پرش به محتوا

بیت المعمور: تفاوت میان نسخه‌ها

۴٬۱۸۹ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۷ نوامبر ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[بیت المعمور در قرآن]] - [[بیت المعمور در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[بیت المعمور در قرآن]] - [[بیت المعمور در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
'''بیت‌‌ المعمور''' به معنای خانه آباد است. این کلمه فقط یک بار در [[آیه]] ۴ [[سوره طور]] ذکر شده است: {{متن قرآن|وَالْبَيْتِ الْمَعْمُورِ}}. سوگند به «بیت معمور» حاکی از [[قداست]]، [[احترام]] و عظمت چنین خانه‌ای است. «البیت المعمور» و «[[البیت الحرام]]» و «البیت العتیق» هر سه به معنای [[خانه کعبه]] است. [[حرمت]] بیت‌‌المعمور در [[آسمانها]] همانند [[حرمت]] کعبه در [[زمین]] است و این [[خانه]] با [[عبادت]] [[فرشتگان]] معمور و آباد است.


== مقدمه ==
== مقدمه ==
بیت‌‌ المعمور که از آن به «ضُراح»<ref>جامع‌‌البیان، مج ۱۳، ج ۲۷، ص‌‌۲۳؛ مجمع البیان، ج ۹، ص۲۴۷؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۴، ص۲۵۶.</ref>، «ضریح»<ref>جامع‌‌البیان، مج ۱۳، ج ۲۷، ص۲۳؛ روح‌‌البیان، مج ۹، ج ۲۷، ص۱۸۵.</ref> و «عروبا»<ref>روح‌‌البیان، مج ۹، ج ۲۷، ص۱۸۵.</ref> نیز تعبیر شده، ترکیبی وصفی از «[[بیت]]» و «معمور» است. «بیت» در لغت معادل [[منزل]] و [[مسکن]]<ref>المصباح، ص۶۸ «بیت».</ref> و به معنای [[خانه]] و «معمور» اسم مفعول از مصدر «عمران» و به معنای آباد است<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص۱۷۵، «عَمَرَ».</ref>، بنابراین بیت‌‌المعمور یعنی خانه آباد. [[خانه]] آباد در لغت به خانه‌‌ای اطلاق می‌‌شود که متروک نباشد و اهلش در آن سکونت داشته باشند<ref>المصباح، ص۴۲۹، «عَمَرَ».</ref>.<ref>[[ابوطالب طالبی دارابی|طالبی دارابی، ابوطالب]]، [[بیت المعمور - طالبی دارابی (مقاله)|مقاله «بیت المعمور»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۶]]، ص۳۹۵؛ [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[بیت المعمور - کوشا (مقاله)|مقاله «بیت المعمور»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص ۳۸۵.</ref>
بیت‌‌ المعمور که از آن به «ضُراح»<ref>جامع‌‌البیان، مج ۱۳، ج ۲۷، ص‌‌۲۳؛ مجمع البیان، ج ۹، ص۲۴۷؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۴، ص۲۵۶.</ref>، «ضریح»<ref>جامع‌‌البیان، مج ۱۳، ج ۲۷، ص۲۳؛ روح‌‌البیان، مج ۹، ج ۲۷، ص۱۸۵.</ref> و «عروبا»<ref>روح‌‌البیان، مج ۹، ج ۲۷، ص۱۸۵.</ref> نیز تعبیر شده، ترکیبی وصفی از «[[بیت]]» و «معمور» است. «بیت» در لغت معادل [[منزل]] و [[مسکن]]<ref>المصباح، ص۶۸ «بیت».</ref> و به معنای [[خانه]] و «معمور» اسم مفعول از مصدر «عمران» و به معنای آباد است<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص۱۷۵، «عَمَرَ».</ref>، بنابراین بیت‌‌المعمور یعنی خانه آباد. [[خانه]] آباد در لغت به خانه‌‌ای اطلاق می‌‌شود که متروک نباشد و اهلش در آن سکونت داشته باشند<ref>المصباح، ص۴۲۹، «عَمَرَ».</ref>.<ref>[[ابوطالب طالبی دارابی|طالبی دارابی، ابوطالب]]، [[بیت المعمور - طالبی دارابی (مقاله)|مقاله «بیت المعمور»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۶]]، ص۳۹۵؛ [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[بیت المعمور - کوشا (مقاله)|مقاله «بیت المعمور»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص ۳۸۵.</ref>


==مقدمه==
[[ابن کوّاء]] از [[حضرت علی]]{{ع}} پرسید: بیت المعمور چیست؟ حضرت فرمودند: بیت المعمور همان ضُراح است که بر فراز آسمان‌های هفت‌گانه و زیر [[عرش]] قرار دارد. هر [[روز]] هفتاد هزار فرشته وارد آن می‌شوند و تا روز قیامت بازنمی‌گردند<ref>اخبار مکه، ج۱، ص۴۹.</ref>. در [[مجمع البیان]] آمده است که بیت المعمور در آسمان چهارم است<ref>مجمع البیان، ج۵، ص۱۶۳.</ref>. در آسمان [[دنیا]] و دقیقاً مقابل کعبه، خانه‌ای وجود دارد که نام آن ضراح است. [[برابری]] آن با کعبه به گونه‌ای است که اگر پایین بیاید، روی کعبه خواهد آمد<ref>بحار الانوار، ج۵۸، ص۵۵ و ۵۶.</ref>.
 
در روایتی به نقل از [[امام صادق]]{{ع}} آمده است: آنگاه که [[خداوند]] به [[ملائکه]] فرمود: {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً...}}<ref>«می‌خواهم جانشینی در زمین بگمارم، گفتند: آیا کسی را در آن می‌گماری که در آن تباهی می‌کند و خون‌ها می‌ریزد در حالی که ما تو را با سپاس، به پاکی می‌ستاییم» سوره بقره، آیه ۳۰.</ref>. خداوند در برابر گستاخی [[فرشتگان]] بر آنان [[خشم]] گرفت و ارتباط آنان هفت سال با خداوند قطع شد، سپس آنها درخواست [[توبه]] کردند. به آنان [[فرمان]] داده شد تا برگرد بیت المعمور طواف کنند. هفت سال اطراف آن طواف کردند و از آن چه گفته بودند [[طلب آمرزش]] نمودند. خداوند نیز توبه آنان را پذیرفت و از آنها [[راضی]] شد. پس از آن، خداوند درست مقابل بیت المعمور در روی کره زمین [[خانه]] خویش را بنا نهاد<ref>مستدرک الوسائل، ج۶، ص۳۷۲ (به نقل از حج در اندیشه اسلامی، سید علی قاضی عسکر، نشر مشعر، ۱۳۸۴، ص۸۶).</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۱۱.</ref>
 
== بیت المعمور در قرآن ==
{{اصلی|بیت المعمور در قرآن}}
این کلمه مرکب فقط یک بار در [[آیه]] ۴ [[سوره طور]] ذکر شده است: {{متن قرآن|وَالطُّورِ وَكِتَابٍ مَسْطُورٍ فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ وَالْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَالسَّقْفِ الْمَرْفُوعِ وَالْبَحْرِ الْمَسْجُورِ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ لَوَاقِعٌ مَا لَهُ مِنْ دَافِعٍ}}<ref>«سوگند به طور و به کتابی نگاشته در نازک‌پوستی برگشاده و سوگند به آن خانه آبادان و به بام برافراشته (آسمان) و به دریای برافروخته که عذاب پروردگارت روی‌دادنی است بازدارنده‌ای ندارد» سوره طور، آیه ۱-۸.</ref>. در این [[آیات]] ضمن [[سوگند]] به [[طور]] و کتاب نگاشته شده و ورق سرگشاده و سقف [[آسمان]] و دریای جوشان به «بیت معمور» هم سوگند یاد شده است که حاکی از [[قداست]]، [[احترام]] و عظمت چنین خانه‌ای است. در [[سوره تین]] نیز شبیه این [[سوگندها]] یاد شده است: {{متن قرآن|وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ وَطُورِ سِينِينَ وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ}}<ref>«سوگند به انجیر و زیتون، و به کوه سینا و به این شهر امن و آرام (مکّه)، که ما انسان را در نیکوترین ساختار آفریده‌ایم» سوره تین، آیه ۱-۴.</ref>.
این کلمه مرکب فقط یک بار در [[آیه]] ۴ [[سوره طور]] ذکر شده است: {{متن قرآن|وَالطُّورِ وَكِتَابٍ مَسْطُورٍ فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ وَالْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَالسَّقْفِ الْمَرْفُوعِ وَالْبَحْرِ الْمَسْجُورِ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ لَوَاقِعٌ مَا لَهُ مِنْ دَافِعٍ}}<ref>«سوگند به طور و به کتابی نگاشته در نازک‌پوستی برگشاده و سوگند به آن خانه آبادان و به بام برافراشته (آسمان) و به دریای برافروخته که عذاب پروردگارت روی‌دادنی است بازدارنده‌ای ندارد» سوره طور، آیه ۱-۸.</ref>. در این [[آیات]] ضمن [[سوگند]] به [[طور]] و کتاب نگاشته شده و ورق سرگشاده و سقف [[آسمان]] و دریای جوشان به «بیت معمور» هم سوگند یاد شده است که حاکی از [[قداست]]، [[احترام]] و عظمت چنین خانه‌ای است. در [[سوره تین]] نیز شبیه این [[سوگندها]] یاد شده است: {{متن قرآن|وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ وَطُورِ سِينِينَ وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ}}<ref>«سوگند به انجیر و زیتون، و به کوه سینا و به این شهر امن و آرام (مکّه)، که ما انسان را در نیکوترین ساختار آفریده‌ایم» سوره تین، آیه ۱-۴.</ref>.


خط ۱۱: خط ۱۸:
[[حرمت]] بیت‌‌المعمور در [[آسمانها]] همانند [[حرمت]] کعبه در [[زمین]] است<ref>جامع البیان، مج ۱۳، ج ۲۷، ص۲۳؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۴، ص‌‌۲۵۶؛ کشف‌‌الاسرار، ج ۹، ص۳۳۳.</ref>. این [[خانه]] با [[عبادت]] [[فرشتگان]] معمور و آباد است<ref>روض‌‌الجنان، ج ۱۸، ص‌‌۱۲۳ ـ ۱۲۴؛ رحمة من الرحمن، ج ۴، ص۲۰۰؛ کشف‌‌الاسرار، ج ۱، ص۳۶۶.</ref> و براساس [[روایات]] هر [[روز]] ۷۰۰۰۰ [[فرشته]] به [[زیارت]] آن می‌‌آیند و هرگز به آن باز نمی‌‌گردند<ref>جامع‌‌البیان، مج ۹، ج ۱۷، ص۱۹؛ ج ۱۳، ص۲۲ ـ ۲۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۹، ص۲۴۷؛ الدرالمنثور، ج ۷، ص۶۲۷ ـ ۶۲۹.</ref>.
[[حرمت]] بیت‌‌المعمور در [[آسمانها]] همانند [[حرمت]] کعبه در [[زمین]] است<ref>جامع البیان، مج ۱۳، ج ۲۷، ص۲۳؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۴، ص‌‌۲۵۶؛ کشف‌‌الاسرار، ج ۹، ص۳۳۳.</ref>. این [[خانه]] با [[عبادت]] [[فرشتگان]] معمور و آباد است<ref>روض‌‌الجنان، ج ۱۸، ص‌‌۱۲۳ ـ ۱۲۴؛ رحمة من الرحمن، ج ۴، ص۲۰۰؛ کشف‌‌الاسرار، ج ۱، ص۳۶۶.</ref> و براساس [[روایات]] هر [[روز]] ۷۰۰۰۰ [[فرشته]] به [[زیارت]] آن می‌‌آیند و هرگز به آن باز نمی‌‌گردند<ref>جامع‌‌البیان، مج ۹، ج ۱۷، ص۱۹؛ ج ۱۳، ص۲۲ ـ ۲۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۹، ص۲۴۷؛ الدرالمنثور، ج ۷، ص۶۲۷ ـ ۶۲۹.</ref>.


براساس برخی از [[روایات]] و نیز نظر برخی از [[مفسران]]، بیت‌‌المعمور همان [[مسجد الاقصی]] است<ref>بحارالانوار، ج ۳۷، ص۳۱۷؛ اطیب‌‌البیان، ج ۸‌‌، ص۲۱۹.</ref> که در [[آیه]] {{متن قرآن|سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ}}<ref>«پاکا آن (خداوند) که شبی بنده خویش را از مسجد الحرام تا مسجد الاقصی - که پیرامون آن را خجسته گردانده‌ایم- برد تا از نشانه‌هایمان بدو نشان دهیم، بی‌گمان اوست که شنوای بیناست» سوره اسراء، آیه ۱.</ref> ‌‌ذکر شده و [[پیامبر]] {{صل}} در آنجا با [[ملائکه]] و [[پیامبران الهی]] [[نماز]] خوانده<ref>بحارالانوار، ج ۳۷، ص۳۱۷؛ ج ۲۶، ص۳۰۷.</ref> و با [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} به گفتگو پرداخته است<ref>جامع‌‌البیان، مج ۹، ج ۱۷، ص۱۹؛ بحارالانوار، ج ۱۸، ص۳۲۶.</ref>. البته بنابر اصل تطابق عالم کبیر کیانی و عالم صغیر [[انسانی]]، آنچه در عالم کبیر موجود است در عالم صغیر انسانی نیز وجود دارد و بیت‌‌المعمور عالم صغیر انسانی [[قلب]] [[انسان]] است، از این رو برخی از اقوال که بیت‌‌المعمور را به قلب [[انسان کامل]] [[تفسیر]] کرده<ref>بیان السعاده، ج ۴، ص۱۱۷.</ref> می‌‌تواند اشاره به این مطلب باشد.
براساس برخی از [[روایات]] و نیز نظر برخی از [[مفسران]]، بیت‌‌المعمور همان [[مسجد الاقصی]] است<ref>بحارالانوار، ج ۳۷، ص۳۱۷؛ اطیب‌‌البیان، ج ۸‌‌، ص۲۱۹.</ref> که در [[آیه]] {{متن قرآن|سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ}}<ref>«پاکا آن (خداوند) که شبی بنده خویش را از مسجد الحرام تا مسجد الاقصی - که پیرامون آن را خجسته گردانده‌ایم- برد تا از نشانه‌هایمان بدو نشان دهیم، بی‌گمان اوست که شنوای بیناست» سوره اسراء، آیه ۱.</ref> ‌‌ذکر شده و [[پیامبر]] {{صل}} در آنجا با [[ملائکه]] و [[پیامبران الهی]] [[نماز]] خوانده<ref>بحارالانوار، ج ۳۷، ص۳۱۷؛ ج ۲۶، ص۳۰۷.</ref> و با [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} به گفتگو پرداخته است<ref>جامع‌‌البیان، مج ۹، ج ۱۷، ص۱۹؛ بحارالانوار، ج ۱۸، ص۳۲۶.</ref>. البته بنابر اصل تطابق عالم کبیر کیانی و عالم صغیر [[انسانی]]، آنچه در عالم کبیر موجود است در عالم صغیر انسانی نیز وجود دارد و بیت‌‌المعمور عالم صغیر انسانی [[قلب]] [[انسان]] است، از این رو برخی از اقوال که بیت‌‌المعمور را به قلب [[انسان کامل]] [[تفسیر]] کرده<ref>بیان السعاده، ج ۴، ص۱۱۷.</ref> می‌‌تواند اشاره به این مطلب باشد<ref>[[ابوطالب طالبی دارابی|طالبی دارابی، ابوطالب]]، [[بیت المعمور - طالبی دارابی (مقاله)|مقاله «بیت المعمور»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۶]]، ص۳۹۵.</ref>.


== ویژگی‌های بیت المعمور ==
در روایات ویژگی‌های دیگری برای بیت‌‌المعمور ذکر شده است که برخی از آنها عبارت است از:
در روایات ویژگی‌های دیگری برای بیت‌‌المعمور ذکر شده است که برخی از آنها عبارت است از:
# [[قرآن کریم]] نخست به صورت دفعی به بیت‌‌المعمور، سپس از بیت‌‌المعمور به صورت تدریجی و در ظرف ۲۰ سال بر رسول‌‌اکرم {{صل}} نازل‌‌ شد<ref>تفسیر قمی، ج ۲، ص۲۶۴.</ref>.
# [[قرآن کریم]] نخست به صورت دفعی به بیت‌‌المعمور، سپس از بیت‌‌المعمور به صورت تدریجی و در ظرف ۲۰ سال بر رسول‌‌اکرم {{صل}} نازل‌‌ شد<ref>تفسیر قمی، ج ۲، ص۲۶۴.</ref>.
# بیت‌‌المعمور ۵۰۰۰۰ سال پیش از [[آفرینش]] [[آسمانها]] و زمین [[آفریده]] شده است<ref>بحارالانوار، ج ۲۶، ص۳۰۷.</ref>.
# بیت‌‌المعمور ۵۰۰۰۰ سال پیش از [[آفرینش]] [[آسمانها]] و زمین [[آفریده]] شده است<ref>بحارالانوار، ج ۲۶، ص۳۰۷.</ref>.
# بر بیت‌‌المعمور نام خدای متعالی نوشته شده است: {{متن حدیث|وَ بِاسْمِكَ الْمَكْتُوبِ فِي الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ}}<ref>بحارالانوار، ج ۹۲، ص۳۷۲.</ref>.
# بر بیت‌‌المعمور نام خدای متعالی نوشته شده است: {{متن حدیث|وَ بِاسْمِكَ الْمَكْتُوبِ فِي الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ}}<ref>بحارالانوار، ج ۹۲، ص۳۷۲.</ref>.
# هر روز ۷۰۰۰۰ فرشته‌‌ بر بیت‌‌المعمور نازل شده، پس از [[طواف]] آن [[خانه]] به زمین می‌‌آیند و به طواف کعبه می‌‌پردازند، آنگاه به [[زیارت قبر]] رسول‌‌ خدا {{صل}} شتافته و سپس به زیارت قبر [[امیر‌‌المؤمنین]]{{ع}} می‌‌روند و از آنجا به [[کربلا]] رفته و پس از [[زیارت قبر امام حسین]]{{ع}} به [[آسمان]] عروج می‌‌کنند<ref>بحارالانوار، ج ۹۷، ص۱۲۲.</ref>.
# هر روز ۷۰۰۰۰ فرشته‌‌ بر بیت‌‌المعمور نازل شده، پس از [[طواف]] آن [[خانه]] به زمین می‌‌آیند و به طواف کعبه می‌‌پردازند، آنگاه به [[زیارت قبر]] رسول‌‌ خدا {{صل}} شتافته و سپس به زیارت قبر [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌‌روند و از آنجا به [[کربلا]] رفته و پس از [[زیارت قبر امام حسین]]{{ع}} به [[آسمان]] عروج می‌‌کنند<ref>بحارالانوار، ج ۹۷، ص۱۲۲.</ref>.
# [[فرشتگان]] به هنگام [[طواف]] بیت‌‌المعمور با خواندن دعای {{متن حدیث|يَا مَنْ أَظْهَرَ اَلْجَمِيلَ وَ سَتَرَ اَلْقَبِيحَ يَا مَنْ لَمْ يُؤَاخِذْ بِالْجَرِيرَةِ}} به [[نیایش]] می‌‌پردازند<ref>بحارالانوار، ج ۹۲، ص۳۵۳ ـ ۳۵۴.</ref>.
# [[فرشتگان]] به هنگام [[طواف]] بیت‌‌المعمور با خواندن دعای {{متن حدیث|يَا مَنْ أَظْهَرَ اَلْجَمِيلَ وَ سَتَرَ اَلْقَبِيحَ يَا مَنْ لَمْ يُؤَاخِذْ بِالْجَرِيرَةِ}} به [[نیایش]] می‌‌پردازند<ref>بحارالانوار، ج ۹۲، ص۳۵۳ ـ ۳۵۴.</ref>.
# نام [[محمد]]{{صل}}، [[علی]]، [[حسن]]، [[حسین]] و [[ائمه]]{{ع}} و شیعیانشان بر پوستی از [[نور]] و آویخته بر بیت‌‌المعمور نگاشته‌‌ است<ref>علل‌‌الشرایع، ج ۱، ص۷.</ref>.
# نام [[محمد]]{{صل}}، [[علی]]، [[حسن]]، [[حسین]] و [[ائمه]]{{ع}} و شیعیانشان بر پوستی از [[نور]] و آویخته بر بیت‌‌المعمور نگاشته‌‌ است<ref>علل‌‌الشرایع، ج ۱، ص۷.</ref>.
خط ۲۴: خط ۳۲:
== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده:000057.jpg|22px]] [[ابوطالب طالبی دارابی|طالبی دارابی، ابوطالب]]، [[بیت المعمور - طالبی دارابی (مقاله)|مقاله «بیت المعمور»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۶''']]
# [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[بیت المعمور - کوشا (مقاله)|مقاله «بیت المعمور»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
# [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[بیت المعمور - کوشا (مقاله)|مقاله «بیت المعمور»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
# [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


۱۲۹٬۶۲۱

ویرایش