←منابع
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←منابع) |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
امام {{ع}} در فرازی از [[نهج البلاغه]] در نکوهش مردمان، برخی صفات را برمیشمارد و میفرماید: هرگز به سراغ شما نمیآمدم، چه شما بسیار طعنهزن، عیبجو، رویگردان از حق و پر [[مکر]] و حیلهاید<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۲۰: {{متن حدیث|فَلَا أَطْلُبُكُمْ مَا اخْتَلَفَ جَنُوبٌ وَ شَمَالٌ؛ طَعَّانِينَ عَيَّابِينَ حَيَّادِينَ رَوَّاغِينَ}}.</ref> و در فرازی دیگر میفرماید: چگونه آن عیبجو [[عیب]] [[برادر]] خویش را میگیرد و او را به بلایی که گرفتار شده است [[سرزنش]] میکند؟! مگر به یاد ستر و پوششی که [[خداوند]] بر [[گناهان]] او افکنده، نمیافتد و توجه ندارد که خداوند بر بزرگتر از گناهی که بر دگران میگیرد، در مورد او [[پوشش]] افکنده است؛ پس چگونه دیگری را بر گناهی مذمت میکند که خود همانند آن را مرتکب شده و اگر به آن [[گناه]] [[آلوده]] نشده (شاید) [[معصیت]] دیگری کرده، که از آن بزرگتر است؟! به [[خدا]] [[سوگند]]، حتی اگر [[خداوند]] را در [[گناهان]] بزرگ [[عصیان]] نکرده و تنها گناه صغیره انجام داده، همین جرأتش بر [[عیبجویی]] [[مردم]] گناه بزرگتری است. ای [[بنده]] خدا، در [[عیب]] و مذمت هیچکس بر گناهش [[عجله]] مکن، شاید خداوند او را آمرزیده باشد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۴۱: {{متن حدیث|فَكَيْفَ بِالْعَائِبِ الَّذِي عَابَ أَخَاهُ وَ عَيَّرَهُ بِبَلْوَاهُ، أَ مَا ذَكَرَ مَوْضِعَ سَتْرِ اللَّهِ عَلَيْهِ مِنْ ذُنُوبِهِ مِمَّا هُوَ أَعْظَمُ مِنَ الذَّنْبِ الَّذِي عَابَهُ بِهِ وَ كَيْفَ يَذُمُّهُ بِذَنْبٍ قَدْ رَكِبَ مِثْلَهُ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ رَكِبَ ذَلِكَ الذَّنْبَ بِعَيْنِهِ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ فِيمَا سِوَاهُ مِمَّا هُوَ أَعْظَمُ مِنْهُ، وَ ايْمُ اللَّهِ لَئِنْ لَمْ يَكُنْ عَصَاهُ فِي الْكَبِيرِ وَ عَصَاهُ فِي الصَّغِيرِ لَجَرَاءَتُهُ عَلَى عَيْبِ النَّاسِ أَكْبَرُ. يَا عَبْدَ اللَّهِ لَا تَعْجَلْ فِي عَيْبِ أَحَدٍ بِذَنْبِهِ فَلَعَلَّهُ مَغْفُورٌ لَهُ}}.</ref>. در فرازی دیگر درباره گش نسپردن به سخن [[سخنچین]] به کارگزار مصر میفرماید: در قبول گفته سخنچین [[شتاب]] مکن، زیرا که او اگر چه به چهره [[خیرخواهان]] درآید، دسیسهگر و [[فریبکار]] است<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳: {{متن حدیث|وَلاَ تَعْجَلَنَّ إِلَى تَصْدِيقِ سَاعٍ فَإِنَّ السَّاعِيَ غَاشٌّ، وَإِنْ تَشَبَّهَ بِالنَّاصِحِينَ}}.</ref>.<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)| دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص 455- ۴۵۷.</ref> | امام {{ع}} در فرازی از [[نهج البلاغه]] در نکوهش مردمان، برخی صفات را برمیشمارد و میفرماید: هرگز به سراغ شما نمیآمدم، چه شما بسیار طعنهزن، عیبجو، رویگردان از حق و پر [[مکر]] و حیلهاید<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۲۰: {{متن حدیث|فَلَا أَطْلُبُكُمْ مَا اخْتَلَفَ جَنُوبٌ وَ شَمَالٌ؛ طَعَّانِينَ عَيَّابِينَ حَيَّادِينَ رَوَّاغِينَ}}.</ref> و در فرازی دیگر میفرماید: چگونه آن عیبجو [[عیب]] [[برادر]] خویش را میگیرد و او را به بلایی که گرفتار شده است [[سرزنش]] میکند؟! مگر به یاد ستر و پوششی که [[خداوند]] بر [[گناهان]] او افکنده، نمیافتد و توجه ندارد که خداوند بر بزرگتر از گناهی که بر دگران میگیرد، در مورد او [[پوشش]] افکنده است؛ پس چگونه دیگری را بر گناهی مذمت میکند که خود همانند آن را مرتکب شده و اگر به آن [[گناه]] [[آلوده]] نشده (شاید) [[معصیت]] دیگری کرده، که از آن بزرگتر است؟! به [[خدا]] [[سوگند]]، حتی اگر [[خداوند]] را در [[گناهان]] بزرگ [[عصیان]] نکرده و تنها گناه صغیره انجام داده، همین جرأتش بر [[عیبجویی]] [[مردم]] گناه بزرگتری است. ای [[بنده]] خدا، در [[عیب]] و مذمت هیچکس بر گناهش [[عجله]] مکن، شاید خداوند او را آمرزیده باشد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۴۱: {{متن حدیث|فَكَيْفَ بِالْعَائِبِ الَّذِي عَابَ أَخَاهُ وَ عَيَّرَهُ بِبَلْوَاهُ، أَ مَا ذَكَرَ مَوْضِعَ سَتْرِ اللَّهِ عَلَيْهِ مِنْ ذُنُوبِهِ مِمَّا هُوَ أَعْظَمُ مِنَ الذَّنْبِ الَّذِي عَابَهُ بِهِ وَ كَيْفَ يَذُمُّهُ بِذَنْبٍ قَدْ رَكِبَ مِثْلَهُ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ رَكِبَ ذَلِكَ الذَّنْبَ بِعَيْنِهِ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ فِيمَا سِوَاهُ مِمَّا هُوَ أَعْظَمُ مِنْهُ، وَ ايْمُ اللَّهِ لَئِنْ لَمْ يَكُنْ عَصَاهُ فِي الْكَبِيرِ وَ عَصَاهُ فِي الصَّغِيرِ لَجَرَاءَتُهُ عَلَى عَيْبِ النَّاسِ أَكْبَرُ. يَا عَبْدَ اللَّهِ لَا تَعْجَلْ فِي عَيْبِ أَحَدٍ بِذَنْبِهِ فَلَعَلَّهُ مَغْفُورٌ لَهُ}}.</ref>. در فرازی دیگر درباره گش نسپردن به سخن [[سخنچین]] به کارگزار مصر میفرماید: در قبول گفته سخنچین [[شتاب]] مکن، زیرا که او اگر چه به چهره [[خیرخواهان]] درآید، دسیسهگر و [[فریبکار]] است<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳: {{متن حدیث|وَلاَ تَعْجَلَنَّ إِلَى تَصْدِيقِ سَاعٍ فَإِنَّ السَّاعِيَ غَاشٌّ، وَإِنْ تَشَبَّهَ بِالنَّاصِحِينَ}}.</ref>.<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)| دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص 455- ۴۵۷.</ref> | ||
== نکوهش [[سخن چینی]]== | |||
[[قرآن کریم]] به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[فرمان]] داده از کسی که برای سخنچینی میان مردم رفت و آمد میکند [[اطاعت]] نکند: {{متن قرآن|وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَهِينٍ * هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ}}<ref>«و از هر سوگندخواره فرومایهای فرمان مبر! خردهگیری، پیشگامی در سخنچینی،» سوره قلم، آیه ۱۰-۱۱.</ref> [[عالمان]] [[اخلاق]] برای [[انسان]] در مواجهه با سخنچین ۶ [[وظیفه]] تعیین کردهاند: | |||
# او را [[تصدیق]] نکند؛ زیرا وی [[فاسق]] و شهادتش مردود است<ref>{{متن قرآن|يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن جَآءَكُمْ فَاسِقٌۢ بِنَبَإٍۢ فَتَبَيَّنُوٓا۟ أَن تُصِيبُوا۟ قَوْمًۢا بِجَهَـٰلَةٍۢ فَتُصْبِحُوا۟ عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَـٰدِمِينَ}} «ای مؤمنان! اگر بزهکاری برایتان خبری آورد بررسی کنید مبادا نادانسته به گروهی زیان رسانید، آنگاه از آنچه کردهاید پشیمان گردید» سوره حجرات، آیه ۶.</ref>. | |||
# او را از سخنچینی [[نهی]] کند و [[اندرز]] دهد<ref>{{متن قرآن|يَـٰبُنَىَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأْمُرْ بِٱلْمَعْرُوفِ وَٱنْهَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَٱصْبِرْ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ ٱلْأُمُورِ}} «پسرکم! نماز را بپا دار و به کار شایسته فرمان ده و از کار ناشایست باز دار و در آنچه بر سرت آید شکیب کن؛ بیگمان این از کارهایی است که آهنگ آن میکنند» سوره لقمان، آیه ۱۷.</ref>. | |||
# برای خدا او را [[دشمن]] دارد. | |||
# به برادرش [[گمان بد]] پیدا نکند. | |||
# به جستوجو و تحقیق درباره سخنان وی نپردازد<ref>{{متن قرآن|يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱجْتَنِبُوا۟ كَثِيرًۭا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ ٱلظَّنِّ إِثْمٌۭ وَلَا تَجَسَّسُوا۟ وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًۭا فَكَرِهْتُمُوهُ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٌۭ رَّحِيمٌۭ}} «ای مؤمنان! از بسیاری از گمانها دوری کنید که برخی از گمانها گناه است و (در کار مردم) کاوش نکنید و از یکدیگر غیبت نکنید؛ آیا هیچ یک از شما دوست میدارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد؟ پس آن را ناپسند میدارید و از خداوند پروا کنید که خداوند توبهپذیری بخشاینده است» سوره حجرات، آیه ۱۲.</ref>. | |||
# سخنان او را برای دیگری بازگو نکند<ref>احیاء علومالدین، مج۳، ص۱۶۲۷؛ جامعالسعادات،ج۲، ص۲۱۴-۲۱۵؛ المحجهالبیضاء، ج۵،ص۲۷۷-۲۷۸.</ref>.<ref>[[سید مجتبی موسوی احمدآبادی|موسوی احمدآبادی، سید مجتبی]]، [[سخنچینی (مقاله)|مقاله «سخنچینی»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۵ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۵]]، ص ۲۶۷.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||