احسن الحدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۹ مارس ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==از اوصاف یا نام‌های قرآن== این ترکیب، از ۲ واژه احسن به‌معنای نیکوترین و حدیث به‌دست آمده است و به‌دلیل پیوستگی واژه حدیث با احسن الحدیث، در همین مقاله از آن ب...» ایجاد کرد)
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱۵: خط ۱۵:
آشکارترین مورد وصف قرآن به حدیث، آیه‌ ۲۳ زمر است که بر مبنای آن، قرآن نه‌تنها حدیث، بلکه [[نیکوترین]] حدیث و سخن (احسن الحدیث) به‌شمار می‌آید و آیاتش (در [[لطف]]، [[زیبایی]]، عمق و محتوا) همانند یک‌دیگر است. آیاتی مکرّر و منسجم دارد که از شنیدن آنها، بر‌اندام کسانی‌که از پروردگارشان می‌ترسند، لرزه می‌افتد: {{متن قرآن|ٱللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ ٱلْحَدِيثِ كِتَـٰبًۭا مُّتَشَـٰبِهًۭا مَّثَانِىَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَىٰ ذِكْرِ ٱللَّهِ ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهْدِى بِهِۦ مَن يَشَآءُ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنْ هَادٍ}}<ref>«خداوند است که بهترین گفتار را (به گونه) کتابی (با آیاتی) همانند دوگانه (یعنی مکرّر) فرو فرستاده است؛ پوست‌های آنان که از پروردگار خویش می‌هراسند از آن به لرزه می‌افتد سپس با یاد خداوند پوست‌ها و دل‌هاشان نرم می‌شود؛ این رهنمود خداوند است که با آن هر که» سوره ‌زمر، آیه 23.</ref>. در‌حالی‌که بسیاری از مفسّران، احسن‌الحدیث را به‌معنای نیکوترین [[کلام]] می‌دانند،<ref>کنزالدقائق، ج‌۱۱، ص‌۲۹۷، روح المعانی، مج‌۱۳، ج‌۲۳، ص۳۸۱، المیزان، ج‌۱۷، ص‌۲۵۶.</ref>. برخی با انطباق مفهوم تکرار که در [[مثانی]] و [[متشابه]] نهفته است، با داستان‌های مکرّر قرآن<ref>روان جاوید، ج‌۴، ص‌۴۹۳.</ref>. و شاید به تأثیر از آیاتی مانند {{متن قرآن|وَهَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ مُوسَىٰٓ}}<ref>«و آیا داستان موسی را شنیده‌ای؟» سوره طه، آیه 9.</ref> و نیز [[شأن نزول]]، [[آیه]] احسن‌الحدیث را به [[احسن‌القصص]] [[تفسیر]] کرده‌اند.<ref>الوجوه و النظائر، ج‌۱، ص‌۲۶۹.</ref>. در [[فرهنگ دینی]] شاید، این وصف، [[شهرت]] بیش‌تری از حدیث داشته باشد، چنان‌که امیرمؤمنان‌علی{{ع}} برای [[تشویق]] به [[فراگیری قرآن]] از آن با عنوان احسن الحدیث یاد‌کرده است: {{متن حدیث|تَعَلَّمُوا القرآنَ فإنّهُ أحسَنُ الحَديثِ}}.<ref>نهج البلاغه، خ ۱۱۰.</ref>. گفته‌اند: درخواست [[صحابه پیامبر]]{{صل}} برای بیان داستان پیشینیان<ref>روح المعانی، مج‌۱۳، ج‌۲۳، ص‌۳۸۱.</ref>. یا شنیدن سخنی از او جهت رفع [[خستگی]] و ملال،<ref>الکشاف، ج‌۴، ص‌۱۲۳.</ref>. [[سبب نزول آیه]] شده است که هر دو [[شأن نزول]]، افزون بر نمایاندن جایگاه نشاط‌آفرین [[قرآن]]<ref>روح المعانی، مج‌۱۳، ج‌۲۳، ص‌۳۸۱.</ref>. [[ضرورت]] مراجعه [[مسلمانان]] را در نخستین گام به قرآن یادآور می‌شود.
آشکارترین مورد وصف قرآن به حدیث، آیه‌ ۲۳ زمر است که بر مبنای آن، قرآن نه‌تنها حدیث، بلکه [[نیکوترین]] حدیث و سخن (احسن الحدیث) به‌شمار می‌آید و آیاتش (در [[لطف]]، [[زیبایی]]، عمق و محتوا) همانند یک‌دیگر است. آیاتی مکرّر و منسجم دارد که از شنیدن آنها، بر‌اندام کسانی‌که از پروردگارشان می‌ترسند، لرزه می‌افتد: {{متن قرآن|ٱللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ ٱلْحَدِيثِ كِتَـٰبًۭا مُّتَشَـٰبِهًۭا مَّثَانِىَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَىٰ ذِكْرِ ٱللَّهِ ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهْدِى بِهِۦ مَن يَشَآءُ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنْ هَادٍ}}<ref>«خداوند است که بهترین گفتار را (به گونه) کتابی (با آیاتی) همانند دوگانه (یعنی مکرّر) فرو فرستاده است؛ پوست‌های آنان که از پروردگار خویش می‌هراسند از آن به لرزه می‌افتد سپس با یاد خداوند پوست‌ها و دل‌هاشان نرم می‌شود؛ این رهنمود خداوند است که با آن هر که» سوره ‌زمر، آیه 23.</ref>. در‌حالی‌که بسیاری از مفسّران، احسن‌الحدیث را به‌معنای نیکوترین [[کلام]] می‌دانند،<ref>کنزالدقائق، ج‌۱۱، ص‌۲۹۷، روح المعانی، مج‌۱۳، ج‌۲۳، ص۳۸۱، المیزان، ج‌۱۷، ص‌۲۵۶.</ref>. برخی با انطباق مفهوم تکرار که در [[مثانی]] و [[متشابه]] نهفته است، با داستان‌های مکرّر قرآن<ref>روان جاوید، ج‌۴، ص‌۴۹۳.</ref>. و شاید به تأثیر از آیاتی مانند {{متن قرآن|وَهَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ مُوسَىٰٓ}}<ref>«و آیا داستان موسی را شنیده‌ای؟» سوره طه، آیه 9.</ref> و نیز [[شأن نزول]]، [[آیه]] احسن‌الحدیث را به [[احسن‌القصص]] [[تفسیر]] کرده‌اند.<ref>الوجوه و النظائر، ج‌۱، ص‌۲۶۹.</ref>. در [[فرهنگ دینی]] شاید، این وصف، [[شهرت]] بیش‌تری از حدیث داشته باشد، چنان‌که امیرمؤمنان‌علی{{ع}} برای [[تشویق]] به [[فراگیری قرآن]] از آن با عنوان احسن الحدیث یاد‌کرده است: {{متن حدیث|تَعَلَّمُوا القرآنَ فإنّهُ أحسَنُ الحَديثِ}}.<ref>نهج البلاغه، خ ۱۱۰.</ref>. گفته‌اند: درخواست [[صحابه پیامبر]]{{صل}} برای بیان داستان پیشینیان<ref>روح المعانی، مج‌۱۳، ج‌۲۳، ص‌۳۸۱.</ref>. یا شنیدن سخنی از او جهت رفع [[خستگی]] و ملال،<ref>الکشاف، ج‌۴، ص‌۱۲۳.</ref>. [[سبب نزول آیه]] شده است که هر دو [[شأن نزول]]، افزون بر نمایاندن جایگاه نشاط‌آفرین [[قرآن]]<ref>روح المعانی، مج‌۱۳، ج‌۲۳، ص‌۳۸۱.</ref>. [[ضرورت]] مراجعه [[مسلمانان]] را در نخستین گام به قرآن یادآور می‌شود.


گسترده‌ترین بحث درباره [[آیه]]، وجه وصف یا نام‌گذاری قرآن به احسن الحدیث است. در این جهت، اغلب به جنبه‌های لفظی و معنایی قرآن پرداخته‌اند. از [[جامع‌ترین]] دیدگاه‌ها، نظر [[فخر رازی]] است که هر دو بُعد یاد‌شده را در نظر داشته‌است.<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۶، ص‌۲۶۸‌ـ‌۲۷۱.</ref>. [[مفسّران]]، شیوایی و [[فصاحت]]،<ref>تفسیر ماوردی، ج‌۵، ص‌۱۲۲.</ref>. [[نظم]]<ref>روح البیان، ج‌۸، ص‌۹۷.</ref>. و اسلوب بیانی ویژه<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۶، ص‌۲۶۸.</ref>. را از ویژگی‌های [[برتری]] لفظی قرآن و احسن‌الحدیث بودن آن بر شمرده‌اند. هم‌چنین از چهره [[معنوی]] قرآن پرده بر گرفته و برخی از ویژگی‌های برتری معنایی آن مانند موارد ذیل را نمایانده‌اند: مصونیّت از تناقض<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۶، ص‌۲۶۸.</ref>. و [[حقّ]] و [[صدق]] محض بودن،<ref>المیزان، ج‌۱۷، ص‌۲۵۶.</ref>. در برگیری [[اخبار غیبی]]،<ref>فتح البیان، ج‌۸، ص‌۲۱۹.</ref>. [[علوم]] فراوان<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۶، ص‌۲۶۸.</ref>. و شگفتی‌های [[آفرینش]]،<ref>التحریر و التنویر، ج‌۲۳، ص‌۳۸۵.</ref>. انبوهی [[احکام]] در مقایسه با کتاب‌های پیشین،<ref>کشف الاسرار، ج‌۸، ص‌۴۰۳.</ref>. [[هدایت]] توده‌ها و بیدارساختن [[افکار]] واندیشه‌ها،<ref>شناخت قرآن، ص‌۱۲.</ref>. [[جامعیّت]] آن به‌دلیل در برداشتن اصول، [[فروع]] و [[اخلاق]].<ref>الجدید، ۶، ص‌۱۵۸.</ref>.<ref>[[تقی صادقی|صادقی، تقی]]، [[احسن الحدیث (مقاله)|مقاله «احسن الحدیث»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۱، ص ۲۹۸.</ref>.
گسترده‌ترین بحث درباره [[آیه]]، وجه وصف یا نام‌گذاری قرآن به احسن الحدیث است. در این جهت، اغلب به جنبه‌های لفظی و معنایی قرآن پرداخته‌اند. از [[جامع‌ترین]] دیدگاه‌ها، نظر [[فخر رازی]] است که هر دو بُعد یاد‌شده را در نظر داشته‌است.<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۶، ص‌۲۶۸‌ـ‌۲۷۱.</ref>. [[مفسّران]]، شیوایی و [[فصاحت]]،<ref>تفسیر ماوردی، ج‌۵، ص‌۱۲۲.</ref>. [[نظم]]<ref>روح البیان، ج‌۸، ص‌۹۷.</ref>. و اسلوب بیانی ویژه<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۶، ص‌۲۶۸.</ref>. را از ویژگی‌های [[برتری]] لفظی قرآن و احسن‌الحدیث بودن آن بر شمرده‌اند. هم‌چنین از چهره [[معنوی]] قرآن پرده بر گرفته و برخی از ویژگی‌های برتری معنایی آن مانند موارد ذیل را نمایانده‌اند: مصونیّت از تناقض<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۶، ص‌۲۶۸.</ref>. و [[حقّ]] و [[صدق]] محض بودن،<ref>المیزان، ج‌۱۷، ص‌۲۵۶.</ref>. در برگیری [[اخبار غیبی]]،<ref>فتح البیان، ج‌۸، ص‌۲۱۹.</ref>. [[علوم]] فراوان<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۲۶، ص‌۲۶۸.</ref>. و شگفتی‌های [[آفرینش]]،<ref>التحریر و التنویر، ج‌۲۳، ص‌۳۸۵.</ref>. انبوهی [[احکام]] در مقایسه با کتاب‌های پیشین،<ref>کشف الاسرار، ج‌۸، ص‌۴۰۳.</ref>. [[هدایت]] توده‌ها و بیدارساختن [[افکار]] واندیشه‌ها،<ref>شناخت قرآن، ص‌۱۲.</ref>. [[جامعیّت]] آن به‌دلیل در برداشتن اصول، [[فروع]] و [[اخلاق]].<ref>الجدید، ۶، ص‌۱۵۸.</ref>.<ref>[[تقی صادقی|صادقی، تقی]]، [[احسن الحدیث (مقاله)|مقاله «احسن الحدیث»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۲، ص ۲۹۸.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۴۳۵

ویرایش