شهادت‌طلبی: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۶۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۴ نوامبر ۲۰۲۴
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۹: خط ۹:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[امام حسین]] {{ع}} در خطبۀ "خطّ الموت...". به آن تصریح می‌کند و با جملۀ {{متن حدیث|مَنْ کانَ باذِلا فینا مُهْجَتَهُ، وَ مُوَطِّناً عَلى لِقاءِ اللّهِ نَفْسَهُ فَلْیَرْحَلْ مَعَنا}}. [[یاران]] [[شهادت طلب]] را هم برمی‌گزیند و به مسلخ [[عشق]]، [[کربلا]] می‌برد. اینگونه به استقبال [[مرگ]] رفتن، چون مبتنی بر [[درک]] والاتری از فلسفۀ [[حیات]] است، با خودکشی متفاوت است. خودکشی و خود را به [[هلاکت]] افکندن، شرعا [[حرام]] و عقلا [[ناپسند]] است، اما استقبال از [[مرگ]] به خاطر ارزش‌های متعالی، [[مشروع]] و معقول است.
[[امام حسین]]{{ع}} در خطبۀ "خطّ الموت...". به آن تصریح می‌کند و با جملۀ {{متن حدیث|مَنْ کانَ باذِلا فینا مُهْجَتَهُ، وَ مُوَطِّناً عَلى لِقاءِ اللّهِ نَفْسَهُ فَلْیَرْحَلْ مَعَنا}}. [[یاران]] [[شهادت طلب]] را هم برمی‌گزیند و به [[مسلخ]] [[عشق]]، [[کربلا]] می‌برد. اینگونه به استقبال [[مرگ]] رفتن، چون مبتنی بر [[درک]] والاتری از فلسفۀ [[حیات]] است، با خودکشی متفاوت است. خودکشی و خود را به [[هلاکت]] افکندن، شرعا [[حرام]] و عقلا [[ناپسند]] است، اما استقبال از مرگ به خاطر ارزش‌های متعالی، [[مشروع]] و معقول است.


حتّی اگر [[انسان]] بداند در یک [[حماسه]] و [[مبارزه]] به [[شهادت]] خواهد رسید، [[مرگ]] او خودکشی نیست، چون گاهی [[تکلیف]] ایجاب می‌کند که [[جان]] را فدای [[دین]] کند، چون [[دین]]، گرامی‌تر از [[انسان]] است.
حتّی اگر [[انسان]] بداند در یک [[حماسه]] و [[مبارزه]] به [[شهادت]] خواهد رسید، مرگ او خودکشی نیست، چون گاهی [[تکلیف]] ایجاب می‌کند که [[جان]] را فدای [[دین]] کند، چون دین، گرامی‌تر از انسان است.


حلّ این معما (آگاهانه سراغ [[مرگ]] رفتن) تنها با [[درک]] و برداشت متعالی‌تر از [[زندگی]] والا و [[کرامت انسانی]] میسّر است. اینکه [[امام حسین]] {{ع}} هم از [[شهادت]] خود [[آگاه]] است و با همین [[علم]]، به [[کربلا]] می‌رود، به همین نکته بر می‌گردد. آن [[حضرت]] [[مرگ سرخ]] را بهتر از [[زندگی]] ننگین می‌داند: {{متن حدیث|لاَ أَرَى الْمَوْتَ إِلاَّ سَعَادَةً وَ الْحَيَاةَ مَعَ الظَّالِمِينَ إِلاَّ بَرَماً}}.
حلّ این معما (آگاهانه سراغ مرگ رفتن) تنها با درک و برداشت متعالی‌تر از [[زندگی]] والا و [[کرامت انسانی]] میسّر است. اینکه امام حسین{{ع}} هم از شهادت خود [[آگاه]] است و با همین [[علم]]، به کربلا می‌رود، به همین نکته بر می‌گردد. آن حضرت [[مرگ سرخ]] را بهتر از زندگی ننگین می‌داند: {{متن حدیث|لاَ أَرَى الْمَوْتَ إِلاَّ سَعَادَةً وَ الْحَيَاةَ مَعَ الظَّالِمِينَ إِلاَّ بَرَماً}}.


این [[فرهنگ]]، پذیرفتۀ همۀ [[اقوام]] و ملّت‌هاست و این نوع [[مرگ]] انتخابی و آگاهانه، مکمّل [[حیات]] شرافتمندانه است، نه در تناقض با آن. چون [[مرگ]]، پایان نیست تا کسی با [[انتخاب]] [[مرگ]]، به پایان یافتن خویش کمک کرده باشد. [[مرگ سرخ]] و [[شهادت]]، نوع کمال یافته تری از [[حیات]] است. [[امام حسین]] {{ع}} با [[علم]] به [[شهادت]] در [[حادثۀ کربلا]] به آن قربانگاه رفت، تا در سایۀ شهادتش، [[اسلام]] زنده بماند و [[حق]]، [[حیات]] یابد. این، هدفی است [[ارزشمند]] که می‌سزد چون [[حسین]] {{ع}} هم [[قربانی]] آن گردد. [[سید الشهدا]] {{ع}} این [[راه]] را برگزید و آن را پیش پای بشریّت گشود و روندگان این [[صراط]] جاودانه، همه [[شاگردان]] [[مکتب]] عاشورایند.
این [[فرهنگ]]، پذیرفتۀ همۀ [[اقوام]] و ملّت‌هاست و این نوع مرگ انتخابی و آگاهانه، مکمّل حیات شرافتمندانه است، نه در تناقض با آن. چون مرگ، پایان نیست تا کسی با [[انتخاب]] مرگ، به پایان یافتن خویش کمک کرده باشد. مرگ سرخ و شهادت، نوع کمال یافته تری از حیات است. امام حسین{{ع}} با [[علم به شهادت]] در [[حادثۀ کربلا]] به آن [[قربانگاه]] رفت، تا در سایۀ شهادتش، [[اسلام]] زنده بماند و [[حق]]، [[حیات]] یابد. این، هدفی است [[ارزشمند]] که می‌سزد چون حسین{{ع}} هم [[قربانی]] آن گردد. [[سید الشهدا]]{{ع}} این راه را برگزید و آن را پیش پای بشریّت گشود و روندگان این [[صراط]] [[جاودانه]]، همه شاگردان [[مکتب]] عاشورایند.


[[اصحاب امام حسین]] {{ع}} نیز در [[شب عاشورا]]، یک به یک برخاسته، این [[روحیه]] را ابراز می‌داشتند و از [[مرگ]]، هراسی در دلشان نبود. [[علی اکبر]] {{ع}} هم در مسیر [[راه]] [[کربلا]]، وقتی کلمۀ [[استرجاع]] را از زبان [[امام حسین]] {{ع}} شنید و [[حضرت]] خبر از آیندۀ [[شهادت]] آمیز داد، پرسید: {{متن حدیث|أ لَسْنَا عَلَی الْحَقِّ؟}} مگر بر [[حق]] نیستیم؟ فرمود: آری. [[علی اکبر]] گفت: {{متن حدیث|یا ابه لا نبالی بالموت}} پس چه ترسی از [[مرگ]]؟
[[اصحاب امام حسین]]{{ع}} نیز در [[شب عاشورا]]، یک به یک برخاسته، این [[روحیه]] را ابراز می‌داشتند و از [[مرگ]]، هراسی در دلشان نبود. [[علی اکبر]]{{ع}} هم در مسیر راه [[کربلا]]، وقتی کلمۀ [[استرجاع]] را از زبان [[امام حسین]]{{ع}} شنید و حضرت خبر از آیندۀ [[شهادت]] آمیز داد، پرسید: {{متن حدیث|أ لَسْنَا عَلَی الْحَقِّ؟}} مگر بر [[حق]] نیستیم؟ فرمود: آری. علی اکبر گفت: {{متن حدیث|یا ابه لا نبالی بالموت}} پس چه ترسی از مرگ؟
[[حضرت]] [[قاسم]] هم [[شب عاشورا]] وقتی از [[امام]] پرسید که آیا من نیز کشته خواهم شد؟ و [[امام]] <ref>حیاه الإمام الحسین، ج۳، ص۷۳؛ لهوف، ص۲۶.</ref> پرسید: [[مرگ]] در نظرت چگونه است؟ پاسخ داد: شیرین‌تر از عسل ({{متن حدیث|احلی من العسل}})<ref>اثبات الهداه، ج۵، ص۲۰۴.</ref>.
[[حضرت قاسم]] هم [[شب عاشورا]] وقتی از [[امام]] پرسید که آیا من نیز کشته خواهم شد؟ و امام <ref>حیاه الإمام الحسین، ج۳، ص۷۳؛ لهوف، ص۲۶.</ref> پرسید: مرگ در نظرت چگونه است؟ پاسخ داد: شیرین‌تر از عسل ({{متن حدیث|احلی من العسل}})<ref>اثبات الهداه، ج۵، ص۲۰۴.</ref>.


اینها همه نشان‌دهندۀ این [[روحیه]] و [[اندیشه]] است که [[مرگ]] در [[راه]] [[عقیده]] و [[شهادت در راه خدا]]، آرزوی [[قلبی]] وارستگانی است که رشتۀ تعلّقات [[دنیوی]] را بریده و به [[حیات]] برین و [[رزق]] [[الهی]] در سایۀ [[شهادت]] [[دل]] بسته‌اند. در اشعاری هم که [[امام حسین]] {{ع}} [[روز عاشورا]] یا قبل از آن روز می‌خواند، این مفهوم مطرح بود. از جمله: {{متن حدیث|و ان یکن الأبدان للموت انشأت فقتل امرئ بالسّیف فی الله افضل}}.
اینها همه نشان‌دهندۀ این [[روحیه]] و [[اندیشه]] است که مرگ در راه [[عقیده]] و [[شهادت در راه خدا]]، آرزوی [[قلبی]] وارستگانی است که رشتۀ تعلّقات [[دنیوی]] را بریده و به [[حیات]] برین و [[رزق]] [[الهی]] در سایۀ شهادت [[دل]] بسته‌اند. در اشعاری هم که امام حسین{{ع}} [[روز عاشورا]] یا قبل از آن [[روز]] می‌خواند، این مفهوم مطرح بود. از جمله: {{متن حدیث|و ان یکن الأبدان للموت انشأت فقتل امرئ بالسّیف فی الله افضل}}.


و نیز در رجزهای آن حضرت، [[مرگ]] را بر [[زندگی]] [[ذلّت]] بار ترجیح دادن می‌درخشد: {{متن حدیث|الْمَوْتُ تولی مِنْ رُكُوبِ الْعَارِ}}<ref>کشف الغمه، ج۲، ص۳۲.</ref>. [[حضرت زینب]] {{ع}} در خطبه‌اش در مجلس [[یزید]]، بر این شهادت‌ها [[افتخار]] می‌کند: {{متن حدیث|وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ‏ الَّذِي خَتَمَ لِأَوَّلِنَا بِالسَّعَادَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ وَ لِآخِرِنَا بِالشَّهَادَةِ وَ الرَّحْمَةِ}}<ref>بحار الأنوار، ج۴۵، ص۱۳۵.</ref>. [[حضرت سجاد]] {{ع}} نیز در برابر تهدیدی که [[ابن زیاد]] کرد که آن [[حضرت]] را بکشند، فرمود: {{متن حدیث|أَ بِالْقَتْلِ تُهَدِّدُنِي يَا اِبْنَ زِيَادٍ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ الْقَتْلَ لَنَا عَادَةٌ وَ كَرَامَتَنَا الشَّهَادَةُ}} [[مرگ]]، برای ما [[عادت]] است و [[شهادت]]، [[افتخار]] ماست، مرا از [[مرگ]] می‌ترسانی؟
و نیز در رجزهای آن حضرت، مرگ را بر [[زندگی]] [[ذلّت]] بار ترجیح دادن می‌درخشد: {{متن حدیث|الْمَوْتُ تولی مِنْ رُكُوبِ الْعَارِ}}<ref>کشف الغمه، ج۲، ص۳۲.</ref>. [[حضرت زینب]]{{ع}} در خطبه‌اش در [[مجلس یزید]]، بر این شهادت‌ها [[افتخار]] می‌کند: {{متن حدیث|وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ‏ الَّذِي خَتَمَ لِأَوَّلِنَا بِالسَّعَادَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ وَ لِآخِرِنَا بِالشَّهَادَةِ وَ الرَّحْمَةِ}}<ref>بحار الأنوار، ج۴۵، ص۱۳۵.</ref>. [[حضرت سجاد]]{{ع}} نیز در برابر تهدیدی که [[ابن زیاد]] کرد که آن حضرت را بکشند، فرمود: {{متن حدیث|أَ بِالْقَتْلِ تُهَدِّدُنِي يَا اِبْنَ زِيَادٍ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ الْقَتْلَ لَنَا عَادَةٌ وَ كَرَامَتَنَا الشَّهَادَةُ}} مرگ، برای ما [[عادت]] است و شهادت، افتخار ماست، مرا از مرگ می‌ترسانی؟


[[امام خمینی]] فرمود: "[[مرگ سرخ]]، بمراتب از [[زندگی]] سیاه است و ما امروز به [[انتظار]] [[شهادت]] نشسته‌ایم، تا فردا فرزندانمان در مقابل [[کفر]] جهانی با [[سرافرازی]] بایستند"<ref>صحیفه نور، ج۹، ص۹۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص۲۸۳.</ref>.
[[امام خمینی]] فرمود: "[[مرگ سرخ]]، بمراتب از زندگی سیاه است و ما امروز به [[انتظار]] شهادت نشسته‌ایم، تا فردا فرزندانمان در مقابل [[کفر]] جهانی با [[سرافرازی]] بایستند"<ref>صحیفه نور، ج۹، ص۹۷.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص۲۸۳.</ref>


==پرورش [[روحیه]] شهادت‌طلبی==
==پرورش [[روحیه]] شهادت‌طلبی==
۱۲۹٬۵۶۶

ویرایش