جنگ در معارف و سیره علوی: تفاوت میان نسخهها
←جنگ به معنای نزاع و خونریزی
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== جنگ به معنای نزاع و خونریزی == | == جنگ به معنای نزاع و خونریزی == | ||
جنگ به معنای [[نزاع]] و [[خونریزی]] در مکتب علوی، ضدارزش و | جنگ به معنای [[نزاع]] و [[خونریزی]] در مکتب علوی، ضدارزش و ناپسند و از رسوم [[جاهلیت]] و [[آیین]] [[شر]] است: {{متن حدیث|أَنْتُمْ مَعْشَرَ الْعَرَبِ عَلَى شَرِّ دِينٍ... تَسْفِكُونَ دِمَاءَكُمْ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۶.</ref>؛ «ای گروه [[عرب]] شما بر بدترین آیین بودید... [[خون]] خود را میریختید». | ||
حضرت در منشور معروف [[حکومتی]] خویش به [[مالک اشتر]]، وی را از هرگونه خونریزی و نهادن بنیاد [[حکومت]] بر جنگ و [[جدال]]، به شدت [[نهی]] میکند: "قوت و [[شوکت]] حکومت را با ریختن خون [[حرام]] مخواه؛ زیرا آن موجب [[ضعف]] و [[سستی]] حکومت میگردد، بلکه آن را از بین برده، به دیگران انتقال میدهد"<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>. | حضرت در منشور معروف [[حکومتی]] خویش به [[مالک اشتر]]، وی را از هرگونه خونریزی و نهادن بنیاد [[حکومت]] بر جنگ و [[جدال]]، به شدت [[نهی]] میکند: "قوت و [[شوکت]] حکومت را با ریختن خون [[حرام]] مخواه؛ زیرا آن موجب [[ضعف]] و [[سستی]] حکومت میگردد، بلکه آن را از بین برده، به دیگران انتقال میدهد"<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>. | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
در میدان [[جنگ]] با [[معاویه]] نیز آن قدر شروع جنگ را به تأخیر انداخت که از سوی [[یاران]] خویش به تردید در [[باطل]] بودن [[جبهه]] مخالف یا [[ترس]] متهم شد. حضرت در توجیه تأخیر خود، عرضی بودن جنگ را خاطرنشان میکند: "[[قسم به خدا]] من جنگ را برای یک [[روز]] هم به تأخیر نینداختم مگر اینکه [[امیدوار]] بودم که گروهی از [[مخالفان]] به من ملحق شده، [[هدایت]] یابند و با چشم کمنور خود [[روشنایی]] راه مرا [[مشاهده]] کنند. این، بهتر و [[دوست]] داشتنیتر از آن است که [[گمراهان]] را بکشم"<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵۴.</ref>. | در میدان [[جنگ]] با [[معاویه]] نیز آن قدر شروع جنگ را به تأخیر انداخت که از سوی [[یاران]] خویش به تردید در [[باطل]] بودن [[جبهه]] مخالف یا [[ترس]] متهم شد. حضرت در توجیه تأخیر خود، عرضی بودن جنگ را خاطرنشان میکند: "[[قسم به خدا]] من جنگ را برای یک [[روز]] هم به تأخیر نینداختم مگر اینکه [[امیدوار]] بودم که گروهی از [[مخالفان]] به من ملحق شده، [[هدایت]] یابند و با چشم کمنور خود [[روشنایی]] راه مرا [[مشاهده]] کنند. این، بهتر و [[دوست]] داشتنیتر از آن است که [[گمراهان]] را بکشم"<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵۴.</ref>. | ||
حضرت گاه بر ترجیح مطلق صلح بر جنگ تأکید میکند و در نامههای مختلف خود به | حضرت گاه بر ترجیح مطلق صلح بر جنگ تأکید میکند و در نامههای مختلف خود به فرماندهان خویش آنان را به [[پذیرفتن]] صلح سفارش میکند؛ چنانکه به [[عثمان بن حنیف]] مینویسد: "اگر [[شورشیان]] به سایه [[اطاعت]] برگشتند، این همان چیزی است که ما دوست داریم، اما اگر امر به [[عصیان]] و [[نافرمانی]] منتهی شد، پس تو هم با کمک [[لشکر]] تحت فرمانت به جنگ برخیز"<ref>نهج البلاغه، نامه ۴.</ref>. | ||
[[امام علی]] {{ع}} به [[مالک اشتر]] سفارش میکند: "مبادا صلحی را که [[دشمن]] به آن فرامیخواند و [[رضای الهی]] در آن است، رد کنی"<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>. در جای دیگر یاران خود را از [[شتاب]] در جنگ برحذر میدارد و تأکید میکند "[[شهادت]]" تنها در میدان [[جهاد]] روی نمیدهد، بلکه [[مرگ]] در بستر، اگر با [[شناخت خداوند]] و [[پیامبر]] و [[اهل بیت]] همراه باشد، [[حکم]] شهادت را دارد<ref>ر. ک: نهج البلاغه، خطبه ۲۳۲.</ref>. | [[امام علی]] {{ع}} به [[مالک اشتر]] سفارش میکند: "مبادا صلحی را که [[دشمن]] به آن فرامیخواند و [[رضای الهی]] در آن است، رد کنی"<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>. در جای دیگر یاران خود را از [[شتاب]] در جنگ برحذر میدارد و تأکید میکند "[[شهادت]]" تنها در میدان [[جهاد]] روی نمیدهد، بلکه [[مرگ]] در بستر، اگر با [[شناخت خداوند]] و [[پیامبر]] و [[اهل بیت]] همراه باشد، [[حکم]] شهادت را دارد<ref>ر. ک: نهج البلاغه، خطبه ۲۳۲.</ref>. | ||
[[توسل]] به [[مدارا]] و صلح تنها در عرصههای جنگ نیست، بلکه شیوه حضرت در | [[توسل]] به [[مدارا]] و صلح تنها در عرصههای جنگ نیست، بلکه شیوه حضرت در رفتار اجتماعی با مخالفان نیز همین بوده است. او میکوشید از طریق [[برهان]] به ترویج دین [[الهی]] و مواضع سیاسی و [[اجتماعی]] خود دست یازد. مثلاً در برابر موضع بعضی [[اصحاب]] خود که توسل به زور و [[خشونت]] را برای خاموش کردن صدای معترض و مخالف توصیه میکردند، چنین فرمود: "حجتهای [[الهی]] و [[دینی]] با [[عصبانیت]] و خشونت [[استوار]] نمیشود، و برهانهای [[خداوند]] ظاهر نمیگردد"<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵۷، ص۳۳۱.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[جهاد (مقاله)| مقاله «جهاد»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۴۱۹.</ref> | ||
==دستورهایی دربارۀ [[جنگ]]== | ==دستورهایی دربارۀ [[جنگ]]== | ||