بغی در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

با تتبع در کلمات [[فقها]] بخصوص متقدمین‌، صحت ادعای [[صاحب جواهر]] به ثبوت می‌رسد. «شیخ طوسی‌» در «النهایة» می‌نویسد: «برای امام‌، [[جنگ]] و [[جهاد]] با [[شورشی]] جایز است»<ref>{{عربی|جاز للإمام قتاله و مجاهدته}}، طوسی، محمد بن حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتوی، ص۲۹۶.</ref>. مقصود وی از «جواز» در اینجا معنای عام آن است که شامل «[[وجوب]]» هم می‌شود؛ زیرا وی در جای دیگر می‌نویسد: «در اینکه [[جنگیدن]] با [[شورشیان]] واجب است، اختلافی نیست»<ref>{{عربی|لا خلاف أن قتال أهل البغي واجب}}، طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیة، ج۷، ص۲۶۳‌.</ref>. «ابن زهره‌» نیز شورشیان بر امام عادل را از گروه‌هایی می‌داند که جهاد با آنان واجب است<ref>ابن زهره، حمزة بن علی، غنیة النزوع إلی علمی الاصول و الفروع، ص۲۰۰.</ref>. در عبارت‌های «[[ابن ادریس]]» نیز آمده است‌: {{عربی|جاز للإمام قتاله و مجاهدته‌}}<ref>ابن ادریس، محمد بن احمد، السرائر، ج۲، ص۱۵.</ref>. «[[علامه حلی]]» نیز شورشیان بر امام عادل را یکی از سه گروهی می‌داند که جهاد با آنان واجب است<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۸۰.</ref>. وی در کتاب دیگر خود در این مورد ادعای اجماع و وجود [[نص]] می‌کند<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب، ج۲، ص۹۸۳.</ref> و در کتاب دیگرش با تأکید بیشتر می‌نویسد: «میان همه مسلمانان، در [[وجوب جهاد]] با [[شورشیان]] اختلافی نیست»<ref>{{عربی|لا خلاف بين المسلمين كافة في وجوب جهاد البغاة}}، علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۳۹۲.</ref>.

مقصود علامه از [[نص]] در عبارت پیشین، افزون بر آنچه گذشت، آیۀ {{متن قرآن|وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا...}}<ref>«و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره حجرات، آیه ۹.</ref> است که بر اساس مضمون آن‌، لازم است در صورتی که شورشیان تن به [[آشتی]] ندهند، با آنان جنگید.