شیعه‌شناسی: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۰۵۱ بایت حذف‌شده ،  ‏۴ ژوئن ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =  
| موضوع مرتبط = شیعه
| عنوان مدخل  =  
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط = [[شیعه‌شناسی در قرآن]] - [[شیعه‌شناسی در حدیث]] - [[شیعه‌شناسی در کلام اسلامی]]
| مداخل مرتبط =  
| پرسش مرتبط  = شیعه‌شناسی (پرسش)
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}


'''شیعه‌شناسی''' [[شناخت]] [[شیعه]] به عنوان "فرقۀ ناجیه" و تجسّم [[اسلام]] [[ناب]]، توجّه بسیاری را جلب کرده است. این [[شناخت]] شامل مقوله‌های [[اقتصادی]]، [[فرهنگی]]، [[آداب]] و [[سنن]]، [[فقه]] و [[حدیث]]، [[رجال]] و شخصیت‌ها، کتب و آثار [[علمی]]، [[شهرها]] و کشورها، مراکز و مؤسّسات می‌شود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۵۶.</ref>.
'''[[شیعه‌شناسی]]''' [[شناخت]] [[شیعه]] به عنوان "فرقۀ [[ناجیه]]" و تجسّم [[اسلام ناب]]، توجّه بسیاری را جلب کرده است. این شناخت شامل مقوله‌های [[اقتصادی]]، [[فرهنگی]]، [[آداب و سنن]]، [[فقه]] و [[حدیث]]، [[رجال]] و شخصیت‌ها، کتب و آثار [[علمی]]، [[شهرها]] و کشورها، مراکز و مؤسّسات می‌شود.


== مقدمه ==
== مقدمه ==
* دربارۀ [[شناخت]] [[شیعه]] در زمینۀ بحث‌های [[کلامی]] و [[اعتقادی]]، باید به کتاب‌های علمای [[شیعه]] یا کتبی که پیرامون [[مسائل اعتقادی]] [[تشیّع]] نوشته شده مراجعه کرد. در زمینۀ آثار [[علمی]] و تألیفات نیز به کتب خاصّ این موضوع. در دائرة المعارف‌های مختلف نیز در مدخل‌های گوناگون به شیعه‌شناسی پرداخته شده است.<ref>مثل دائرة المعارف تشیع ص ۴۶۱</ref> در [[کتاب]]"یادنامۀ [[علامه امینی]]"<ref>ص۵۱۳ شرکت سهامی انتشار ۱۳۵۲ش</ref> مقاله‌ای است با عنوان "[[۴۰۰ کتاب در شناخت شیعه (مقاله)|۴۰۰ کتاب در شناخت شیعه]]" به قلم استاد [[محمد رضا حکیمی]]، که افزون بر آن چهارصد کتاب، کتاب‌های فراوان دیگری را که[[اهل سنت]] دربارۀ [[اهل بیت]] و [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، نیز برخی نویسندگان غیر [[مسلمان]] نوشته‌اند نام می‌برد. مؤلفان نیز در طول [[تاریخ]] به معرفی چهره‌های [[علمی]] و شخصیت‌های برجسته [[شیعه]] پرداخته‌اند، همچون [[سید محسن الأمین]] در "[[اعیان الشیعه (کتاب)|اعیان الشیعه]]" و شیخ [[آقابزرگ تهرانی]] در [[طبقات اعلام الشیعه (کتاب)|طبقات اعلام الشیعه]] و [[سید عبدالحسین شرف الدین عاملی]] در [[مع موسوعات رجال الشیعه (کتاب)|مع موسوعات رجال الشیعه]]. پژوهشگرانی نیز به شناساندن آثار و تألیفات [[شیعه]] پرداخته‌اند، همچون شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]] در "[[الذریعة الی تصانیف الشیعه (کتاب)|الذریعة الی تصانیف الشیعه]]" و [[سید حسن صدر]] در "[[تأسیس الشیعة لعلوم الاسلام (کتاب)|تأسیس الشیعة لعلوم الاسلام]]"<ref>ترجمه‌اش با عنوان «شیعه بنیان‌گذاران فرهنگ اسلام» از مشتاق عسکری</ref> و عامر الحلو در "[[معجم الدراسات القرآنیه عند الشیعة الامامیّه (کتاب)|معجم الدراسات القرآنیه عند الشیعة الامامیّه]]". برخی هم به معرفی [[معتقدات]] [[شیعه]] در اصول و [[فروع]] و... پرداخته‌اند، مانند [[کاشف الغطاء]] در [[اصل الشیعة و اصول‌ها (کتاب)|اصل الشیعة و اصول‌ها]]، و [[علامه طباطبایی]] در [[شیعه در اسلام (کتاب)|شیعه در اسلام]] و [[محمد جواد مغنیه]] در [[الشیعة و التشیع (کتاب)|الشیعة و التشیع]] و [[مهدی سراج]] در [[شیعه چه می‌گوید؟ (کتاب)|شیعه چه می‌گوید؟]] و [[محمد حسین مظفر]] در [[عقائد الامامیه (کتاب)|عقائد الامامیه]]. افزون بر مطالبی که در فرهنگنامه‌ها آمده است، معرفی [[شیعه]] در زمینۀ مسائل خاص [[امامت]] و [[پاسخگویی به شبهات]] و ردّ ادعاهای بی‌اساس معاندین انجام یافته است. کتاب‌های رجالی و بیوگرافی‌های مجموعه‌ای یا تک‌نگاریها هم جای خاصّ خود را دارد. به [[دلیل]] اهمیت و نقش‌آفرینی [[فکر]] و [[فرهنگ شیعی]] در طول [[تاریخ]] و در عصر حاضر و نهضت‌های مهم برخاسته از این [[تفکّر]] و [[باور]]، به‌ویژه آنچه به صورت "[[انقلاب اسلامی]]" در [[ایران]] شکل گرفت، توجّه دوباره به "شیعه‌شناسی" را برانگیخت و در [[غرب]] و [[آمریکا]] و حتّی [[اسرائیل]]، تلاش‌های جدیدی برای [[شناخت]] ماهیت این [[اندیشه]] و پیروانش صورت گرفت.<ref>از جمله در دانشگاه تی آویو اسرائیل در سال ۱۳۶۳ سمیناری برگزار شد و در آن سمینار موضوع این کنفرانس بررسی تشیع بود(ر. ک. کیهان ۶۳/۱۰/۶)</ref> در سال‌های اخیر [[نهضت]] شیعه‌شناسی در اروپا و [[آمریکا]] شدّت و گسترش بیشتری یافته و تحوّلات جدید در [[کشورهای اسلامی]] و [[عربی]] بر دامنۀ آن افزوده است. به‌هرحال، [[شیعه]] را یا باید از [[رجال]] و شخصیت‌هایش [[شناخت]]، یا از آثار [[علمی]] [[فرهنگی]] در زمینه‌های مختلف، یا از گفتار دیگران دربارۀ این مجموعه و [[فرقه]]، یا از عمل و [[رفتار]] آنان در [[جامعه]] و [[تاریخ]]. [[شناخت]] [[شیعه]] از بعد [[تاریخی]]، پیدایش [[فرقه‌ها]]، ویژگی‌های [[فکری]] و [[اعتقادی]] و [[مکتب]] [[اهل بیت]] {{عم}} بحث مبسوطی می‌طلبد که خارج از حوصلۀ این اثر است. کتابشناسی در ابعاد مختلف [[تشیّع]] نیز، کاری [[عظیم]] است و تألیفی مستقل می‌طلبد،<ref>ر. ک. فصلنامه شیعه‌شناسی شماره ۱ بهار۸۲</ref> همچنان‌که افرادی چون شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]]، [[سید محسن امین]]، [[سید حسن صدر]] و... در این عرصه آثار جاویدان عرضه کرده‌اند(...)<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۵۶.</ref>
دربارۀ شناخت شیعه در زمینۀ بحث‌های [[کلامی]] و [[اعتقادی]]، باید به کتاب‌های [[علمای شیعه]] یا کتبی که پیرامون [[مسائل اعتقادی]] [[تشیّع]] نوشته شده مراجعه کرد. در زمینۀ آثار علمی و تألیفات نیز به کتب خاصّ این موضوع. در دائرة المعارف‌های مختلف نیز در مدخل‌های گوناگون به شیعه‌شناسی پرداخته شده است.<ref>مثل دائرة المعارف تشیع ص۴۶۱</ref> در کتاب"یادنامۀ [[علامه امینی]]"<ref>ص۵۱۳ شرکت سهامی انتشار ۱۳۵۲ش</ref> مقاله‌ای است با عنوان "۴۰۰ کتاب در شناخت شیعه" به قلم استاد [[محمد رضا حکیمی]]، که افزون بر آن چهارصد کتاب، کتاب‌های فراوان دیگری را کهاهل [[سنت]] دربارۀ [[اهل بیت]] و [[حضرت مهدی]]{{ع}}، نیز برخی نویسندگان [[غیر مسلمان]] نوشته‌اند نام می‌برد. مؤلفان نیز در طول [[تاریخ]] به معرفی چهره‌های علمی و شخصیت‌های برجسته شیعه پرداخته‌اند، همچون [[سید]] [[محسن]] الأمین در "[[اعیان الشیعه]]" و شیخ [[آقابزرگ تهرانی]] در طبقات اعلام الشیعه و [[سید عبدالحسین شرف الدین عاملی]] در مع موسوعات [[رجال الشیعه]]. پژوهشگرانی نیز به شناساندن آثار و تألیفات شیعه پرداخته‌اند، همچون شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]] در "الذریعة الی تصانیف الشیعه" و [[سید حسن صدر]] در "تأسیس الشیعة لعلوم الاسلام"<ref>ترجمه‌اش با عنوان «شیعه بنیان‌گذاران فرهنگ اسلام» از مشتاق عسکری</ref> و عامر الحلو در "معجم الدراسات القرآنیه عند الشیعة الامامیّه". برخی هم به معرفی [[معتقدات]] شیعه در اصول و [[فروع]] و... پرداخته‌اند، مانند [[کاشف الغطاء]] در اصل الشیعة و اصول‌ها، و [[علامه طباطبایی]] در شیعه در [[اسلام]] و [[محمد جواد مغنیه]] در [[الشیعة و التشیع]] و [[مهدی]] [[سراج]] در شیعه چه می‌گوید؟ و [[محمد حسین مظفر]] در [[عقائد الامامیه]]. افزون بر مطالبی که در فرهنگنامه‌ها آمده است، معرفی شیعه در زمینۀ مسائل خاص [[امامت]] و [[پاسخگویی به شبهات]] و ردّ ادعاهای بی‌اساس معاندین انجام یافته است. [[کتاب‌های رجالی]] و بیوگرافی‌های مجموعه‌ای یا تک‌نگاریها هم جای خاصّ خود را دارد. به دلیل اهمیت و نقش‌آفرینی [[فکر]] و [[فرهنگ شیعی]] در طول [[تاریخ]] و در عصر حاضر و نهضت‌های مهم برخاسته از این [[تفکّر]] و [[باور]]، به‌ویژه آنچه به صورت "[[انقلاب اسلامی]]" در [[ایران]] شکل گرفت، توجّه دوباره به "[[شیعه‌شناسی]]" را برانگیخت و در غرب و [[آمریکا]] و حتّی [[اسرائیل]]، تلاش‌های جدیدی برای [[شناخت]] ماهیت این [[اندیشه]] و پیروانش صورت گرفت.<ref>از جمله در دانشگاه تی آویو اسرائیل در سال ۱۳۶۳ سمیناری برگزار شد و در آن سمینار موضوع این کنفرانس بررسی تشیع بود(ر. ک. کیهان ۶۳/۱۰/۶)</ref> در سال‌های اخیر [[نهضت]] شیعه‌شناسی در اروپا و آمریکا شدّت و گسترش بیشتری یافته و تحوّلات جدید در [[کشورهای اسلامی]] و [[عربی]] بر دامنۀ آن افزوده است. به‌هرحال، [[شیعه]] را یا باید از [[رجال]] و شخصیت‌هایش شناخت، یا از آثار [[علمی]] [[فرهنگی]] در زمینه‌های مختلف، یا از گفتار دیگران دربارۀ این مجموعه و [[فرقه]]، یا از عمل و [[رفتار]] آنان در [[جامعه]] و تاریخ. شناخت شیعه از بعد [[تاریخی]]، پیدایش [[فرقه‌ها]]، ویژگی‌های [[فکری]] و [[اعتقادی]] و [[مکتب اهل بیت]]{{عم}} بحث مبسوطی می‌طلبد که خارج از حوصلۀ این اثر است. کتابشناسی در ابعاد مختلف [[تشیّع]] نیز، کاری عظیم است و تألیفی مستقل می‌طلبد،<ref>ر. ک. فصلنامه شیعه‌شناسی شماره ۱ بهار۸۲</ref> همچنان‌که افرادی چون شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]]، [[سید محسن امین]]، [[سید حسن صدر]] و... در این عرصه آثار جاویدان عرضه کرده‌اند(...)<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۵۶.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
* [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
# [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


خط ۱۹: خط ۱۹:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:شیعه‌شناسی]]
[[رده:شیعه]]
[[رده:شیعه‌شناسی]]
[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
۱۲۹٬۵۷۲

ویرایش