←واژهشناسی
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = تیه| عنوان مدخل = [[تیه]]| مداخل مرتبط = [[تیه در قرآن]]| پرسش مرتبط =}} | {{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = تیه| عنوان مدخل = [[تیه]]| مداخل مرتبط = [[تیه در قرآن]]| پرسش مرتبط =}} | ||
==واژهشناسی== | ==واژهشناسی== | ||
فرهنگنویسان [[عربی]]، [[تیه]] را در اصل، مصدرِ «تاهَ یَتیهُ»<ref>العین، ج۱، ص۱۱۲؛ لسان العرب، ج ۱۳، ص۴۸۲؛ الصحاح، ج ۶، ص۲۲۲۹، «تیه».</ref> و به معنای سرگشته و [[سرگردان]] به راهی رفتن دانسته<ref>الصحاح، ج ۶، ص۲۲۲۹؛ الفروق اللغویه، ص۴۴۵؛ التحقیق، ج ۱، ص۴۰۶، «تیه».</ref> و برخی [[گمراه]] شدن در پی آن را نیز افزودهاند.<ref>لسان العرب، ج ۱۳، ص۴۸۳؛ المصباح، ص۷۹، «تیه».</ref> معنای [[سرگردانی]] و [[گمراهی]] (حاصل مصدر) و [[حرکت]] با حالت سرگشته و سرگردان در پی گم کردن راه<ref>المعجم الوسیط، ج ۱، ص۹۲، «تاه».</ref> هم گفته شده است.<ref>مفردات، ص۷۶؛ الفروق اللغویه، ص۴۴۵؛ القاموس المحیط، ج ۲، ص۱۶۳۴، «تیه».</ref> بر اساس معانی یاد شده و به عنوان اسم صفت،<ref>لغت نامه، ج ۵، ص۶۳۵۷، «تیه».</ref> بیابانی که به سبب نبود نشان راه، <ref>التوقیف، ج ۱، ص۲۱۸؛ المصباح، ص۷۹، «تیه».</ref> [[آدمی]] در آن گم و سرگردان شود نیز «تِیه» خوانده شده است<ref>نک: مقاییس اللغه، ج ۱، ص۳۶۱؛ الصحاح، ج ۶، ص۲۲۲۹؛ لغت نامه، ج ۵، ص۶۳۵۷، «تیه».</ref> و سرانجام در کاربردی دیگر و با اثرپذیری از [[قرآن]] {{متن قرآن|قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«(خداوند) فرمود: که (آمدن به) این سرزمین چهل سال بر آنان حرام است؛ روی زمین سرگردان میشوند، پس بر گروه نافرمانان دریغ مخور» سوره مائده، آیه ۲۶.</ref> به عنوان اسم خاص<ref>لغت نامه، ج ۵، ص۶۳۵۷.</ref> به بیابانی گفته میشود که [[بنی اسرائیل]] در پی خروج از [[مصر]] و بر اثر [[نافرمانی خداوند]]، ۴۰ سال در آن سرگردان و از ورود به [[سرزمین مقدس]] [[محروم]] شدند.<ref> جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۵؛ معجم البلدان، ج ۲، ص۶۹.</ref> این بیابان را در شبه [[جزیره سینا]] دانستهاند. جغرافیدانان [[عرب]] آن را صحرای بنی اسرائیل نیز خواندهاند.<ref>تاریخ اورشلیم، ص۳۲۴؛ دایره المعارف فارسی، ج ۱، ص۷۱۱.</ref> بیابان یاد شده میان أیله، مصر، دریای قُلْزم (سرخ) و کوههای [[سرات]] [[شام]] قرار دارد و گستره آن از اطراف به [[جفار]]، [[کوه طور]] و [[سرزمین فلسطین]] منتهی میشود.<ref> معجم البلدان، ج ۲، ص۶۹، «تیه».</ref> این [[وادی]]، جنوبیترین بخش [[فلسطین]]<ref> تاریخ اورشلیم، ص۳۲۴؛ دایره المعارف فارسی، ج ۱، ص۷۱۱.</ref> و بیشتر آن شنزار و فاقد [[پوشش]] گیاهی است.<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص۶۹، «تیه».</ref> مساحت آن را به ابعاد ۴۰ فرسنگ در ۴۰ فرسنگ گفتهاند<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص۶۹؛ المواعظ والاعتبار، ج ۱، ص۳۹۳ - ۳۹۴.</ref>.<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref> | |||
==تیه در [[تورات]]== | ==تیه در [[تورات]]== | ||
[[راز]] [[محرومیت]] ۴۰ ساله [[بنی اسرائیل]] از ورود به [[کنعان]]، [[سرگردانی]] آنان در بیابان و انبوهی از رخدادهای تلخ و شیرین این سالها به شکل مبسوطی در [[عهد عتیق]] گزارش شده است. «سِفر اعداد» که بخش عمده آن [[روایتگر]] این دوره از [[تاریخ]] بنی اسرائیل است، در تورات [[عبری]]، با نام «در بیابان» خوانده میشده است.(۱) بنا به [[روایت]] تورات، بنی اسرائیل در پی خروج از [[مصر]] (۱۴۴۶ ق. م.) و با عبور از [[دریای سرخ]]، مناطقی چون [[کوه طور]] ([[سینا]])، بخشهای گوناگون [[صحرای سینا]] همانند بیابانهای سین، [[فاران]] و توقفگاههای متعدد آن را پشت سر گذاشته، به بیابانی به نام «قادش برنیع» میرسند که نزدیکترین بخش صحرای سینا به مرزهای جنوبی کنعان و پس از [[کوه سینا]]، مشهورترین مکان در تاریخ سرگردانی آنان است. بیشترین سالهای سرگردانی ۴۰ ساله بنی اسرائیل در این منطقه سپری شده است.(۲) اینجاست که [[موسی]]{{ع}} ۱۲ نفر از سران [[قبایل]] را برای بررسی شرایط جغرافیایی، [[اقتصادی]]، امکانات و وضعیت [[دفاعی]] [[سرزمین کنعان]] به سمت مرزهای جنوبی آن روانه میکند (۱۴۴۳ ق. م.). آنان پس از ۴۰ [[روز]] بازگشته، از حاصلخیزی و [[جنگجویان]] غول پیکر و نیرومند آن [[سرزمین]] و حصارهای دفاعی بلند و مستحکم [[شهرها]] خبر میدهند. از این افراد تنها دو نفر به نامهای یوشَع بن نون و [[کالیب]] ابن یَفُنَّه با [[اعتماد به خدا]] و یادآوری امدادها و [[وعدههای الهی]]، بنی اسرائیل را برای فتح [[سرزمین موعود]] [[ترغیب]] میکنند؛ اما ۱۰ نفر دیگر که با دیدن آن اوضاع، به [[هراس]] افتاده بودند، با سخنان خود و [[شکست ناپذیر]] خواندن [[دشمن]]، [[بنی اسرائیل]] را نیز دچار [[رعب]] و [[وحشت]] میکنند، برای همین آنان کشته شدن مردان و [[اسارت]] [[زنان]] و [[فرزندان]] [[قوم]] را نتیجه محتوم [[رویارویی]] با چنین [[دشمنی]] خوانده، از [[فرمان خدا]] مبنی بر [[جنگ]] با آنان سر باز میزنند. تلاش [[موسی]]{{ع}}، [[هارون]]{{ع}} و [[یوشع]] و [[کالیب]] نیز در این باره ثمرساز نشد و بنی اسرائیل با ابراز [[ندامت]] از ترک [[مصر]] و با طرح ایده [[انتخاب]] [[رهبری]] جدید، به [[فکر]] بازگشت دوباره به مصر افتادند. | [[راز]] [[محرومیت]] ۴۰ ساله [[بنی اسرائیل]] از ورود به [[کنعان]]، [[سرگردانی]] آنان در بیابان و انبوهی از رخدادهای تلخ و شیرین این سالها به شکل مبسوطی در [[عهد عتیق]] گزارش شده است. «سِفر اعداد» که بخش عمده آن [[روایتگر]] این دوره از [[تاریخ]] بنی اسرائیل است، در تورات [[عبری]]، با نام «در بیابان» خوانده میشده است.(۱) بنا به [[روایت]] تورات، بنی اسرائیل در پی خروج از [[مصر]] (۱۴۴۶ ق. م.) و با عبور از [[دریای سرخ]]، مناطقی چون [[کوه طور]] ([[سینا]])، بخشهای گوناگون [[صحرای سینا]] همانند بیابانهای سین، [[فاران]] و توقفگاههای متعدد آن را پشت سر گذاشته، به بیابانی به نام «قادش برنیع» میرسند که نزدیکترین بخش صحرای سینا به مرزهای جنوبی کنعان و پس از [[کوه سینا]]، مشهورترین مکان در تاریخ سرگردانی آنان است. بیشترین سالهای سرگردانی ۴۰ ساله بنی اسرائیل در این منطقه سپری شده است.(۲) اینجاست که [[موسی]]{{ع}} ۱۲ نفر از سران [[قبایل]] را برای بررسی شرایط جغرافیایی، [[اقتصادی]]، امکانات و وضعیت [[دفاعی]] [[سرزمین کنعان]] به سمت مرزهای جنوبی آن روانه میکند (۱۴۴۳ ق. م.). آنان پس از ۴۰ [[روز]] بازگشته، از حاصلخیزی و [[جنگجویان]] غول پیکر و نیرومند آن [[سرزمین]] و حصارهای دفاعی بلند و مستحکم [[شهرها]] خبر میدهند. از این افراد تنها دو نفر به نامهای یوشَع بن نون و [[کالیب]] ابن یَفُنَّه با [[اعتماد به خدا]] و یادآوری امدادها و [[وعدههای الهی]]، بنی اسرائیل را برای فتح [[سرزمین موعود]] [[ترغیب]] میکنند؛ اما ۱۰ نفر دیگر که با دیدن آن اوضاع، به [[هراس]] افتاده بودند، با سخنان خود و [[شکست ناپذیر]] خواندن [[دشمن]]، [[بنی اسرائیل]] را نیز دچار [[رعب]] و [[وحشت]] میکنند، برای همین آنان کشته شدن مردان و [[اسارت]] [[زنان]] و [[فرزندان]] [[قوم]] را نتیجه محتوم [[رویارویی]] با چنین [[دشمنی]] خوانده، از [[فرمان خدا]] مبنی بر [[جنگ]] با آنان سر باز میزنند. تلاش [[موسی]]{{ع}}، [[هارون]]{{ع}} و [[یوشع]] و [[کالیب]] نیز در این باره ثمرساز نشد و بنی اسرائیل با ابراز [[ندامت]] از ترک [[مصر]] و با طرح ایده [[انتخاب]] [[رهبری]] جدید، به [[فکر]] بازگشت دوباره به مصر افتادند. | ||