اعتکاف در معارف و سیره رضوی: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط = اعتکاف

| عنوان مدخل  = اعتکاف

| پرسش مرتبط  =  

}}

=== معنای اصطلاحی ===

به شخص اعتکاف کننده «معتکِف»<ref>معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة، ج۱، ص۲۲۹.</ref> و به مکانی که اعتکاف در آن انجام می‌گیرد «معتکَف»<ref>تذکرة الفقهاء، ج۶ ص۳۰۸؛ القاموس الفقهی، ص۲۶۰.</ref> اطلاق شده است. اعتکاف یکی از [[عبادات]] مستحبی است<ref>الوسیلة، ص۱۵۲؛ تذکرة الفقهاء، ج۶، ص۳۱۹.</ref> که در [[آیات]] متعددی از [[قرآن کریم]]<ref>{{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ}} «و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طواف‌کنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵؛ {{متن قرآن|أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ}} «آمیزش با زنانتان در شب روزه‌داری برای شما حلال شده است. آنها جامه شما و شما جامه آنهایید. خداوند معلوم داشت که شما با خود نادرستی می‌ورزیدید، بنابراین، از شما در گذشت و شما را بخشود؛ اکنون (می‌توانید) با آنان آمیزش کنید و آنچه خداوند برای شما مقرّر داشته است باز جویید، و تا سپیدی سپیده‌دم از سیاهی (شب) برای شما آشکار شود (می‌توانید) بخورید و بیاشامید؛ سپس روزه را تا شب به پایان رسانید و در حالی که در مسجدها اعتکاف کرده‌اید از آنان کام مجویید، اینها حدود خداوند است، به آنها نزدیک نشوید. خداوند این چنین آیاتش را برای مردم روشن می‌گرداند باشد که آنان پرهیزگاری ورزند» سوره بقره، آیه ۱۸۷.</ref> و روایت‌های فراوانی از [[معصومان]] {{عم}}<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۱۸۴.</ref> از جمله [[احادیث]] و متون منسوب به [[امام رضا]] {{ع}} از آن یاد شده است<ref>فقه الرضا {{ع}}، ص۱۹۰؛ عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۳۸.</ref>. [[فقیهان]] متقدم به صورت مختصر و تحت عنوان «باب الاعتکاف» به این موضوع پرداخته‌اند و فقیهان متأخر این بحث را با تفصیل و در [[کتابی]] مستقل، تحت عنوان «کتاب الاعتکاف»، مورد بررسی قرار داده‌اند<ref>[[سید جعفر رضوی|رضوی، سید جعفر]]، [[اعتکاف - رضوی (مقاله)|مقاله «اعتکاف»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص۲۷۶.</ref>.

== [[احکام فقهی]] اعتکاف ==

=== مستحب بودن اعتکاف ===

=== شرایط اعتکاف ===

ارتکاب برخی [[اعمال]] در حال اعتکاف [[حرام]] و گاه موجب بطلان آن می‌گردد. یکی از [[محرمات]] اعتکاف، آمیزش با [[زنان]] است<ref>المبسوط، طوسی، ج۱، ص۲۹۴؛ الحدائق الناضرة، ج۱۳، ص۴۹۱.</ref> که [[قرآن]] نیز در [[آیه]] ۱۸۷ [[سوره بقره]] اعتکاف‌کنندگان را از آن [[نهی]] کرده است: {{متن قرآن|...وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ...}}<ref>«و در حالی که در مسجدها اعتکاف کرده‌اید از آنان کام مجویید» سوره بقره، آیه ۱۸۷.</ref> در [[حدیثی]] از امام رضا {{ع}} نیز سؤال شد که آیا معتکف می‌تواند با همسرش مباشرت نماید که حضرت در پاسخ فرمود: «معتکف نباید نه در شب و نه در روز با همسرش [[معاشرت]] کند»<ref>الکافی، ج۴، ص۱۸۰.</ref>. این مضمون در روایت‌هایی دیگر از [[امامان معصوم]] {{عم}} اعمال دیگری همچون استمناء<ref>کتاب الخلاف، ج۲، ص۲۳۸؛ تذکرة الفقهاء، ج۶، ص۲۵۷.</ref>، [[جدال]]<ref>مسالک الأفهام، شهید ثانی، ج۲، ص۱۰۹؛ الموسوعة الفقهیة المیسرة، ج۴، ص۱۷۱.</ref>، [[خرید و فروش]]<ref>تذکرة الفقهاء، ج۶، ص۲۵۷؛ جواهر الکلام، ج۱۷، ص۲۰۲.</ref>، استشمام بوی خوش<ref>کتاب الخلاف، ج۲، ص۲۴۰؛ مستند الشیعة، ج۱۰، ص۵۶۹.</ref> و ارتکاب مبطلات [[روزه]]<ref>مستند الشیعة، ج۱۰، ص۵۷۰؛ العروة الوثقی، ج۳، ص۶۹۵.</ref> را از [[محرمات]] [[اعتکاف]] شمرده و انجام آنها را موجب بطلان این عمل دانسته‌اند.

== منابع ==

{{پانویس}}