پرش به محتوا

بغی در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۹: خط ۹:
هرچند می‌توان موضوع [[شورش]] بر [[حاکمیت اسلامی]] را به دلیل ارتباط آن با مبحث [[امامت]]، از منظر [[کلامی]] مورد بحث قرار داد، ولی ابعاد عملی این موضوع و فراوانی [[فروع فقهی]] آن و نیز ارتباط وثیق آن با بحث [[جهاد]]، سبب شده است‌، بیش از آنکه این مسأله، مورد توجه [[متکلمان]] قرار گیرد‌، مد نظر [[فقها]] واقع شود.
هرچند می‌توان موضوع [[شورش]] بر [[حاکمیت اسلامی]] را به دلیل ارتباط آن با مبحث [[امامت]]، از منظر [[کلامی]] مورد بحث قرار داد، ولی ابعاد عملی این موضوع و فراوانی [[فروع فقهی]] آن و نیز ارتباط وثیق آن با بحث [[جهاد]]، سبب شده است‌، بیش از آنکه این مسأله، مورد توجه [[متکلمان]] قرار گیرد‌، مد نظر [[فقها]] واقع شود.


شماری از فقها، از دیرباز، [[احکام]] ویژه این گروه را زیر عنوان «[[بغاة]]» به اختصار مورد بحث قرار داده‌اند؛ مانند «[[شیخ طوسی]]»<ref>طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، ج۵، ص۳۲۵.</ref>، «[[قاضی]] ابن براج»<ref>قاضی ابن براج، عبدالعزیز، المهذب، ج۱، ص۲۹۹.</ref>، «[[ابن حمزه]] [[طوسی]]»<ref>ابن حمزه، محمد، الوسیلة الی نیل الفضیلة، ص۲۰۵‌.</ref>، «ابن زهرۀ [[حلبی]]»<ref>ابن زهره، حمزة بن علی، غنیة النزوع إلی علمی الاصول و الفروع، ص۲۰۰.</ref>، «[[ابن ادریس]] حلّی»<ref>ابن ادریس، محمد بن احمد، السرائر، ج۲، ص۱۵.</ref>، «محقق حلی‌»<ref>محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۵۷.</ref>، «[[فاضل]] آبی»<ref>فاضل آبی، حسن بن علی، کشف الرموز، ج۱، ص۴۱۸‌.</ref>، «علّامه حلّی»<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۸۰؛ همو، ارشاد الاذهان، ج۱، ص۳۴۳.</ref> و از همه بیشتر، «[[صاحب جواهر]]»، و نگاهی نو به این موضوع و پرداختن [[مجدد]] به آن‌، از این جهت ضروری است که سمت و سوی مستقیم [[نصوص]] و [[روایات]] وارده در این باب و نیز عبارت‌های فقها، شوریدن بر [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} عمدتاً مرتبط با گروه‌هایی است که به [[مخالفت]] با [[حاکمیت]] علی{{ع}} برخاستند و به علت عدم حاکمیت سیاسی فقهای جامع الشرائط در طول تاریخ‌، بحثی از «شورش بر حاکمیت [[ولی فقیه]]» به‌میان نیامده است.
شماری از فقها، از دیرباز، [[احکام]] ویژه این گروه را زیر عنوان «[[بغاة]]» به اختصار مورد بحث قرار داده‌اند؛ مانند «[[شیخ طوسی]]»<ref>طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، ج۵، ص۳۲۵.</ref>، «[[قاضی]] ابن براج»<ref>قاضی ابن براج، عبدالعزیز، المهذب، ج۱، ص۲۹۹.</ref>، «[[ابن حمزه]] [[طوسی]]»<ref>ابن حمزه، محمد، الوسیلة الی نیل الفضیلة، ص۲۰۵‌.</ref>، «ابن زهرۀ [[حلبی]]»<ref>ابن زهره، حمزة بن علی، غنیة النزوع إلی علمی الاصول و الفروع، ص۲۰۰.</ref>، «[[ابن ادریس]] حلّی»<ref>ابن ادریس، محمد بن احمد، السرائر، ج۲، ص۱۵.</ref>، «محقق حلی‌»<ref>محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۵۷.</ref>، «[[فاضل]] آبی»<ref>فاضل آبی، حسن بن علی، کشف الرموز، ج۱، ص۴۱۸‌.</ref>، «علّامه حلّی»<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۸۰؛ همو، ارشاد الاذهان، ج۱، ص۳۴۳.</ref> و از همه بیشتر، «[[صاحب جواهر]]»، و نگاهی نو به این موضوع و پرداختن مجدد به آن‌، از این جهت ضروری است که سمت و سوی مستقیم [[نصوص]] و [[روایات]] وارده در این باب و نیز عبارت‌های فقها، شوریدن بر [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} عمدتاً مرتبط با گروه‌هایی است که به [[مخالفت]] با [[حاکمیت]] علی{{ع}} برخاستند و به علت عدم حاکمیت سیاسی فقهای جامع الشرائط در طول تاریخ‌، بحثی از «شورش بر حاکمیت [[ولی فقیه]]» به‌میان نیامده است.


افزون بر این‌، مفاد پاره‌ای از نصوص مرتبط با موضع مورد بحث، آن است که [[شورشیان]] بر حکومت امام معصوم{{ع}} در زمره [[کافران]] شمرده می‌شوند. حال باید دید آیا این تلقی، شامل شورشیان بر ولی فقیه جامع الشرائط نیز می‌شود؟ پرسشی که تا آنجا که نگارندگان این مقاله می‌دانند، در هیچ‌یک از متون کلامی و [[فقهی]] به آن پاسخ داده نشده است.
افزون بر این‌، مفاد پاره‌ای از نصوص مرتبط با موضع مورد بحث، آن است که [[شورشیان]] بر حکومت امام معصوم{{ع}} در زمره [[کافران]] شمرده می‌شوند. حال باید دید آیا این تلقی، شامل شورشیان بر ولی فقیه جامع الشرائط نیز می‌شود؟ پرسشی که تا آنجا که نگارندگان این مقاله می‌دانند، در هیچ‌یک از متون کلامی و [[فقهی]] به آن پاسخ داده نشده است.
۱۲۹٬۸۷۷

ویرایش