وظایف شیعه در عصر غیبت: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تکالیف منتظران | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = امام مهدی (پرسش)}}

این وظیفه ویژه عصر غیبت نیست. [[مؤمنین]] همواره باید به [[وظایف دینی]] خویش [[وفا]] کنند و [[تکالیف]] خود را [[ارج]] نهند؛ اما در عصر غیبت، ناگزیر، می‌باید در [[فهم]] [[احکام دینی]] به [[فقهای شیعه]] [[رجوع]] کنند. در [[توقیع]] [[مبارک]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} آمده است که شیعیان باید برای حوادثی که پیش رو دارند، به [[راویان حدیث]] [[اهل بیت]]{{ع}} رجوع کنند. [[امام زمان]]{{ع}} در این [[روایت]] به صراحت فرموده است: "آنان [[حجت]] من بر شمایند و من، [[حجت خدا]] بر آنانم"<ref>الاحتجاج‌، طبرسی/ ۲- ۱/ ۴۷۰.</ref>. [[فقهای عادل]] در عصر غیبت از سوی [[امام]]{{ع}} دارای [[نیابت]] عام‌اند. آنان جز [[تبیین احکام]] [[دینی]]، وظیفه [[قضاوت]] و [[تأسیس حکومت]] دینی را نیز بر عهده‌ دارند. وظیفه تأسیس حکومت بر [[فقها]] در این عصر [[واجب کفایی]] است. اگر فقیهی در تأسیس حکومت [[توفیق]] یابد، [[پیروی]] از او بر فقهای دیگر [[واجب]] است. در صورتی که [[تأسیس حکومت اسلامی]] نیازمند [[حرکت]] و [[قیام]] همگانی است، قیام بر همه واجب است. چنانچه فقها در [[تشکیل حکومت]] توفیق نیابند، این [[ولایت]] برای آنان ثابت است<ref>کتاب البیع‌، امام خمینی/ ۲/ ۴۶۶.</ref>. بدین‌سان، شیعیان می‌باید در فراهم آوردن زمینه‌های [[حکومت اسلامی]]، فقها را [[یاری]] رسانند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۵۶-۴۵۷.</ref>.

گروهی از شیعیان با [[الهام]] از ظاهر برخی روایات بر آن‌اند که وظیفه آنان در عصر غیبت سکون و [[سکوت]] است و هیچ گونه قیام [[اصلاحی]] و تأسیس حکومت روا نیست. اینان به دو دسته از روایات [[تمسک]] می‌جویند:

# روایاتی که بنابر آنها، [[گسترش ظلم و فساد]] در [[زمین]]، مقدمه ظهور است؛

# روایاتی که قیام شیعیان در عصر غیبت را محکوم به [[شکست]] می‌دانند<ref>وسائل الشیعة، ۱۱/ ۴۱- ۳۵.</ref>.

'''پاسخ:''' مراد روایاتی که گسترش ظلم و فساد را از [[مقدمات ظهور]] می‌شمارند، این است که [[نظام حاکم]] بر [[جامعه انسانی]] و دوری از [[تعالیم]] و [[رهبران الهی]] به گونه‌ای [[تکوینی]] [[انسان]] را به سوی [[ظلم]] و [[فساد]] می‌کشاند و بدین روی، این شرط همانند دیگر [[شرایط ظهور]] نیست که باید برای فراهم آوردن آنها کوشید. در مقابل این شرط، وجود [[انسان‌های پاک]] و شایسته و [[آمادگی جهانی]] برای [[عدالت]]، از شرایط مهم ظهور است و باید برای تحقق این شرطها کوشید. مقصود [[روایات]] دسته دوم که هر گونه [[قیام]] محکوم به [[شکست]] است، آن دسته از [[قیام‌ها]] است که [[مردم]] را به سوی خود بخواند و نام [[قیام حضرت مهدی]]{{ع}} برخود [[نهد]]. پاره‌ای روایات نظر به گروهی از [[اصحاب امامان]]{{عم}} دارند که خواستار قیام بودند با اینکه شرایط لازم فراهم نبود و از این روی، [[امامان]]{{عم}} آنان را از قیام [[نهی]] می‌کردند و به سکون و [[تقیه]] [[فرمان]] می‌دادند<ref>چشم به راه مهدی، ۱۴۶- ۱۰۹؛ صحیفه نور، ۲۰/ ۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>. در این میان، می‌توان برخی روایات را بازیافت که [[شیعیان]] را به قیام‌هایی [[پیش از ظهور]] [[بشارت]] می‌دهند؛ قیام‌هایی که زمینه‌ساز [[حکومت جهانی]] آن حضرت‌اند. بدین‌سان نمی‌توان هر قیامی را پیش از ظهور محکوم به‌ شکست دانست. وانگهی، روایات معتبری در باب قیام و [[مبارزه با فساد]] و [[جهاد]] و [[امر به معروف و نهی از منکر]] و [[سیره امامان]]{{عم}} نقل شده‌اند که با این دسته از روایات ناسازگارند <ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۵۷-۴۵۸.</ref>.

===۲. [[وظایف عصر غیبت]] ===

غایب بودن [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} [[وظایف]] و تکالیفی ویژه برای شیعیان می‌آفریند. محققین در بیان [[وظایف شیعه در عصر غیبت]] به این گونه از وظایف می‌پردازند و با استفاده از [[آیات]] و روایات وظایفی را برای شیعیان برمی‌شمارند. عالم [[فقیه]] [[سید محمد]] تقی موسوی [[اصفهانی]] در کتاب‌ مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم‌ به تفصیل در این باره سخن رانده است و هشتاد [[وظیفه]] از [[وظایف شیعیان]] را برشمرده است. برخی از این وظایف عبارت‌اند از:

# [[کسب معرفت]] درست از [[امام زمان]]{{ع}}: [[امام‌شناسی]] از بنیادهای [[اعتقادی]] [[شیعه]] است و بنابر آن، [[شیعیان]] در هر عصری باید [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} را بشناسند و از او [[معرفتی]] درست و [[استوار]] به دست آورند. در روایاتی از [[پیامبر اسلام]]{{صل}} نیز بدین [[وظیفه]] اشارت رفته است؛ همانند روایتی که می‌فرماید: "هر کس بمیرد به حالی که [[امام زمان]] خویش را نمی‌شناسد، به [[مرگ جاهلیت]] مرده است"<ref>الاصول من الکافی‌، ۱/ ۳۷۷.</ref>. وظیفه [[شناخت امام]]{{ع}} در [[عصر غیبت]] به صورتی اکیدتر خود می‌نماید؛ زیرا بنابر [[روایات]]، در این [[روزگار]] زمینه [[شبهات]] و [[انحرافات]] بیش‌تر است و شیعیان به آزمون‌های دشوار گرفتار می‌آیند و بسیاری از آنان می‌لغزند و از راه به در می‌روند. از این رو [[امامان معصوم]]{{عم}} [[پیروان]] خویش را سفارش کرده‌اند که در عصر غیبت به [[خدا]] [[پناه]] آورند و از او بخواهند تا با [[شناخت]] ژرف و استوار از امام، ایمن مانند و از [[لغزش]] در [[دین]] مصونیت یابند<ref>ر. ک: الاصول من الکافی‌، ۱/ ۳۳۶ و ۳۳۷؛ امامت و مهدویت‌، ۲/ ۲۵۹- ۱۹۱.</ref>.

# [[رعایت ادب]] در نام بردن امام زمان{{ع}}:در عصر غیبت نباید نام [[مبارک]] امام زمان{{ع}} را بر زبان آورد؛ بلکه باید از او با [[القاب]] خجسته‌اش یاد کرد؛ همانند [[حجت]]، [[قائم]]، [[مهدی]] و [[صاحب الامر]]{{ع}}. روایات و آرای [[علما]] در این باره بسیارند. بنابر برخی از آنها به هیچ روی نباید نام آن حضرت- یعنی م، ح، م، د- را بر زبان آورد. برخی علما بر آن‌اند که این کار [[مکروه]] است نه [[حرام]] و برخی دیگر، [[حرمت]] را ویژه عصر [[غیبت صغری]] می‌دانند. در هر صورت [[احتیاط]] در آن است که نام مبارک آن حضرت را در اجتماعات نبرند<ref>مکیال المکارم‌، ۲/ ۱۱۰؛ منتخب الاثر، ۵۰۲.</ref>.

# [[محبت به حضرت مهدی]]{{ع}}.

# اظهار [[شوق]] برای [[دیدار امام]]{{ع}} و [[دعا]] برای آن و [[اندوهگین]] بودن برای فراق آن حضرت.

# [[تبلیغ]] [[فضائل]] و [[مناقب]] امام{{ع}}.  

# [[دعا]] و [[صدقه]] برای [[سلامتی]] امام{{ع}}.  

# انجام [[اعمال]] و [[عبادات]] مستحبی به [[نیابت از امام]]{{ع}}.  

# [[تسلیم]] بودن و [[بی‌تابی]] نکردن برای ظهور.  

# پیوسته به [[یاد امام]]{{ع}} بودن و [[دل]] شکستگی هنگام یاد آن حضرت{{ع}}  

# خوشحال کردن [[مؤمنین]] و [[یاری رساندن]] به آنان.  

# [[احترام]] به [[نزدیکان]] و منسوبین به [[امام]]{{ع}}  

# [[بزرگداشت]] اماکن منسوب به امام{{ع}}.  

# عرضه [[حاجات]] به امام{{ع}}  

# مقدم داشتن خواسته‌های امام{{ع}} بر خواسته‌های خویش.  

# [[توسل]] و [[طلب شفاعت]].  

# [[دعوت]] [[مردم]] به آن حضرت{{ع}}  

# برخاستن هنگام شنیدن نام امام{{ع}}: در [[روایات]] است که در [[مجلسی]]، نزد [[امام رضا]]{{ع}} از آن حضرت نام برده شد. امام رضا{{ع}} برخاست و دست بر سر نهاد و فرمود: {{عربی|اللهُم عَجلْ فَرَجَهُ وَ سَهلْ مَخْرَجَه}}<ref>منتخب الاثر، ۵۰۶.</ref>.

# درخواست [[صبر]] از [[خداوند]] در [[زمان غیبت]]<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۵۸-۴۵۹.</ref>.