←ارث به سبب پیمان حمایت
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
در روایتی آمده که پیامبر{{صل}} [[قریش]] را بر فرزند خواندگی زید و بر [[ارث]] بردن از یکدیگر [[شاهد]] گرفت. ازاین [[روایت]] استفاده میشود که مسأله فرزند خواندگی پس از [[اسلام]] نیز وجود داشته و توارث، از آثار آن بوده است. بر اساس نقل برخی از [[مفسّران]]، مقصود از {{متن قرآن|عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ}} در آیه {{متن قرآن|وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا}}<ref>«و برای هر دارایی از آنچه پدر و مادر و نزدیکان بهجا گذاردهاند، میراثبرانی نهادهایم و (نیز) سهم کسانی را که پیمان (زناشویی) تان (شما را به آنان) وابسته است؛ به آنها بپردازید؛ بیگمان خداوند بر هر چیزی گواه است» سوره نساء، آیه ۳۳.</ref>[[پیمان]] فرزند خواندگی است <ref>التبیان، ج۳، ص۱۸۷؛ جامعالبیان، مج۴، ج۵، ص۷۸؛ المیزان، ج۴، ص۳۴۳.</ref> یا اطلاق آن، پیمان [[فرزندخواندگی]] را شامل میشود؛<ref>مواهب الرحمن، ج۸، ص۱۵۴.</ref> البتّه با [[نزول آیات]] {{متن قرآن|مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ وَمَا جَعَلَ أَزْوَاجَكُمُ اللَّائِي تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهَاتِكُمْ وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ ذَلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِأَفْوَاهِكُمْ وَاللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ}}<ref>«خداوند در درون هیچ کس دو دل ننهاده است؛ و آن همسرانتان را که «ظهار» میکنید مادران (راستین) شما و فرزند خواندگانتان را پسران (راستین) شما نکرده است؛ این تنها گفتار شما بر زبانتان است و خداوند است که حقّ میگوید و اوست که راه را نشان میدهد» سوره احزاب، آیه ۴.</ref>، {{متن قرآن|مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«محمّد، پدر هیچ یک از مردان شما نیست اما فرستاده خداوند و واپسین پیامبران است و خداوند به هر چیزی داناست» سوره احزاب، آیه ۴۰.</ref>، که در آنها فرزند [[حقیقی]] بودن پسرخوانده [[نفی]] شده: {{متن قرآن|وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ}} و {{متن قرآن|مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ}}، آثار آن، ازجمله توارث ابطال شد<ref>[[سید حسن تبادکانی|تبادکانی، سید حسن]]، [[ارث (مقاله)|مقاله «ارث»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۲]]، ص۴۸۸-۴۸۹.</ref>. | در روایتی آمده که پیامبر{{صل}} [[قریش]] را بر فرزند خواندگی زید و بر [[ارث]] بردن از یکدیگر [[شاهد]] گرفت. ازاین [[روایت]] استفاده میشود که مسأله فرزند خواندگی پس از [[اسلام]] نیز وجود داشته و توارث، از آثار آن بوده است. بر اساس نقل برخی از [[مفسّران]]، مقصود از {{متن قرآن|عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ}} در آیه {{متن قرآن|وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا}}<ref>«و برای هر دارایی از آنچه پدر و مادر و نزدیکان بهجا گذاردهاند، میراثبرانی نهادهایم و (نیز) سهم کسانی را که پیمان (زناشویی) تان (شما را به آنان) وابسته است؛ به آنها بپردازید؛ بیگمان خداوند بر هر چیزی گواه است» سوره نساء، آیه ۳۳.</ref>[[پیمان]] فرزند خواندگی است <ref>التبیان، ج۳، ص۱۸۷؛ جامعالبیان، مج۴، ج۵، ص۷۸؛ المیزان، ج۴، ص۳۴۳.</ref> یا اطلاق آن، پیمان [[فرزندخواندگی]] را شامل میشود؛<ref>مواهب الرحمن، ج۸، ص۱۵۴.</ref> البتّه با [[نزول آیات]] {{متن قرآن|مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ وَمَا جَعَلَ أَزْوَاجَكُمُ اللَّائِي تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهَاتِكُمْ وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ ذَلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِأَفْوَاهِكُمْ وَاللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ}}<ref>«خداوند در درون هیچ کس دو دل ننهاده است؛ و آن همسرانتان را که «ظهار» میکنید مادران (راستین) شما و فرزند خواندگانتان را پسران (راستین) شما نکرده است؛ این تنها گفتار شما بر زبانتان است و خداوند است که حقّ میگوید و اوست که راه را نشان میدهد» سوره احزاب، آیه ۴.</ref>، {{متن قرآن|مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«محمّد، پدر هیچ یک از مردان شما نیست اما فرستاده خداوند و واپسین پیامبران است و خداوند به هر چیزی داناست» سوره احزاب، آیه ۴۰.</ref>، که در آنها فرزند [[حقیقی]] بودن پسرخوانده [[نفی]] شده: {{متن قرآن|وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ}} و {{متن قرآن|مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ}}، آثار آن، ازجمله توارث ابطال شد<ref>[[سید حسن تبادکانی|تبادکانی، سید حسن]]، [[ارث (مقاله)|مقاله «ارث»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۲]]، ص۴۸۸-۴۸۹.</ref>. | ||
==== [[ارث]] به سبب [[پیمان]] | ==== [[ارث]] به سبب [[پیمان]] حمایت ==== | ||
در میان [[اعراب]] [[جاهلیّت]]، کسانی که توان حمل [[سلاح]] و [[دفاع]] را نداشتند، ارث نمیبردند و از طرف دیگر، یک ششم [[دارایی]] متوفّا به [[همپیمان]] و هم قسم او ارث میرسید.<ref>مجمعالبیان، ج۳، ص۶۶؛ کنزالدقائق، ج۳، ص۳۹۴؛ الدرالمنثور، ج۲، ص۵۱۰.</ref> به نظر گروهی از [[مفسّران]]، [[آیه]] {{متن قرآن|َ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ}}<ref>«میراثبرانی نهادهایم و (نیز) سهم کسانی را که پیمان (زناشویی) تان (شما را به آنان) وابسته است؛ به آنها بپردازید» سوره نساء، آیه ۳۳.</ref>، به این معنا اشاره دارد.<ref>تفسیر قرطبی، ج۵، ص۱۰۹؛ احکام القرآن، ج۲، ص۲۶۵؛ التبیان، ج۳، ص۱۸۷.</ref> دلالت [[آیه]] بر [[ارث]] بهسبب پیمانِ | در میان [[اعراب]] [[جاهلیّت]]، کسانی که توان حمل [[سلاح]] و [[دفاع]] را نداشتند، ارث نمیبردند و از طرف دیگر، یک ششم [[دارایی]] متوفّا به [[همپیمان]] و هم قسم او ارث میرسید.<ref>مجمعالبیان، ج۳، ص۶۶؛ کنزالدقائق، ج۳، ص۳۹۴؛ الدرالمنثور، ج۲، ص۵۱۰.</ref> به نظر گروهی از [[مفسّران]]، [[آیه]] {{متن قرآن|َ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ}}<ref>«میراثبرانی نهادهایم و (نیز) سهم کسانی را که پیمان (زناشویی) تان (شما را به آنان) وابسته است؛ به آنها بپردازید» سوره نساء، آیه ۳۳.</ref>، به این معنا اشاره دارد.<ref>تفسیر قرطبی، ج۵، ص۱۰۹؛ احکام القرآن، ج۲، ص۲۶۵؛ التبیان، ج۳، ص۱۸۷.</ref> دلالت [[آیه]] بر [[ارث]] بهسبب پیمانِ حمایت، مبتنی بر چند امر است: | ||
# مقصود از نصیب، سهم ارث باشد؛ چنانکه بسیاری از [[مفسّران]] گفتهاند؛<ref>تفسیر قرطبی، ج۵، ص۱۶۶؛ احکام القرآن، ج۲، ص۲۶۵؛ التبیان، ج۳، ص۱۸۸.</ref> | # مقصود از نصیب، سهم ارث باشد؛ چنانکه بسیاری از [[مفسّران]] گفتهاند؛<ref>تفسیر قرطبی، ج۵، ص۱۶۶؛ احکام القرآن، ج۲، ص۲۶۵؛ التبیان، ج۳، ص۱۸۸.</ref> | ||
# منظور از [[عقد]]، خصوص [[پیمان]] حمایت یا تمام پیمانهای موجب ارث باشد؛<ref>مواهب الرحمن، ج۸، ص۱۵۴.</ref> | # منظور از [[عقد]]، خصوص [[پیمان]] حمایت یا تمام پیمانهای موجب ارث باشد؛<ref>مواهب الرحمن، ج۸، ص۱۵۴.</ref> | ||