دانش کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
←علل پیدایش
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
== علل پیدایش == | == علل پیدایش == | ||
در علل پیدایش و | در علل پیدایش و گسترش علم کلام زمینههای مختلف داخلی و خارجی به خصوص ارتباط [[مسلمین]] با دیگر [[ملل]] و مکاتب مؤثر بوده است. | ||
[[استاد مطهری]] پیدایش علم کلام را محدود به دورهای خاص از تاریخ اسلام نمیداند، بلکه [[معتقد]] به [[سیر]] تکاملی دراینباره است که با [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و بهویژه نزول قرآن کریم آغاز و با فراز و فرودهای اعتقادی مسلمین در اطوار مختلف [[حیات]] [[اسلام]] [[توسعه]] و گسترش یافته است. | [[استاد مطهری]] پیدایش علم کلام را محدود به دورهای خاص از تاریخ اسلام نمیداند، بلکه [[معتقد]] به [[سیر]] تکاملی دراینباره است که با [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و بهویژه نزول قرآن کریم آغاز و با فراز و فرودهای اعتقادی مسلمین در اطوار مختلف [[حیات]] [[اسلام]] [[توسعه]] و گسترش یافته است. | ||
سلسه مراتب [[تاریخی]] پیدایش و گسترش علم کلام از منظر ایشان را میتوان به این صورت تقریر نمود: | سلسه مراتب [[تاریخی]] پیدایش و گسترش علم کلام از منظر ایشان را میتوان به این صورت تقریر نمود: | ||
# بحثهای استدلالی درباره | # بحثهای استدلالی درباره اصول اسلامی از خود قرآن کریم آغاز شده است. قرآن رسماً به برخی از [[مسائل اعتقادی]] از قبیل [[توحید]]، [[معاد]] و [[نبوت]] [[استدلال]] میکند و برهان اقامه مینماید و از مخالفان نیز برهان مطالبه میکند. | ||
# در سخنان و گفتگوهای [[رسول اکرم]]{{صل}} با مخالفان و خطبههای علی{{ع}} نیز این مباحث تعقیب و [[تفسیر]] شده است. قطعاً اولین کسی که در مسائل [[عقلی]] [[اسلامی]] به تجزیه و تحلیل پرداخت و مسائلی درباره ذات و | # در سخنان و گفتگوهای [[رسول اکرم]]{{صل}} با مخالفان و خطبههای علی{{ع}} نیز این مباحث تعقیب و [[تفسیر]] شده است. قطعاً اولین کسی که در مسائل [[عقلی]] [[اسلامی]] به تجزیه و تحلیل پرداخت و مسائلی درباره ذات و صفات باری، [[وحدت]] و کثرت، قدیم و حدوث، متناهی و غیر متناهی، [[جبر و اختیار]]، بساطت و ترکیب و غیر اینها بحثهای عمیقی را طرح کرد، [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به همین دلیل همواره [[شیعه]] در علوم عقلی بر غیر شیعه تقدم داشته است. | ||
# اولین مسئلهای که به عنوان اصل [[اعتقادی]] در میان [[مسلمین]] مطرح شد، مسئله [[کفر]] [[فاسق]] بود که به وسیله [[خوارج]] در نیمه اول | # اولین مسئلهای که به عنوان اصل [[اعتقادی]] در میان [[مسلمین]] مطرح شد، مسئله [[کفر]] [[فاسق]] بود که به وسیله [[خوارج]] در نیمه اول قرن اول مطرح شد. | ||
# در نیمه دوم قرن اول، پارهای از مسائل [[کلامی]] از قبیل بحث [[جبر و اختیار]] [[قضا و قدر]]، [[عدل الهی]]، صفات و ذات در میان مسلمین مطرح شد. به تدریج موارد [[اختلاف]] به یک سلسله مسائل دیگر در [[الهیات]]، | # در نیمه دوم قرن اول، پارهای از مسائل [[کلامی]] از قبیل بحث [[جبر و اختیار]] [[قضا و قدر]]، [[عدل الهی]]، صفات و ذات در میان مسلمین مطرح شد. به تدریج موارد [[اختلاف]] به یک سلسله مسائل دیگر در [[الهیات]]، طبیعیات و اجتماعیات و برخی مسائل مربوط به [[انسان]] و [[معاد]] کشیده شد. قدریون در این دورهها به نام [[معتزله]] و جبریون به نام [[اشاعره]] خوانده شدند. | ||
# صفآرایی میان بحثهای کلامی بعدها [[توسعه]] زیادی پیدا کرد و به بسیاری از مسائل [[فلسفی]] کشیده شد؛ از قبیل بحث در جواهر و [[اعراض]] و ترکیب | # صفآرایی میان بحثهای کلامی بعدها [[توسعه]] زیادی پیدا کرد و به بسیاری از مسائل [[فلسفی]] کشیده شد؛ از قبیل بحث در جواهر و [[اعراض]] و ترکیب جسم از اجزاء لایتجزی و مسئله خلأ؛ زیرا متکلمین طرح این مسائل را به عنوان مقدمهای برای مسائل مربوط به [[اصول دین]] به خصوص مسائل مربوط به مبدأ و معاد لازم میشمردند <ref>مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، ص۲۰ - ۱۷ و ۶۷ - ۶۶ همو، خدمات متقابل اسلام و ایران، ص۵۱۷؛ همو، مقالات فلسفی، ص۳۶.</ref>.<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۵۴.</ref> | ||
== وجه نامگذاری == | == وجه نامگذاری == | ||