تغییر قبله: تفاوت میان نسخهها
←علل تغییر قبله از بیتالمقدس به مکه
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
سپس [[آیه]] نازل شد: {{متن قرآن|قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ}}<ref>«گرداندن رؤیت را به آسمان، میبینیم پس رؤیت را به قبلهای که میپسندی خواهیم گرداند؛ اکنون به سوی مسجد الحرام رو کن و (همه) هرجا هستید به سوی آن روی کنید، و اهل کتاب بیگمان میدانند که آن (حکم) از سوی پروردگارشان، راستین است و خداوند از آنچه انجام میدهند غافل نیست» سوره بقره، آیه ۱۴۴.</ref> | سپس [[آیه]] نازل شد: {{متن قرآن|قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ}}<ref>«گرداندن رؤیت را به آسمان، میبینیم پس رؤیت را به قبلهای که میپسندی خواهیم گرداند؛ اکنون به سوی مسجد الحرام رو کن و (همه) هرجا هستید به سوی آن روی کنید، و اهل کتاب بیگمان میدانند که آن (حکم) از سوی پروردگارشان، راستین است و خداوند از آنچه انجام میدهند غافل نیست» سوره بقره، آیه ۱۴۴.</ref> | ||
این واقعه در [[رجب]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفه، ص۲۵.</ref> یا [[شعبان]]<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۵۲؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوک، ج۳، ص۹۳؛ ابوالفرج حلبی شافعی، السیرة الحلبیه، ج۲، ص۱۷۷.</ref> [[سال دوم هجری]] و اندکی قبل از [[جنگ بدر]] به وقوع پیوست<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۵۲؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۲، ص۵۷۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۸۶.</ref>. البته بعضی از گفتهها حاکی از آن است که این امر پس از بازگشت [[فرستاده خدا]] {{صل}} از [[جنگ بدر]]، صورت پذیرفته است<ref>شیخ طوسی، التهذیب، ج۲، ص۴۳.</ref>. این قول با روایاتی از [[امام باقر]] {{ع}} و [[امام صادق]] {{ع}} که فرمودهاند: "[[رسول خدا]] {{صل}} نوزده ماه به سوی [[بیتالمقدس]] [[نماز]] خواند و سپس به سوی [[کعبه]] [[منحرف]] شد"<ref>شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۴، ص۳۰۱؛ شیخ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۱۳.</ref> [[تأیید]] و تأکید میشود<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[تاریخ تغییر قبله (مقاله)|تاریخ تغییر قبله]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)| فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۴۰ ـ ۲۴۲؛ [[منصور داداش نژاد|داداش نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی (کتاب)|مقاله «محمد رسول الله»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص۵۹-۶۰؛ [[رمضان محمدی|محمدی]]، [[منصور داداشنژاد|داداشنژاد]]، [[حسین حسینیان مقدم|حسینیان]]، [[تاریخ اسلام (کتاب)|تاریخ اسلام]]، | این واقعه در [[رجب]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفه، ص۲۵.</ref> یا [[شعبان]]<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۵۲؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوک، ج۳، ص۹۳؛ ابوالفرج حلبی شافعی، السیرة الحلبیه، ج۲، ص۱۷۷.</ref> [[سال دوم هجری]] و اندکی قبل از [[جنگ بدر]] به وقوع پیوست<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۵۲؛ ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۲، ص۵۷۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۸۶.</ref>. البته بعضی از گفتهها حاکی از آن است که این امر پس از بازگشت [[فرستاده خدا]] {{صل}} از [[جنگ بدر]]، صورت پذیرفته است<ref>شیخ طوسی، التهذیب، ج۲، ص۴۳.</ref>. این قول با روایاتی از [[امام باقر]] {{ع}} و [[امام صادق]] {{ع}} که فرمودهاند: "[[رسول خدا]] {{صل}} نوزده ماه به سوی [[بیتالمقدس]] [[نماز]] خواند و سپس به سوی [[کعبه]] [[منحرف]] شد"<ref>شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۴، ص۳۰۱؛ شیخ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۱۳.</ref> [[تأیید]] و تأکید میشود<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[تاریخ تغییر قبله (مقاله)|تاریخ تغییر قبله]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)| فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۴۰ ـ ۲۴۲؛ [[منصور داداش نژاد|داداش نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی (کتاب)|مقاله «محمد رسول الله»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص۵۹-۶۰؛ [[رمضان محمدی|محمدی]]، [[منصور داداشنژاد|داداشنژاد]]، [[حسین حسینیان مقدم|حسینیان]]، [[تاریخ اسلام (کتاب)|تاریخ اسلام]]، ص۱۶۱؛ [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۵۸.</ref>. | ||
== [[دلایل]] [[قبله]] قرارگرفتن [[بیتالمقدس]] == | == [[دلایل]] [[قبله]] قرارگرفتن [[بیتالمقدس]] == | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
علاوه بر دلیلی که در [[آیه]] ۱۴۳ بقره بدان اشاره شده است، [[دلایل]] دیگری نیز از سوی برخی منابع تاریخی و نیز مطالعه اوضاع شبه جزیره به دست میآید که میتوان به این موارد اشاره کرد: | علاوه بر دلیلی که در [[آیه]] ۱۴۳ بقره بدان اشاره شده است، [[دلایل]] دیگری نیز از سوی برخی منابع تاریخی و نیز مطالعه اوضاع شبه جزیره به دست میآید که میتوان به این موارد اشاره کرد: | ||
# [[کعبه]] از ابتدای بنایش به دست [[ابراهیم]] {{ع}} تا زمان [[پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} همواره مورد [[تعظیم]] و [[تکریم]] [[جامعه]] [[عرب]] بوده است. [[قبله]] قرارگرفتن چنین نقطهای، موجبات [[رضایت]] عموم [[اعراب]] را فراهم میساخت و آنها را برای پذیرش [[آیین اسلام]] ترغیب میکرد. به ویژه اینکه [[قریش]] که در اذهان [[اعراب جاهلی]] به عنوان [[سادات]] [[عرب]] و خادمان [[حرم]] مطرح بودند<ref>ابوالربیع حمیری کلاعی، الإکتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله {{صل}} و الثلاثة الخلفاء، ج۱، ص۶۲-۶۳؛ ابوالفرج حلبی شافعی، السیرة الحلبیه، ج۱، ص۳۰۲؛ هاشم معروف الحسنی، السیرة المصطفی نظرة جدیدة، ص۱۴۸.</ref> و به نوعی [[پیشوایی]] دینیشان را بر عهده داشتند مکرر به [[مسلمانان]] [[اعتراض]] میکردند که شما چرا میگویید بر [[آیین]] [[ابراهیم]] هستید؛ در حالی که قبلهاش را ترک گفته و به [[قبله]] [[یهودیان]] چسبیدهاید؟<ref>ابوالفرج حلبی شافعی، السیرة الحلبیه، ج۱، ص۱۷۸.</ref> این موضوع میتوانست مانع بزرگی برای پیوستن [[اعراب جاهلی]] و [[متعصب]] به [[نهضت]] عظیم [[اسلامی]] باشد و هیچ هدفی برای [[پیامبر خدا]] {{صل}} بالاتر و والاتر از آن نبود که [[مشرکان]] سرسخت و لجوج وامانده از قافله [[تمدن]]، [[ایمان]] آورند و [[آیین اسلام]] از طریق آنان در سرتاسر نقاط [[جهان]] منتشر شود. | # [[کعبه]] از ابتدای بنایش به دست [[ابراهیم]] {{ع}} تا زمان [[پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} همواره مورد [[تعظیم]] و [[تکریم]] [[جامعه]] [[عرب]] بوده است. [[قبله]] قرارگرفتن چنین نقطهای، موجبات [[رضایت]] عموم [[اعراب]] را فراهم میساخت و آنها را برای پذیرش [[آیین اسلام]] ترغیب میکرد. به ویژه اینکه [[قریش]] که در اذهان [[اعراب جاهلی]] به عنوان [[سادات]] [[عرب]] و خادمان [[حرم]] مطرح بودند<ref>ابوالربیع حمیری کلاعی، الإکتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله {{صل}} و الثلاثة الخلفاء، ج۱، ص۶۲-۶۳؛ ابوالفرج حلبی شافعی، السیرة الحلبیه، ج۱، ص۳۰۲؛ هاشم معروف الحسنی، السیرة المصطفی نظرة جدیدة، ص۱۴۸.</ref> و به نوعی [[پیشوایی]] دینیشان را بر عهده داشتند مکرر به [[مسلمانان]] [[اعتراض]] میکردند که شما چرا میگویید بر [[آیین]] [[ابراهیم]] هستید؛ در حالی که قبلهاش را ترک گفته و به [[قبله]] [[یهودیان]] چسبیدهاید؟<ref>ابوالفرج حلبی شافعی، السیرة الحلبیه، ج۱، ص۱۷۸.</ref> این موضوع میتوانست مانع بزرگی برای پیوستن [[اعراب جاهلی]] و [[متعصب]] به [[نهضت]] عظیم [[اسلامی]] باشد و هیچ هدفی برای [[پیامبر خدا]] {{صل}} بالاتر و والاتر از آن نبود که [[مشرکان]] سرسخت و لجوج وامانده از قافله [[تمدن]]، [[ایمان]] آورند و [[آیین اسلام]] از طریق آنان در سرتاسر نقاط [[جهان]] منتشر شود. | ||
# تعیین مرزهای [[اعتقادی]] [[مسلمانان]]: [[لزوم]] فاصلهگیری از [[یهود]] آن روز که امیدی به [[ایمان آوردن]] آنان نبود، امری اجتنابناپذیر به نظر میرسید و تبدیل [[قبله]]، یکی از مظاهر فاصلهگیری و دوری از [[یهود]] بود<ref>جعفر سبحانی، فروغ ابدیت، ص۴۷۰.</ref> | # تعیین مرزهای [[اعتقادی]] [[مسلمانان]]: [[لزوم]] فاصلهگیری از [[یهود]] آن روز که امیدی به [[ایمان آوردن]] آنان نبود، امری اجتنابناپذیر به نظر میرسید و تبدیل [[قبله]]، یکی از مظاهر فاصلهگیری و دوری از [[یهود]] بود<ref>جعفر سبحانی، فروغ ابدیت، ص۴۷۰.</ref>. | ||
# فاصلهگیری از یهود آن [[روز]]، که هیچ امیدی به [[ایمان آوردن]] آنها نبود، لازم به نظر میرسید؛ زیرا آنان هر [[ساعت]] کارشکنی میکردند و با پیش کشیدن سؤالات پیچیده وقت [[پیامبر]]{{صل}} را گرفته، و به [[گمان]] خود ابراز اطلاع و [[دانش]] میکردند. تبدیل [[قبله]] یکی از مظاهر فاصلهگیری و دوری از [[یهود]] بود. چنان که [[نسخ]] [[روزه]] [[عاشورا]] نیز به همین منظور بود. یهود پیش از [[اسلام]]، [[روز عاشورا]] را روزه میگرفتند. پیامبر و [[مسلمانان]] [[مأمور]] بودند که آن [[روز]] را نیز روزه بگیرند. سپس [[فرمان]] روزه عاشورا [[منسوخ]] شد و روزهگیری در [[ماه رمضان]] [[واجب]] گردید. | |||
[[لجاجت]] و خردهگیریهای آزاردهنده [[یهود]] و [[انکار]] شدید [[رسالت]] آن حضرت {{صل}}: {{متن قرآن|يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْرَاهِيمَ وَمَا أُنْزِلَتِ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ إِلَّا مِنْ بَعْدِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ هَا أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَكِنْ كَانَ حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref> «ای اهل کتاب! چرا درباره ابراهیم چون و چرا میکنید؟ با آنکه تورات و انجیل جز پس از وی فرو فرستاده نشده است؛ آیا خرد نمیورزید؟ هان! شما همان کسانید که در آنچه بدان دانشی داشتید چون و چرا کردید؛ (دیگر) چرا در آنچه بدان دانشی ندارید چون و چرا میکنید؟ و خداوند میداند و شما نمیدانید ابراهیم نه یهودی بود و نه مسیحی ولی درستآیینی فرمانبردار بود و از مشرکان نبود» سوره آل عمران، آیه ۶۵-۶۷.</ref>؛ {{متن قرآن|وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَفِي هَذَا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ}}<ref>«و در (راه) خداوند چنان که سزاوار جهاد (در راه) اوست جهاد کنید؛ او شما را برگزید و در دین -که همان آیین پدرتان ابراهیم است- هیچ تنگنایی برای شما ننهاد، او شما را پیش از این و در این (قرآن) مسلمان نامید تا پیامبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشید پس نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و به (ریسمان) خداوند چنگ زنید؛ او سرور شماست که نیکو یار و نیکو یاور است» سوره حج، آیه ۷۸.</ref>.<ref>سید محمود آلوسی، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، ج۱، ص۴۰۷ محمد بن جریر طبری، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج۱، ص۱۴۷؛ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۴، ص۹۴.</ref>، [[رسول خدا]] {{صل}} را بر آن داشت تا [[مسلمانان]] را به عنوان امّتی مستقل از [[یهودیان]]، معرفی کند و از [[قبله]] آنان که دستاویز بسیاری از [[تبلیغات]] سوءشان بود، رو برگرداند<ref>جعفر سبحانی، فروغ ابدیت، ص۴۶۹-۴۷۰.</ref>. | [[لجاجت]] و خردهگیریهای آزاردهنده [[یهود]] و [[انکار]] شدید [[رسالت]] آن حضرت {{صل}}: {{متن قرآن|يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْرَاهِيمَ وَمَا أُنْزِلَتِ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ إِلَّا مِنْ بَعْدِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ هَا أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَكِنْ كَانَ حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref> «ای اهل کتاب! چرا درباره ابراهیم چون و چرا میکنید؟ با آنکه تورات و انجیل جز پس از وی فرو فرستاده نشده است؛ آیا خرد نمیورزید؟ هان! شما همان کسانید که در آنچه بدان دانشی داشتید چون و چرا کردید؛ (دیگر) چرا در آنچه بدان دانشی ندارید چون و چرا میکنید؟ و خداوند میداند و شما نمیدانید ابراهیم نه یهودی بود و نه مسیحی ولی درستآیینی فرمانبردار بود و از مشرکان نبود» سوره آل عمران، آیه ۶۵-۶۷.</ref>؛ {{متن قرآن|وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَفِي هَذَا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ}}<ref>«و در (راه) خداوند چنان که سزاوار جهاد (در راه) اوست جهاد کنید؛ او شما را برگزید و در دین -که همان آیین پدرتان ابراهیم است- هیچ تنگنایی برای شما ننهاد، او شما را پیش از این و در این (قرآن) مسلمان نامید تا پیامبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشید پس نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و به (ریسمان) خداوند چنگ زنید؛ او سرور شماست که نیکو یار و نیکو یاور است» سوره حج، آیه ۷۸.</ref>.<ref>سید محمود آلوسی، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، ج۱، ص۴۰۷ محمد بن جریر طبری، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج۱، ص۱۴۷؛ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۴، ص۹۴.</ref>، [[رسول خدا]] {{صل}} را بر آن داشت تا [[مسلمانان]] را به عنوان امّتی مستقل از [[یهودیان]]، معرفی کند و از [[قبله]] آنان که دستاویز بسیاری از [[تبلیغات]] سوءشان بود، رو برگرداند<ref>جعفر سبحانی، فروغ ابدیت، ص۴۶۹-۴۷۰.</ref>. | ||
خلاصه مطلب اینکه [[خداوند]]، هنگامی که [[نماز]] گزاردن به سوی [[کعبه]]، همسویی با [[مشرکان]] محسوب میشد، [[خاتم انبیا]] {{صل}} را به گزاردن [[نماز]] به سوی [[بیتالمقدس]] (جایگاه [[ادیان توحیدی]]) مکلّف کرد و زمانی که صفوف [[مسلمانان]] از [[مشرکان]] باز شناخته شد، به غرور [[یهودیان]] در [[مدینه]] خاتمه داد و صف [[مسلمانان]] را از آنان جدا کرد<ref>شیخ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۲۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[تاریخ تغییر قبله (مقاله)|تاریخ تغییر قبله]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)| فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۴۳- | خلاصه مطلب اینکه [[خداوند]]، هنگامی که [[نماز]] گزاردن به سوی [[کعبه]]، همسویی با [[مشرکان]] محسوب میشد، [[خاتم انبیا]] {{صل}} را به گزاردن [[نماز]] به سوی [[بیتالمقدس]] (جایگاه [[ادیان توحیدی]]) مکلّف کرد و زمانی که صفوف [[مسلمانان]] از [[مشرکان]] باز شناخته شد، به غرور [[یهودیان]] در [[مدینه]] خاتمه داد و صف [[مسلمانان]] را از آنان جدا کرد<ref>شیخ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۲۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[تاریخ تغییر قبله (مقاله)|تاریخ تغییر قبله]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)| فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۴۳-۲۴۴؛ [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۵۸.</ref> | ||
== خاتمه == | == خاتمه == | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۶: | ||
[[منافقان]] و [[کفار]] [[مدینه]] نیز با تحلیلهای نادرست و مغرضانه و مطالب بیاساس و دور از واقع، تلاش میکردند [[اتحاد]] و [[ایمان]] [[مسلمانان]] را متزلزل و آنان را به پراکندگی و تشتت آرا بکشانند<ref>محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۱۸.</ref>. آنان پس از تغییر [[قبله]] میگفتند: "محمد، به زادگاه و [[آیین]] پدران خویش [[مشتاق]] است و سرانجام روزی به [[آیین]] آنان باز میگردد"<ref>ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۲، ص۵۷۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[تاریخ تغییر قبله (مقاله)|تاریخ تغییر قبله]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)| فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۴۴-۲۴۵.</ref> | [[منافقان]] و [[کفار]] [[مدینه]] نیز با تحلیلهای نادرست و مغرضانه و مطالب بیاساس و دور از واقع، تلاش میکردند [[اتحاد]] و [[ایمان]] [[مسلمانان]] را متزلزل و آنان را به پراکندگی و تشتت آرا بکشانند<ref>محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۱۸.</ref>. آنان پس از تغییر [[قبله]] میگفتند: "محمد، به زادگاه و [[آیین]] پدران خویش [[مشتاق]] است و سرانجام روزی به [[آیین]] آنان باز میگردد"<ref>ابوبکر بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۲، ص۵۷۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[تاریخ تغییر قبله (مقاله)|تاریخ تغییر قبله]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)| فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۴۴-۲۴۵.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||