایط ضروری مربوط باشد<ref>نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۸، ص۱۶۵.</ref>. برخی فقیهان<ref>شهید اول، محمد بن مکی، ذکری الشیعة فی احکام الشریعه، ج۳، ص۸.</ref> در خصوص واجب نبودن پوشش صورت و دو دست زن در هنگام نماز، ادعای [[اجماع]] کرده و دلیل آن را [[آیه]] {{متن قرآن|مَا ظَهَرَ مِنْهَا}}<ref>«بگو: بیایید تا آنچه را خداوند بر شما حرام کرده است برایتان بخوانم: اینکه چیزی را شریک او نگیرید و به پدر و مادر نیکی کنید و فرزندانتان را از ناداری نکشید؛ ما به شما و آنان روزی می‌رسانیم؛ و زشتکاری‌های آشکار و پنهان نزدیک نشوید و آن کس را که خداوند (کشتن او را) حرام کرده است جز به حق مکشید؛ این است آنچه شما را به آن سفارش کرده است باشد که خرد ورزید» سوره انعام، آیه ۱۵۱.</ref> دانسته‌اند. آنان همچنین درباره عدم [[وجوب]] [[پوشش]] پاها، آن را دیدگاهی مشهور دانسته و به دلایلی همچون عورت نبودن آن اشاره نموده‌اند<ref>شهید اول، محمد بن مکی، ذکری الشیعة فی احکام الشریعه، ج۳، ص۸.</ref>. از نگاه برخی دیگر نیز، پوشاندن پاها دیدگاه مشهوری است و میان پشت و روی آن تفاوتی نیست<ref>کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، ج۲، ص۹۷.</ref>. برخی نیز بر [[واجب]] نبودن پوشش قدمین، همچون واجب نبودن پوشش وجه و کفین ادعای [[اجماع]] کرده‌اند<ref>نراقی، احمد بن محمدمهدی، مستند الشیعة فی احکام الشریعه، ج۴، ص۲۴۲.</ref>. برخی دیگر از [[فقیهان]] نیز میان کف پاها و روی آنها قائل به تفصیل شده و پوشش ظاهر آن را برای [[زن]] واجب ندانسته‌اند<ref>محقق حلی، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام، ج۱، ص۵۵؛ حلی، یحیی بن سعید، الجامع للشرائع، ص۶۵؛ علامه حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام، ج۱، ص۲۰۲.</ref>. دیدگاه بیشتر فقیهان [[امامیه]] در [[حج]] نیز، وجوب پوشش، به جز صورت و کف دو دست است<ref>محمودی، محمدرضا، مناسک حج مطابق با فتاوای امام خمینی و مراجع تقلید، ص۲۹۴.</ref>.<ref>[[محمد ابراهیم شمس ناتری|شمس ناتری، محمد ابراهیم]]، [[پوشش زن - شمس ناتری و هوشمند (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۴ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۴]] ص ۲۹۹-۳۰۲.</ref>

۱. '''[[محارم]] و مانند آنها''': یعنی کسانی که لازم نیست زن نزد آنها [[حجاب]] داشته و بدن خود را بپوشاند. در این خصوص در [[آیه]] ۳۱ [[سوره نور]] تمام موارد استثنا ارائه شده است؛ این استثنا که [[دوازده]] گروه را شامل می‌شود، تمام [[محارم]] سببی و نَسَبی را در بر می‌گیرد که عبارتند از: شوهر، پدر، پدر شوهر، [[پسران]]، پسران شوهر، [[برادران]]، پسران برادران، پسران [[خواهران]]، [[زنان]]، مملوکان، بی‌میلان جنسی و [[کودکان]] [[ناآگاه]] از امور جنسی. بر همین اساس از نظر [[فقیهان]] [[شیعه]]، [[زن]] نزد محارم، نیازی به [[حجاب]] نداشته و حجاب [[واجب]] نزد محارم، تنها پوشاندن عورت‌هاست<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۳، ص۶؛ ابن فهد حلی، احمد بن محمد، المهذب البارع، ج۳، ص۲۰۷؛ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۷۲ -۷۳.</ref>.

در [[ارتباط]] با زنان، با توجه به تخصیصی که در [[آیه]] مزبور آمده است، منظور از {{متن قرآن|نِسَائِهِنَّ}} زنان [[فامیل]] و بستگان نیست؛ چراکه زنان می‌توانند به یکدیگر نگاه کرده و نیازی به پوشاندن و حجاب گرفتن از همدیگر ندارند. در برخی از [[روایات]]، این تخصیص بر این نکته حمل شده است که زنان [[مسلمان]] باید در مقابل زنان [[یهودی]] و [[نصرانی]] حجاب خود را [[حفظ]] کنند؛ چراکه این زنان معمولاً زنان مسلمان را برای [[همسران]] خود توصیف می‌کنند<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۵۱۹؛ حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج۳، ص۵۹۳.</ref>. برخی از [[مفسران]]<ref>طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۴۳۰؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۷، ص۲۱۷.</ref> و برخی از فقیهان، چنین دیدگاهی را ارائه کرده‌اند<ref>بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۶۲.</ref>. در [[منابع فقهی]] مشهور فقیهان [[امامیه]]، نظر زن به بدن زن دیگر مطلقاً مجاز دانسته شده است و استثنائی را در این خصوص از حیث ناظر مطرح نکرده‌اند<ref>شهید ثانی، زین الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۷، ص۴۵؛ نراقی، احمد بن محمدمهدی، مستند الشیعة فی احکام الشریعه، ج۱۶، ص۶۴؛ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۷۱.</ref>.

برخی دیگر با توجه به بعضی از [[روایات]]<ref>ر.ک: حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۸۸ – ۹۰.</ref>، قائل به جواز نظر به موها، محاسن و تمام بدن زن از روی [[لباس]] شده‌اند<ref>ر.ک: طوسی، محمد بن حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، ص۴۸۴؛ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۶۷.</ref>. اما برخی نیز، [[احتیاط]] را بر نگاه کوتاه به صورت، دستان، مو و محاسن زن دانسته، اما دیدگاه [[برتر]] را تسرّی جواز نگاه کردن به سایر قسمت‌های بدن زن، جز عورت، می‌دانند<ref>امام خمینی، سید روح الله، تحریر الوسیله، ج۲، ص۲۴۵.</ref>.

بر همین اساس، اندیشمندان اسلامی، با توجه به مفهوم [[آیات]] حجاب و یا طرح مستقل [[شبهه]]، به این شبهه‌ها پاسخ داده‌اند<ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۱۹، ص۴۶۳ -۵۶۴؛ ر.ک: جعفریان، رسول، رسایل حجابیه، شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب،.</ref>؛ در مجموع می‌توان گفت که افزون بر [[دلایل قرآنی]] و [[روایی]] پیش‌گفته - وجود حکم حجاب از زمان فرو فرستادن [[وحی]]<ref>{{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}} «و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱؛ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۴۳۸-۴۳۹.</ref> - مضمون [[آیات]] دیگر نیز به [[وجوب]] [[حجاب]] اشاره دارد؛ برای نمونه، [[آیه]] ۶۰ [[سوره نور]] در [[رفع تکلیف]] حجاب از [[زنان]] [[سال‌خورده]] به شرط [[تبرّج]] نداشتن<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۵۴۲.</ref> و نیز آیه {{متن قرآن|وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> در ممنوع بودن [[آشکار کردن]]، زینت‌ها، به روشنی [[وجوب]] [[حجاب]] را بیان می‌کند؛ چنان که [[صحابه]] و [[تابعان]] آن حضرت{{صل}} به ویژه [[ابن عباس]]، [[سعید بن جبیر]]، [[عکرمه]] و دیگران از [[آیات]] حجاب، وجوب و شمول آن را دریافته‌اند<ref>سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج۵، ص۲۲۱ – ۲۲۲.</ref>؛ همچنین بررسی‌های [[تاریخی]] حاکی از [[التزام]] [[زنان]] [[عصر پیامبر]]{{صل}} به رعایت حجاب است؛ چنان که در گزارش [[عایشه]] و [[ام سلمه]] تمام زنان [[مدینه]]، پس از [[نزول آیه]] ۳۱ [[سوره نور]]<ref>زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، ج۳، ص۲۳۱.</ref> و [[آیه]] ۵۹ [[سوره احزاب]]، خود را ملزم به رعایت [[پوشش]] سر دانستند<ref>سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج۵، ص۲۲۱.</ref>؛ افزون بر این، تمامی روایاتی که از [[پیشوایان معصوم]]{{عم}} به تعیین محدوده زمانی حجاب، یا [[تشویق]] به رعایت یا [[تهدید]] نسبت به ترک آن<ref>ر.ک: کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۵۱۸ - ۵۲۱؛ ابن ابی جمهور احسائی، عوالی اللئالی، ج۳، ص۳۰۹؛ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۱۶۰ – ۱۶۲.</ref> و نیز، به تبیین ماهیت و جایگاه حجاب پرداخته‌اند، بر [[لزوم]] حجاب، مقطع زمانی [[تشریع]] و نیز شمول آن دلالت دارند؛ در پاره‌ای از این [[روایات]]، با تعبیری کنایه آمیز، سراسر بدن [[زن]] به عنوان مرزهای بی‌دفاع یک [[کشور]]، «عورت» نام گرفته که پوشاندنش ضروری است<ref>ورام بن ابی فراس، تنبیه الخواطر و نزهة النواظر، ج۲، ص۱۱۹.</ref>. در گروهی دیگر نیز، [[پیامبر]]{{صل}} زنان را از جلوه‌گر نمودن بدن خود، جز صورت و دست‌ها بازداشته‌اند<ref>طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج۱۸، ص۹۳ ثعلبی، احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان فی تفسیر القرآن (تفسیر ثعلبی)، ج۷، ص۸۷؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، ج۱۴، ص۱۲۵؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج۵، ص۴۲.</ref>. همچنین [[حضرت علی]]{{ع}} در سفارشی به فرزند خود، [[امام حسن]]{{ع}}، وی را به رعایت [[حجاب]] از سوی [[زنان]] و جلوگیری از تماس مردان با ایشان سفارش نمود<ref>نهج البلاغه، نامه ۳۱ (تحقیق و شرح محمد عبده، ج۳، ص۵۶).</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۲۷.</ref>

# [[پرونده:IM010561.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۲''']]