علمآموزی اهل بیت در حدیث: تفاوت میان نسخهها
←روایات امام حسن، امام حسین و امام سجاد {{ع}}
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
=== [[روایات]] [[امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]] {{ع}} === | === [[روایات]] [[امام حسن]]، [[امام حسین]] و [[امام سجاد]] {{ع}} === | ||
[[امام حسن مجتبی]] {{ع}} [[سال سوم هجرت]] به [[دنیا]] آمدند. بنابراین اندکی بیش از هفت سال دوره [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[درک]] کردند<ref>ر.ک: محمد بن محمد مفید، الارشاد، تصحیح مؤسسه آل البیت، ج۲، ص۵؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری أعلام الهدی، ج۱، ص۴۰۲.</ref>. اگر چه ایشان در [[زمان]] | [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} [[سال سوم هجرت]] به [[دنیا]] آمدند. بنابراین اندکی بیش از هفت سال دوره [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[درک]] کردند<ref>ر.ک: محمد بن محمد مفید، الارشاد، تصحیح مؤسسه آل البیت، ج۲، ص۵؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری أعلام الهدی، ج۱، ص۴۰۲.</ref>. اگر چه ایشان در [[زمان]] رحلت آن حضرت، در سن کودکی به سر میبردند، اما روایاتی را از جلد گرامی خود نقل، و علومی را از آن حضرت دریافت کردهاند<ref>ر.ک: لجنة الحدیث فی معهد باقر العلوم، موسوعة کلمات الامام الحسن، فصل اول، ص۱۵-۳۴.</ref>. برای نمونه، آن حضرت در مواردی به سرانجام [[عایشه]]<ref>ر.ک: سیدهاشم بحرانی، مدینه معاجز الأئمة الاثنی عشر، ج۳، ص۴۱۴-۴۱۰.</ref>، [[ثواب]] زیارت پیامبر {{صل}}<ref>جعفر بن محمد بن قولویه، کامل الزیارات، ص۳۹: {{متن حدیث|يَا بُنَيَّ مَنْ زَارَنِي حَيّاً وَ مَيِّتاً وَ مَنْ زَارَ أَبَاكَ...}}؛ همچنین ر.ک: محمد بن علی صدوق، علل الشرایع، ج۲، ص۴۶۰؛ محمد طبری آملی، بشارة المصطفی لشیعة المرتضی، ج۲، ص۲۶۵. محمد بن جعفر بن مشهدی، المزار الکبیر، ص۳۲.</ref>، [[نام امامان]] پس از [[رسول خدا]] {{صل}}<ref>ر.ک: علی بن محمد خزاز، کفایة الأثر فی النص علی الأئمة الاثنی عشر، ص۱۶۳-۱۶۴؛ علی بن محمد عاملی نباطی، الصراط المستقیم إلی مستحقی التقدیم، ج۲، ص۱۵۴.</ref>، تعداد [[ائمه]] و چگونگی [[شهادت]] آنان<ref>ر.ک: علی بن محمد خزاز، کفایة الأثر فی النص علی الأئمة الاثنی عشر، ص۱۶۲ و ۲۲۷؛ علی بن محمد عاملی نباطی، الصراط المستقیم إلی مستحفی التقدیم، ج۲، ص۱۲۸؛ محمد بن حسن حر عاملی، اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ج۱، ص۳۴۴.</ref> و [[انحرافی]] که توسط [[بنی امیه]] در [[دین]] ایجاد خواهد شد<ref>ر.ک: قطب الدین راوندی، الخرائج والجرائح، ج۲، ص۵۷۴؛ محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۴، ص۴۳؛ علی احمدی میانجی مکاتیب الأئمة، ج۳، ص۳۰-۳۱؛ علی بن حسین مسعودی، اثبات الوصیة للإمام علی بن أبی طالب، ص۱۵۸.</ref>، از قول [[رسول خدا]] {{صل}} خبر دادهاند. در [[نقلی]] آمده است که [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} در حالی که هفت سال داشت، به محضر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} میشتافت و [[وحی]] نازل شده بر آن حضرت را [[حفظ]]، و آن را برای مادر گرامیشان نقل میکرد<ref>ر.ک: محمد بن علی بن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۸-۷؛ و محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۳، ص۳۳۸.</ref>. | ||
[[امام مجتبی]] {{ع}} حدود ۳۷ سال، محضر [[مبارک]] [[امیر المؤمنین]] را [[درک]] کردند و از چشمههای [[علوم]] آن حضرت نیز بهره مند شدند. در [[وصیت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[امام حسن]] {{ع}}، اهتمام و [[عنایت ویژه]] آن حضرت به [[آموزش]] و [[تعلیم]] ایشان کاملا مشهود است. در این وصیت آمده که آن حضرت، [[قرآن]] و [[حلال و حرام]] را به امام حسن {{ع}} آموخته است<ref>محمد بن حسین شریف الرضی، نهج البلاغه، نامه ۳۱، ص۳۹۱: {{متن روایت|من الوالد القان... أن أبتدئک بتعلیم کتاب الله عز وجل وتأویله وشرائع الإسلام وأحکامه وحلاله وکرامه لا أجاوز ذلک بک إلی غیره...}}.</ref>. افزون بر آن، از آنجا که آن حضرت، [[امام]] بعد از امیر المؤمنین {{ع}} و [[وصی]] و [[جانشین]] ایشان بودند، مسلم است که علوم مرتبط با [[مقام امامت]] را از [[پدر]] بزرگوارشان دریافت کردهاند. در روایتی آمده است که امیرالمؤمنین {{ع}} هنگام [[شهادت]]، به امام مجتبی {{ع}} فرمود: نزدیک بیا تا به تو اسراری را بگویم که رسول خدا {{صل}} به من گفت و اموری را بر عهده تو بگذارم که بر عهده من گذاشت<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۳۵؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج۱، ص۴۰۶؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، تحقیق هاشم رسولی محلاتی، ج۱، ص۵۳۲؛ محمد بن حسن حر عاملی، اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ج۴، ص۵.</ref>. | [[امام مجتبی]] {{ع}} حدود ۳۷ سال، محضر [[مبارک]] [[امیر المؤمنین]] را [[درک]] کردند و از چشمههای [[علوم]] آن حضرت نیز بهره مند شدند. در [[وصیت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[امام حسن]] {{ع}}، اهتمام و [[عنایت ویژه]] آن حضرت به [[آموزش]] و [[تعلیم]] ایشان کاملا مشهود است. در این وصیت آمده که آن حضرت، [[قرآن]] و [[حلال و حرام]] را به امام حسن {{ع}} آموخته است<ref>محمد بن حسین شریف الرضی، نهج البلاغه، نامه ۳۱، ص۳۹۱: {{متن روایت|من الوالد القان... أن أبتدئک بتعلیم کتاب الله عز وجل وتأویله وشرائع الإسلام وأحکامه وحلاله وکرامه لا أجاوز ذلک بک إلی غیره...}}.</ref>. افزون بر آن، از آنجا که آن حضرت، [[امام]] بعد از امیر المؤمنین {{ع}} و [[وصی]] و [[جانشین]] ایشان بودند، مسلم است که علوم مرتبط با [[مقام امامت]] را از [[پدر]] بزرگوارشان دریافت کردهاند. در روایتی آمده است که امیرالمؤمنین {{ع}} هنگام [[شهادت]]، به امام مجتبی {{ع}} فرمود: نزدیک بیا تا به تو اسراری را بگویم که رسول خدا {{صل}} به من گفت و اموری را بر عهده تو بگذارم که بر عهده من گذاشت<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۳۵؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج۱، ص۴۰۶؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، تحقیق هاشم رسولی محلاتی، ج۱، ص۵۳۲؛ محمد بن حسن حر عاملی، اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ج۴، ص۵.</ref>. | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
[[امام حسین]] {{ع}} نیز کمتر از هفت سال دوره [[نبوت]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[درک]] کردند<ref>ر.ک: محمد بن محمد مفید، الارشاد، تصحیح موسسة آل البیت، ج۲، ص۲۷؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج۱، ص۴۲۰.</ref>. بنابراین به طور طبیعی - همانند [[برادر]] بزرگوارشان [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} - معارفی را از جد بزرگوارشان آموختند. این مطلب با شواهد [[روایی]] [[تأیید]] میشود. آن حضرت، [[صلح]] برادرش [[امام مجتبی]] {{ع}} و [[قیام]] خویش را به دستور [[خداوند متعال]] و [[پیامبر]] {{صل}} معرفی کردند<ref>ر.ک: محمد بن علی بن حمزه طوسی، الثاقب فی المناقب، ص۳۲۲؛ سیدهاشم بحرانی، مدینة معاجز الأئمة الاثنی عشر، ج۳، ص۷۴ و ۳۸۲.</ref>. بنا بر برخی [[روایات]]، ایشان حرکت به سوی [[عراق]] و [[شهادت]] خویش را به [[دستور پیامبر]] {{صل}} در عالم رویا دانستند<ref>ر.ک: علی بن موسی بن طاووس، اللهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه احمد فهری، ص۶۴-۶۵؛ محمد بن علی بن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب {{ع}}، ج۴، ص۹۴؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۵، ص۶۷؛ محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج۴، ص۳۶۴. بنابراین روایات آگاهی ایشان از شهادتشان، مستفیض و قابل اعتمادند.</ref> و [[سرزمین کربلا]] را محل شهادت خود، [[اصحاب]] و فرزندانش و [[اسارت]] خانوادهاش معرفی کردند و این [[آگاهی]] را به خبر پیامبر {{صل}} به آن حضرت نسبت دادند<ref>ر.ک: علی بن موسی بن طاووس، اللهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه احمد فهری، ص۸۱؛ {{متن حدیث|هَاهُنَا مَحَطُّ رِحَالِنَا وَ مَسْفَكُ دِمَائِنَا وَ هُنَا مَحَلُّ قُبُورِنَا بِهَذَا حَدَّثَنِي جَدِّي رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}}}. همچنین ر.ک: محمد بن حسن حر عاملی، اثبات النهداة بالنصوص و المعجزات، ج۴، ص۵۲؛ عبد علی بن جمعه عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ج۴، ص۲۲۱.</ref>. | [[امام حسین]] {{ع}} نیز کمتر از هفت سال دوره [[نبوت]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[درک]] کردند<ref>ر.ک: محمد بن محمد مفید، الارشاد، تصحیح موسسة آل البیت، ج۲، ص۲۷؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج۱، ص۴۲۰.</ref>. بنابراین به طور طبیعی - همانند [[برادر]] بزرگوارشان [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} - معارفی را از جد بزرگوارشان آموختند. این مطلب با شواهد [[روایی]] [[تأیید]] میشود. آن حضرت، [[صلح]] برادرش [[امام مجتبی]] {{ع}} و [[قیام]] خویش را به دستور [[خداوند متعال]] و [[پیامبر]] {{صل}} معرفی کردند<ref>ر.ک: محمد بن علی بن حمزه طوسی، الثاقب فی المناقب، ص۳۲۲؛ سیدهاشم بحرانی، مدینة معاجز الأئمة الاثنی عشر، ج۳، ص۷۴ و ۳۸۲.</ref>. بنا بر برخی [[روایات]]، ایشان حرکت به سوی [[عراق]] و [[شهادت]] خویش را به [[دستور پیامبر]] {{صل}} در عالم رویا دانستند<ref>ر.ک: علی بن موسی بن طاووس، اللهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه احمد فهری، ص۶۴-۶۵؛ محمد بن علی بن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب {{ع}}، ج۴، ص۹۴؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۵، ص۶۷؛ محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج۴، ص۳۶۴. بنابراین روایات آگاهی ایشان از شهادتشان، مستفیض و قابل اعتمادند.</ref> و [[سرزمین کربلا]] را محل شهادت خود، [[اصحاب]] و فرزندانش و [[اسارت]] خانوادهاش معرفی کردند و این [[آگاهی]] را به خبر پیامبر {{صل}} به آن حضرت نسبت دادند<ref>ر.ک: علی بن موسی بن طاووس، اللهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه احمد فهری، ص۸۱؛ {{متن حدیث|هَاهُنَا مَحَطُّ رِحَالِنَا وَ مَسْفَكُ دِمَائِنَا وَ هُنَا مَحَلُّ قُبُورِنَا بِهَذَا حَدَّثَنِي جَدِّي رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}}}. همچنین ر.ک: محمد بن حسن حر عاملی، اثبات النهداة بالنصوص و المعجزات، ج۴، ص۵۲؛ عبد علی بن جمعه عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ج۴، ص۲۲۱.</ref>. | ||
آن حضرت نیز همچون امام مجتبی {{ع}} در محضر | آن حضرت نیز همچون امام مجتبی {{ع}} در محضر پدر بزرگوارشان [[رشد]] و [[تربیت]] یافتند. بنابراین طبیعی است که معارفی ویژه را از [[امیر المؤمنین]] {{ع}} آموخته باشند. [[امام حسین]] {{ع}} از پدر گرامی خود، امیر المؤمنین {{ع}} نیز نقل کرده که [[رسول خدا]] از [[شهادت]] آن دو و نزدیکی محل شهادتشان خبر داده است<ref>ر.ک: علی بن موسی بن طاووس، اللهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه احمد فهری، ص۲۷: {{متن حدیث|حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} أَخْبَرَهُ بِقَتْلِهِ وَ قَتْلِي وَ أَنَّ تُرْبَتِي تَكُونُ بِقُرْبِ تُرْبَتِهِ}}.</ref>. | ||
طبیعی است که هر امامی، [[علوم]] و اسراری را به [[امام]] و [[حجت]] پس از خود منتقل کند. چنان که رسول خدا {{صل}} علومش را به امیر المؤمنین {{ع}} و ایشان نیز به [[امام مجتبی]] {{ع}} منتقل کردند. در روایتی آمده است که امام مجتبی {{ع}} نیز پیش از شهادت، وصایای خود را به امام حسین {{ع}} بیان کرد و [[اسم اعظم]] و [[میراث پیامبران]] گذشته و وصایایی را که امیر المؤمنین {{ع}} به او داده بود، به [[سیدالشهدا]] {{ع}} تحویل داد<ref>ر.ک: علی بن حسین مسعودی، اثبات الوصیة للإمام علی بن ابی طالب، ص۱۶۲؛ حسین بن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ص۶۶؛ محمد بن حسن حر عاملی، اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ج۴، ص۳۴؛ سیدهاشم بحرانی، مدینة معاجز الأئمة الاثنی عشر، ج۳، ص۳۷۲.</ref>. | طبیعی است که هر امامی، [[علوم]] و اسراری را به [[امام]] و [[حجت]] پس از خود منتقل کند. چنان که رسول خدا {{صل}} علومش را به امیر المؤمنین {{ع}} و ایشان نیز به [[امام مجتبی]] {{ع}} منتقل کردند. در روایتی آمده است که امام مجتبی {{ع}} نیز پیش از شهادت، وصایای خود را به امام حسین {{ع}} بیان کرد و [[اسم اعظم]] و [[میراث پیامبران]] گذشته و وصایایی را که امیر المؤمنین {{ع}} به او داده بود، به [[سیدالشهدا]] {{ع}} تحویل داد<ref>ر.ک: علی بن حسین مسعودی، اثبات الوصیة للإمام علی بن ابی طالب، ص۱۶۲؛ حسین بن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ص۶۶؛ محمد بن حسن حر عاملی، اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ج۴، ص۳۴؛ سیدهاشم بحرانی، مدینة معاجز الأئمة الاثنی عشر، ج۳، ص۳۷۲.</ref>. | ||