|
|
| خط ۱۹: |
خط ۱۹: |
| امام علی {{ع}} پس از [[رحلت پیامبر]] [[حفظ وحدت جامعه]] [[اسلامی]] را بر [[خلافت]] ترجیح داد. از اینرو هنگامی که [[ابوسفیان]] میخواست به بهانه حمایت از علی {{ع}} فتنهای به پاکند، فرمود: "امواج دریای [[فتنه]] را با کشتیهای [[نجات]] بشکافید و از راه خلاف و [[تفرقه]] دوری گزینید"<ref>{{متن حدیث|أَیُّهَا النَّاسُ شُقُّوا أَمْوَاجَ الْفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجَاةِ وَ عَرِّجُوا عَنْ طَرِیقِ الْمُنَافَرَة}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۵.</ref>. در پاسخ به [[حضرت فاطمه]] {{س}} که او را [[دعوت]] به [[اعتراض]] و [[قیام]] کرد، به صدای [[مؤذن]] اشاره کرد و فرمود: "[[سکوت]] من تنها برای باقی ماندن این فریاد است". اوکه هرگز پشت به [[دشمن]] نکرده و پشت دلاوران از [[بیم]] او میلرزید، برای [[حفظ]] یکپارچگی جامعۀ نوپای [[اسلام]] حتی در برابر [[اهانت]] به همسرش نیز سکوت کرد<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری|مطهری، مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۸۵.</ref>. | | امام علی {{ع}} پس از [[رحلت پیامبر]] [[حفظ وحدت جامعه]] [[اسلامی]] را بر [[خلافت]] ترجیح داد. از اینرو هنگامی که [[ابوسفیان]] میخواست به بهانه حمایت از علی {{ع}} فتنهای به پاکند، فرمود: "امواج دریای [[فتنه]] را با کشتیهای [[نجات]] بشکافید و از راه خلاف و [[تفرقه]] دوری گزینید"<ref>{{متن حدیث|أَیُّهَا النَّاسُ شُقُّوا أَمْوَاجَ الْفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجَاةِ وَ عَرِّجُوا عَنْ طَرِیقِ الْمُنَافَرَة}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۵.</ref>. در پاسخ به [[حضرت فاطمه]] {{س}} که او را [[دعوت]] به [[اعتراض]] و [[قیام]] کرد، به صدای [[مؤذن]] اشاره کرد و فرمود: "[[سکوت]] من تنها برای باقی ماندن این فریاد است". اوکه هرگز پشت به [[دشمن]] نکرده و پشت دلاوران از [[بیم]] او میلرزید، برای [[حفظ]] یکپارچگی جامعۀ نوپای [[اسلام]] حتی در برابر [[اهانت]] به همسرش نیز سکوت کرد<ref>ر. ک: [[مرتضی مطهری|مطهری، مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۸۵.</ref>. |
|
| |
|
| === [[عدالتمحوری]] === | | === عدالتمحوری === |
| [[سیره]] امام علی {{ع}} بر اصول [[مکتب سیاسی]] او مبتنی است. عدالتمحوری علی {{ع}}، [[فلسفه]] [[اجتماعی]] او و دیدگاه خاص وی در [[عدالت اجتماعی]] در یک راستا هستند. علی {{ع}} نه تنها [[عادل]] بلکه [[عدالتخواه]] بود. فرق است بین [[انسان]] [[آزاد]] و [[آزادیخواه]]، عالم و دانشگستر، [[صالح]] و اصلاحطلب، عادل و عدالتخواه. [[عدالتطلبی]] نه تنها [[مشی علی]] {{ع}} بلکه ایده انکارناپذیر او است<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، بیست گفتار، ص۱۱.</ref>. در دوران [[خلافت عثمان]]، بسیاری از [[خویشاوندان]] و [[نزدیکان]] او به بهانههای مختلف از [[اموال عمومی]]، بیش از سهم [[شرعی]] بهرهبرداری کردند. [[امام]] به محض در دست گرفتن زمام امور فرمود: "به [[خدا]] قسم، زمینهایی را که متعلق به عموم [[مسلمانان]] بوده و [[عثمان]] به افراد بخشیده است، باز پس خواهم گرفت، هر چند آنها را مهر زنانشان قرار داده یا با آنها [[کنیز]] خریده باشند".
| | {{اصلی|عدالتمحوری در معارف و سیره علوی}} |
| | |
| عدهای تقاضا کردند در [[اجرای عدالت]]، عطف بماسبق نکرده و گذشته را رها کند. ولی علی {{ع}} پاسخ داد: "[[حق]] کهن به هیچ وجه [[باطل]] نمیشود". برخی از [[دوستان]] خیراندیش به حضور [[امام علی|علی]] {{ع}} رسیده و از ایشان خواستند در شرایطی که [[دشمنی]] مانند [[معاویه]]، ایالت زرخیزی همچون [[شام]] را در [[اختیار]] دارد، موقتاً [[مساوات]] و [[عدالت]] را برای [[مصلحت]] مهمتر مسکوت بگذارد. اما امام علی|علی {{ع}} پاسخ داد: "از من میخواهید که [[پیروزی]] را به قیمت [[تبعیض]] و [[ستمگری]] به دست آورده و عدالت را فدای [[سیاست]] کنم؟ به [[خدا]] قسم، تا [[دنیا]] دنیاست چنین کاری نخواهم کرد. اگر همه این [[اموال]] [[مال]] شخصی من و محصول دسترنج من بود، میان [[مردم]] تبعیض قائل نمیشدم چه رسد به اینکه مال خداست و من [[امانتدار]] خدایم"<ref>نهج البلاغه، خطبه ۶؛ [[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[سیری در نهج البلاغه (کتاب)|سیری در نهج البلاغه]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۳۷.</ref>.
| |
| | |
| [[امام علی]] {{ع}} این عدالت را در [[نزدیکان]] و [[خویشان]] خویش با [[سختگیری]] بیشتری [[اجرا]] میکرد تا بفهماند عدالت درباره هیچکس استثنا بردار نیست. ایشان هنگامی که مطلع شد دخترش از [[بیتالمال]] [[مسلمانان]]، گردنبندی را به عنوان عاریه، البته با قید ضمانت گرفته و در [[روز]] [[عید]] از آن استفاده کرده است او را سخت مورد [[عتاب]] قرار داد و با لحنی کاملاً جدی فرمود: "اگر به صورت عاریۀ مضمونه یعنی با قید ضمانت نگرفته بودی دستت را میبریدم و درباره تو حد سارق را اجرا میکردم"<ref>محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۹.</ref>. همچنین وقتی [[ابن عباس]]، [[پسر عمو]] و [[یاور]] دانایش مرتکب خلافی شد در نامهای به او نوشت: "اگر از خلاف خویش باز نگردی، با شمشیرم تو را [[ادب]] خواهم کرد، به همان شمشیری که احدی را با آن نزدهام مگر اینکه وارد [[جهنم]] شده است. به خدا قسم، اگر حسن و حسین هم مرتکب این [[جرم]] میشدند، به آنان ارفاق نمیکردم"<ref>نهج البلاغه، نامه ۴؛ [[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[عدل الهی (کتاب)|عدل الهی]]، مجموعه آثار، ج ۱، ص۲۴۵.</ref>.
| |
| | |
| روزی میان زنی از [[اعراب]] و زنی [[ایرانی]] [[اختلاف]] افتاد. هر دو برای حل مشکل به حضور [[امام علی|علی]] {{ع}} شرفیاب شدند. علی {{ع}} میان آن دو هیچگونه تفاوتی قائل نشد و این امر سبب [[اعتراض]] [[زن]] [[عرب]] شد. امام علی|علی {{ع}} دو مشت [[خاک]] از [[زمین]] برداشته و پس از نظاره در آنها فرمودند: "من هرچه [[تأمل]] میکنم، میان این دو مشت خاک تفاوتی نمیبینم. این ماجرا در شرایطی رخ داد که [[معاویه]] در نامهای به [[زیاد بن ابیه]] [[والی عراق]] توصیه کرده بود هیچگاه [[ایرانیان]] را همرتبۀ اعراب نداند. کارهای [[پست]] را به آنها واگذار کرده و [[مرزبانی]] و [[قضاوت]] را از ایشان دریغ کند، ایرانیان [[حق]] [[ارث]] از عرب نداشته باشند، ولی اعراب از آنها ارث ببرند"<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[خدمات متقابل اسلام و ایران (کتاب)|خدمات متقابل اسلام و ایران]]، مجموعه آثار، ج ۱۴، ص۱۲۸.</ref>.
| |
| | |
| [[سختگیری]] امام علی|علی {{ع}} نسبت به اجرای [[عدالت اجتماعی]] عامل اصلی [[قتل]] ایشان بود. سایر مسائل همچون [[تسلیم]] کردن [[قاتلان عثمان]] و [[کینه]] از علی {{ع}} به دلیل کشتن [[خویشان]] [[مخالفان]] در [[جنگهای صدر اسلام]]، فقط بهانۀ مخالفان بود. امام علی|علی {{ع}} به اینکه [[عدالت]] را برای [[آینده]] [[اجرا]] کرده و به تبعیضهای گذشته بیاعتنا باشد قانع نمیشد؛ از اینرو گفتهاند علی به خاطر شدت عدالتش بود که در [[محراب]] به [[شهادت]] رسید<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، بیست گفتار، ص۲۷.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]]، ص۶۳ تا۷۵.</ref>
| |
|
| |
|
| === [[پایبندی به اصول]] === | | === [[پایبندی به اصول]] === |
