←وضعیت اجتماعی ـ سیاسی زمان امام
| خط ۶۱: | خط ۶۱: | ||
[[ابن ابی الحدید]] از [[امام سجاد]] {{ع}} [[نقل]] میکند که فرمود: "بیست نفر در [[مکه]] و [[مدینه]] یافت نمیشود که ما [[خانواده]] [[رسول]] را [[دوست]] داشته باشند"<ref>عزالدین ابوحامد بن ابی الحدید، شرح نهجالبلاغه، مصحح ابوالفضل ابراهیم، ج۴، ص۱۰۴.</ref>. | [[ابن ابی الحدید]] از [[امام سجاد]] {{ع}} [[نقل]] میکند که فرمود: "بیست نفر در [[مکه]] و [[مدینه]] یافت نمیشود که ما [[خانواده]] [[رسول]] را [[دوست]] داشته باشند"<ref>عزالدین ابوحامد بن ابی الحدید، شرح نهجالبلاغه، مصحح ابوالفضل ابراهیم، ج۴، ص۱۰۴.</ref>. | ||
در [[بحارالانوار]] آمده است: یکی از روزهایی که[[امام سجاد]] {{ع}} در [[شام]] حضور داشت. از بازار [[دمشق]] عبور میکرد؛ [[منهال بن عمرو]] (یکی از [[اصحاب]] [[علی بن الحسین]] {{عم}}) را [[ملاقات]] کرد. منهال پرسید: در چه حالی ای [[فرزند]] رسولالله؟ [[امام]] {{ع}} فرمود: حال ما مثل حال [[بنیاسرائیل]]، در زمان [[فرعون]] است که پسرانشان را سر بریدند و [[زنان]] آنها را باقی میگذاشتند. ای منهال! [[عرب]] بر [[عجم]] افتخار پیدا کرد به سبب اینکه [[پیامبر]] {{صل}} از [[عرب]] است. و [[قریش]] بر دیگر عربها [[برتری]] پیدا کرد، به این جهت که [[پیامبر]] از [[قریش]] است. و اکنون حال ما [[اهلالبیت]] و [[خاندان پیامبر]] {{صل}} به این روز افتاده...<ref>محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج۲۵، ص۱۴۳.</ref>. | در [[بحارالانوار]] آمده است: یکی از روزهایی که [[امام سجاد]] {{ع}} در [[شام]] حضور داشت. از بازار [[دمشق]] عبور میکرد؛ [[منهال بن عمرو]] (یکی از [[اصحاب]] [[علی بن الحسین]] {{عم}}) را [[ملاقات]] کرد. منهال پرسید: در چه حالی ای [[فرزند]] رسولالله؟ [[امام]] {{ع}} فرمود: حال ما مثل حال [[بنیاسرائیل]]، در زمان [[فرعون]] است که پسرانشان را سر بریدند و [[زنان]] آنها را باقی میگذاشتند. ای منهال! [[عرب]] بر [[عجم]] افتخار پیدا کرد به سبب اینکه [[پیامبر]] {{صل}} از [[عرب]] است. و [[قریش]] بر دیگر عربها [[برتری]] پیدا کرد، به این جهت که [[پیامبر]] از [[قریش]] است. و اکنون حال ما [[اهلالبیت]] و [[خاندان پیامبر]] {{صل}} به این روز افتاده...<ref>محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج۲۵، ص۱۴۳.</ref>. | ||
در چنین اوضاع و احوالی بود که[[امام سجاد]] {{ع}} فعالیتهای [[فرهنگی]]، تبلیغی و ارشادی خود را آغاز کردند. از مهمترین فعالیتهای [[فرهنگی]] ایشان میتوان: هشدار به [[عقاید]] [[غالیان]] (کسانی که دچار [[عقیده]] "[[غلو]]" شدهاند)، [[مبارزه]] با جبرگرایی، [[احتجاج]] با [[مشبهه]](کسانی که [[خدا]] را به مخلوقات [[تشبیه]] مینمایند) و برخورد با [[عالمان]] درباری مثل [[برخورد امام]] {{ع}} با [[محمد بن مسلم زهری]]، را نام برد. | در چنین اوضاع و احوالی بود که [[امام سجاد]] {{ع}} فعالیتهای [[فرهنگی]]، تبلیغی و ارشادی خود را آغاز کردند. از مهمترین فعالیتهای [[فرهنگی]] ایشان میتوان: هشدار به [[عقاید]] [[غالیان]] (کسانی که دچار [[عقیده]] "[[غلو]]" شدهاند)، [[مبارزه]] با جبرگرایی، [[احتجاج]] با [[مشبهه]](کسانی که [[خدا]] را به مخلوقات [[تشبیه]] مینمایند) و برخورد با [[عالمان]] درباری مثل [[برخورد امام]] {{ع}} با [[محمد بن مسلم زهری]]، را نام برد. | ||
یکی از ترفندهایی که[[امام سجاد]] {{ع}} در آن وضعیت به کار بست، استفاده از [[لباس]] [[دعا]] به منظور [[ترویج]] [[معارف الهی]] و [[افکار]] خود بود. | یکی از ترفندهایی که [[امام سجاد]] {{ع}} در آن وضعیت به کار بست، استفاده از [[لباس]] [[دعا]] به منظور [[ترویج]] [[معارف الهی]] و [[افکار]] خود بود. | ||
یکی دیگر از اقدامات [[امام سجاد]] {{ع}} تربیت شاگردان بود؛ به گونهای که مرحوم [[طوسی]] در [[اختیار]] معرفه الرجال میگوید: شاگردان [[امام سجاد]] {{ع}} که از او [[روایت]] کردند ۱۷۰ تن بودند. با [[آموزش]] کم در شرایط دشوار، تنها نه تن از شاگردان، یازده کتاب نوشتهاند<ref>علی اکبر حسنی، «امام سجاد در عصر شبگون و ظلمانی»، مکتب اسلام، ۱۰، دی ۸۰، ص۳۸.</ref>. زنده کردن یاد [[عاشورا]] یکی دیگر از اقدامات [[امام سجاد]] {{ع}} در [[مبارزه]] با وضعیت موجود بود<ref>الف، کاویانی، [[امام سجاد]] {{ع}}، ص۲۴.</ref>. همچنین مهیا نمودن زمینه برای حضور [[امام پنجم]] و ششم در عرصه [[مبارزه]] [[فرهنگی]]. در کل با این اقدامات بود که [[اسلام]] حفظ شد. علامه [[سید جعفر مرتضی]] میگوید: "[[امام سجاد]] {{ع}} در این دوره از نو [[اسلام]] را زنده کرد"<ref>سید احمد خاتمی، «ادعیه ائمه اطهار {{عم}} و تبیین معارف اسلامی» در سمینار ما و صحیفه سجادیه، مجموعه مقالات و سخنرانیهای ارائه شده (تهران، شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، ۱۳۸۵)، ص۱۵۸.</ref>.<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۹ ـ ۴۳.</ref> | یکی دیگر از اقدامات [[امام سجاد]] {{ع}} تربیت شاگردان بود؛ به گونهای که مرحوم [[طوسی]] در [[اختیار]] معرفه الرجال میگوید: شاگردان [[امام سجاد]] {{ع}} که از او [[روایت]] کردند ۱۷۰ تن بودند. با [[آموزش]] کم در شرایط دشوار، تنها نه تن از شاگردان، یازده کتاب نوشتهاند<ref>علی اکبر حسنی، «امام سجاد در عصر شبگون و ظلمانی»، مکتب اسلام، ۱۰، دی ۸۰، ص۳۸.</ref>. زنده کردن یاد [[عاشورا]] یکی دیگر از اقدامات [[امام سجاد]] {{ع}} در [[مبارزه]] با وضعیت موجود بود<ref>الف، کاویانی، [[امام سجاد]] {{ع}}، ص۲۴.</ref>. همچنین مهیا نمودن زمینه برای حضور [[امام پنجم]] و ششم در عرصه [[مبارزه]] [[فرهنگی]]. در کل با این اقدامات بود که [[اسلام]] حفظ شد. علامه [[سید جعفر مرتضی]] میگوید: "[[امام سجاد]] {{ع}} در این دوره از نو [[اسلام]] را زنده کرد"<ref>سید احمد خاتمی، «ادعیه ائمه اطهار {{عم}} و تبیین معارف اسلامی» در سمینار ما و صحیفه سجادیه، مجموعه مقالات و سخنرانیهای ارائه شده (تهران، شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، ۱۳۸۵)، ص۱۵۸.</ref>.<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۳۹ ـ ۴۳.</ref> | ||