|
|
| خط ۷: |
خط ۷: |
|
| |
|
| == مقدمه == | | == مقدمه == |
| مَشعر نام سرزمینی کوهستانی است در شرق [[مکه]]، میان [[عرفات]] و [[منی|مِنی]] که [[حجاج]] روز نهم [[ذی حجه]]، پس از آنکه تا غروب در صحرای [[عرفه]] میمانند، به سمت مشعر حرکت میکنند و باید تا طلوع [[آفتاب]] در آن صحرا بمانند، سپس به [[منی|مِنی]] بروند. "وقوف در مشعر" در حالت [[احرام]]، یکی از [[اعمال]] [[واجب]] در [[حج]] تمتع است.
| | {{متن قرآن|فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ}}<ref>«بر شما گناهی نیست که (در ایام حج) بخششی از پروردگار خود بخواهید پس چون از عرفات رهسپار شدید در مشعر الحرام خداوند را یاد کنید و او را همانگونه که رهنمودتان داده است فرا یاد آورید و بیگمان پیش از آن از گمراهان بودید» سوره بقره، آیه ۱۹۸.</ref>. |
|
| |
|
| مشعر منطقهای است که اطرافش کوه است و در آنجا مسجدی بزرگ وجود دارد و سرزمین [[عبادت]] و [[نیایش]] است و به سبب [[احترام]] و به قداستش "مشعر الحرام" گفته میشود. به مشعر، "مُزدَلفه" هم گفته میشود.
| | «مشعر الحرام» یا «مزدلفه» محلی است میان «[[عرفات]]» و «[[منی]]» که پس از [[وادی]] یا دره «مأذمین» قرار دارد و حجاج باید بعد از غروب [[شرعی]] [[روز عرفه]] یعنی پس از پایان وقوف اختیاری در عرفات به این سمت حرکت کنند تا از آن هنگام تا طلوع [[آفتاب]] [[روز دهم ذیحجه]] همان [[روز]]، [[اعمال]] مخصوص این مکان را انجام دهند. وقوف در این مدت از ارکان [[حج]] است. در وجه تسمیه «مشعر» مطالب فراوانی گفته شده است از جمله اینکه: مَشْعَر اسم مکان «شعور» است و در این سرزمین باید پس از [[شناخت]] در عرفات به شعور و [[آگاهی]] رسید. «مزدلفه» که نام دیگر یا نام اعم آن است اسم فاعل از «ازدلاف» به معنای تقدم یا نزدیکی و برگرفته شده از «زُلف» است به معنای نزدیک شدن؛ برای این معانی تعابیر مختلفی ذکر شده است از جمله: چون [[مردم]] در این مکان به [[خدا]] [[تقرب]] پیدا میکنند لذا آن را مزدلفه گفتهاند. بعضی نیز ازدلاف را به معنی [[اجتماع]] دانستهاند؛ زیرا حجاج در این مکان اجتماع کرده و به هم نزدیک میشوند. از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده است: [[جبرئیل]]، پس از پایان وقوف در عرفات به ابراهیم{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|يَا إِبْرَاهِيمُ ازْدَلِفْ إِلَى الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ}} و به همین علت این مکان را مزدلفه نامیدند<ref>علل الشرایع، صدوق، ج۲، ص۴۳۶.</ref>. |
|
| |
|
| در [[قرآن]] نیز از این مکان یاد شده و [[خداوند]] توصیه فرموده که در مشعر الحرام [[خدا]] را یاد کنید{{متن قرآن|فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ}}<ref>پس چون از عرفات رهسپار شدید در مشعر الحرام خداوند را یاد کنید؛ سوره بقره، آیه ۱۹۸.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۰۶.</ref> | | مشعر در محدوده [[حرم]] واقع شده و به همین علت آن را «مشعر الحرام» میگویند. طول آن را بعضی حدود چهار هزار متر و برخی نیز بیشتر از آن ذکر کردهاند. برای مشعر الحرام و مزدلفه محدودهای مشخص کردهاند در [[حقیقت]] مشعر به سرزمین مشخص در انتهای مزدلفه گفته میشود و نام کوهی است که به [[وادی]] یا دره «محسر» امتداد مییابد<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، مشعر، ص۱۸۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۵۲؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۰۶.</ref> |
|
| |
|
| ==مشعر الحرام== | | == اسرار مشعر الحرام == |
| {{متن قرآن|فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ}}<ref>«بر شما گناهی نیست که (در ایام حج) بخششی از پروردگار خود بخواهید پس چون از عرفات رهسپار شدید در مشعر الحرام خداوند را یاد کنید و او را همانگونه که رهنمودتان داده است فرا یاد آورید و بیگمان پیش از آن از گمراهان بودید» سوره بقره، آیه ۱۹۸.</ref>. | | # بهرهمندی از فیوضات فراوان؛ [[پیامبر]]{{صل}} فرموده است: «هر کس در شبهای چهارگانه شبزنده داری کند (احیا بدارد) [[بهشت]] بر او [[واجب]] میشود: شب هشتم، شب نهم، شب دهم [[ذی الحجه]] و شب [[عید فطر]] شب دهم [[ذیالحجه]] همان شبی است که [[حاجیان]] کوی [[دوست]] در سرزمین مشعر به سر میبرند و یاد او را تا صبح زنده نگه میدارند. |
| «مشعر الحرام» یا «[[مزدلفه]]» محلی است میان «[[عرفات]]» و «[[منی]]» که پس از [[وادی]] یا دره «مأذمین» قرار دارد و حجاج باید بعد از غروب [[شرعی]] [[روز عرفه]] یعنی پس از پایان وقوف اختیاری در عرفات به این سمت [[حرکت]] کنند تا از آن هنگام تا [[طلوع]] [[آفتاب]] [[روز دهم ذیحجه]] همان [[روز]]، [[اعمال]] مخصوص این مکان را انجام دهند. وقوف در این مدت از ارکان [[حج]] است. در وجه [[تسمیه]] «مشعر» مطالب فراوانی گفته شده است از جمله اینکه: مَشْعَر اسم مکان «[[شعور]]» است و در این [[سرزمین]] باید پس از [[شناخت]] در عرفات به شعور و [[آگاهی]] رسید. «مزدلفه» که نام دیگر یا نام اعم آن است اسم فاعل از «ازدلاف» به معنای تقدم یا نزدیکی و برگرفته شده از «زُلف» است به معنای نزدیک شدن؛ برای این معانی تعابیر مختلفی ذکر شده است از جمله: چون [[مردم]] در این مکان به [[خدا]] [[تقرب]] پیدا میکنند لذا آن را مزدلفه گفتهاند. بعضی نیز ازدلاف را به معنی [[اجتماع]] دانستهاند؛ زیرا حجاج در این مکان اجتماع کرده و به هم نزدیک میشوند. از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده است: [[جبرئیل]]، پس از پایان وقوف در عرفات به ابراهیم{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|يَا إِبْرَاهِيمُ ازْدَلِفْ إِلَى الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ}} و به همین علت این مکان را مزدلفه نامیدند<ref>علل الشرایع، صدوق، ج۲، ص۴۳۶.</ref>.
| | # منزلگاهی برای رفع حجابها؛ از [[امام]] علیه سوال شد چرا مشعر الحرام در [[حرم]] قرار گرفته حضرت فرمود: زیرا هنگامی که بر حاجیان رخصت ورود به [[مکه]] داده شد، آنها را در [[حجاب]] دوم متوقف کردند. پس از آنکه [[زاری]] آنها در مشعر زیاد شد، به آنها رخصت داده شد تا [[قربانی]] کنند»<ref>کافی، ج۱، ص۲۲۴.</ref>. |
| مشعر در محدوده [[حرم]] واقع شده و به همین علت آن را «مشعر الحرام» میگویند. طول آن را بعضی حدود چهار هزار متر و برخی نیز بیشتر از آن ذکر کردهاند. برای مشعر الحرام و [[مزدلفه]] محدودهای مشخص کردهاند در [[حقیقت]] مشعر به [[سرزمین]] مشخص در انتهای مزدلفه گفته میشود و نام کوهی است که به [[وادی]] یا دره «محسر» امتداد مییابد<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، مشعر، ص۱۸۲.</ref>.
| | # جلب [[آمرزش]] و [[رحمت الهی]]؛ پیامبر{{صل}} در بامداد مشعر به [[بلال]] گفت: [[مردم]] را ساکت کن، سپس فرمود: «[[خداوند]] در این مشعر به شما [[نعمت]] بخشید، و گناهکارانتان را به خاطر نیکوکارانتان بخشود و به نیکوکارانتان هر چهطلبیدند، بخشید به نام خدا حرکت کنید»<ref>سنن ابن ماجه، ح۳۰۲۴.</ref>. سید عبدالله شبّر مینویسد: «پس از [[عرفه]] باید یک شب را در مشعر بمانی تا در آنجا، برای مبارزهای که فردا با دشمنان خدا داری، خود را آماده کنی» |
| | # ذکر و یاد [[الهی]]؛ [[وظیفه]] حجگزاران در مشعر یاد الهی است. [[یاد خدا]] گاهی در [[دل]] [[خانه]] میکند و گاهی بر زبان جاری میگردد و گاهی در عمل ظاهر میشود. |
| | # [[تقوا]] و [[پرهیزگاری]]؛ [[آیة الله جوادی آملی]] در اسرار مشعر مینویسد: راز وقوف و بیتوته در مشعر الحرام، این است که [[حج]] گزار [[قلب]] خود را با [[شعار]] تقوا [[آگاه]] کرده، پرهیزگاری و [[خوف از خداوند]] را شعار دل خود قرار دهد تا [[قلب]] او با [[تقوی]] شناخته شود که [[شعار]] هر قومی معرف آن [[قوم]] است»<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۵۲.</ref>. |
|
| |
|
| '''اسرار مشعر الحرام''':
| | == دعای مشعر الحرام == |
| # بهرهمندی از فیوضات فراوان؛ [[پیامبر]]{{صل}} فرموده است: «هر کس در شبهای چهارگانه شبزنده داری کند ([[احیا]] بدارد) [[بهشت]] بر او [[واجب]] میشود: شب هشتم، شب نهم، شب دهم [[ذی الحجه]] و شب [[عید فطر]] شب دهم [[ذیالحجه]] همان شبی است که [[حاجیان]] کوی [[دوست]] در سرزمین مشعر به سر میبرند و یاد او را تا صبح زنده نگه میدارند.
| | {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِحَقِّ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ}}... و نیز میگوید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ رَبَّ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ فُكَّ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ وَ أَوْسِعْ عَلَيَّ مِنْ رِزْقِكَ الْحَلَالِ الطَّيِّبِ...}}<ref>مناسک حج، آیتالله گلپایگانی، ص۱۷۲، نسخه عربی.</ref>. |
| # منزلگاهی برای رفع حجابها؛ از [[امام]] علیه سوال شد چرا مشعر الحرام در [[حرم]] قرار گرفته حضرت فرمود: زیرا هنگامی که بر حاجیان [[رخصت]] ورود به [[مکه]] داده شد، آنها را در [[حجاب]] دوم متوقف کردند. پس از آنکه [[زاری]] آنها در مشعر زیاد شد، به آنها رخصت داده شد تا [[قربانی]] کنند»<ref>کافی، ج۱، ص۲۲۴.</ref>.
| | خلاصه در این موقف باید حجاج، شب [[عید قربان]] را بیتوته نمایند و از [[اذان]] صبح تا طلوع [[آفتاب]] «وقوف» نمایند و این وقوف رکن است و [[مستحب]] است که سنگریزههای جمره را (حدود هفتاد سنگ) از این موقف جمعآوری نموده تمام شب را با ذکر و دعا و [[استغفار]] به سر آورند. |
| # جلب [[آمرزش]] و [[رحمت الهی]]؛ پیامبر{{صل}} در بامداد مشعر به [[بلال]] گفت: [[مردم]] را ساکت کن، سپس فرمود: «[[خداوند]] در این مشعر به شما [[نعمت]] بخشید، و گناهکارانتان را به خاطر نیکوکارانتان بخشود و به نیکوکارانتان هر چهطلبیدند، بخشید [[به نام خدا]] [[حرکت]] کنید»<ref>سنن ابن ماجه، ح۳۰۲۴.</ref>.
| |
| [[سید]] عبدالله شبّر مینویسد: «پس از [[عرفه]] باید یک شب را در مشعر بمانی تا در آنجا، برای مبارزهای که فردا با [[دشمنان خدا]] داری، خود را آماده کنی»
| |
| # ذکر و یاد [[الهی]]؛ [[وظیفه]] حجگزاران در مشعر یاد الهی است. [[یاد خدا]] گاهی در [[دل]] [[خانه]] میکند و گاهی بر زبان جاری میگردد و گاهی در عمل ظاهر میشود.
| |
| # [[تقوا]] و [[پرهیزگاری]]؛ [[آیة الله جوادی آملی]] در اسرار مشعر مینویسد:
| |
| [[راز]] وقوف و بیتوته در مشعر الحرام، این است که [[حج]] گزار [[قلب]] خود را با [[شعار]] تقوا [[آگاه]] کرده، پرهیزگاری و [[خوف از خداوند]] را شعار دل خود قرار دهد تا [[قلب]] او با [[تقوی]] شناخته شود که [[شعار]] هر قومی معرف آن [[قوم]] است».
| |
|
| |
|
| '''دعای مشعر الحرام''': {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِحَقِّ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ}}... و نیز میگوید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ رَبَّ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ فُكَّ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ وَ أَوْسِعْ عَلَيَّ مِنْ رِزْقِكَ الْحَلَالِ الطَّيِّبِ...}}<ref>مناسک حج، آیتالله گلپایگانی، ص۱۷۲، نسخه عربی.</ref>.
| | [[امام باقر]]{{ع}} فرموده است: حشرات و جانوران مزدلفه از همه بیابانها و بلاد بیشتر است، لکن چون شب ترویه فرا میرسد منادی [[الهی]] فریاد میزند: ای گروه حشرات و جانوران از میهمانان و [[زائران]] [[خانه خدا]] دور شوید. آنها پنهان میشوند، وقتی که حجاج برگردند آنها هم به جای خود برمیگردند<ref>قبل از حج بخوانید، ص۱۳۱.</ref>. پس این [[وادی]] (مشعرالحرام) به جهاتی به نامهایی معروف است: |
| خلاصه در این موقف باید حجاج، شب [[عید قربان]] را بیتوته نمایند و از [[اذان]] صبح تا [[طلوع]] [[آفتاب]] «وقوف» نمایند و این وقوف رکن است و [[مستحب]] است که سنگریزههای جمره را (حدود هفتاد سنگ) از این موقف جمعآوری نموده تمام شب را با [[ذکر و دعا]] و [[استغفار]] به سر آورند.
| |
| [[امام باقر]]{{ع}} فرموده است: حشرات و جانوران [[مزدلفه]] از همه بیابانها و بلاد بیشتر است، لکن چون شب ترویه فرا میرسد منادی [[الهی]] فریاد میزند: ای گروه حشرات و جانوران از میهمانان و [[زائران]] [[خانه خدا]] دور شوید. آنها پنهان میشوند، وقتی که حجاج برگردند آنها هم به جای خود برمیگردند<ref>قبل از حج بخوانید، ص۱۳۱.</ref>. پس این [[وادی]] ([[مشعرالحرام]]) به جهاتی به نامهایی معروف است: | |
| # [[قزح]] | | # [[قزح]] |
| #مشعر | | # مشعر |
| # مشعر الحرام | | # مشعر الحرام |
| #جمع | | # جمع |
| # مزدلفه.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۵۲.</ref>. | | # مزدلفه<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۵۲.</ref>. |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |