←خبر
(←منابع) |
(←خبر) |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = حدیث | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} | ||
==خبر== | |||
خبر در لغت به [[کلامی]] میگویند که حکایتگر واقعهای خارجی بوده و در ذات خود محتمل [[صدق]] و [[کذب]] باشد.<ref>المعجم الوسیط، ج۱، ص۲۱۵.</ref> اما در اصطلاح میان [[محدثان]] سه دیدگاه وجود دارد: | |||
#عموم محدثان خبر را مرادف [[حدیث]] دانستهاند. | |||
#برخی خبر را اعم از حدیث دانستهاند به این معنا که خبر گفتار هر [[انسانی]] را در بر میگیرد، اما حدیث تنها منحصر به گفتاری است که از پیامبر{{صل}}، [[اهل بیت]]{{ع}} و [[صحابه]] صادر شده است. | |||
#برخی نیز رابطه حدیث و خبر را متباین میدانند و میگویند: خبر به گزارشهای [[تاریخی]] اعم از [[امتهای پیشین]] یا [[امت اسلامی]] اطلاق میشود، اما حدیث مختص گفتاری است که از [[معصومان]]{{ع}}، صحابه، و [[تابعان]] نقل شده باشد. | |||
اما آنچه صحیح به نظر میرسد همان دیدگاه نخست است؛ زیرا در اصطلاح محدثان و کارکرد رایج [[روایات]]، حدیث به جای خبر و به عکس استفاده میشود.<ref>. آشنایی با علوم حدیث، علی نصیری، ص۲۷ و ۲۸.</ref> افزون بر این، کلمه حدیث در [[علم اصول]] و خصوصاً اصطلاحاتی نظیر [[خبر واحد]] و [[خبر متواتر]] مترادف با همان حدیث به کار رفته است.<ref>بنگرید به: اصول فقه، محمدرضا مظفر، ج۲، ص۲.</ref> نیز در قرون اخیر به کسانی که نسبت به [[اخبار]] و [[روایات معصومین]] تقیّد نشان میدهند، «اخباری» گفته شده است.<ref>تلخیص مقباس الهدایه، علی اکبر غفاری، ص۱۲؛ به نقل از: تاریخ عمومی حدیث، همان.</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۱ (مقاله)|اصطلاحات حدیثی]]</ref> | |||
==تعریف و معناشناسی== | ==تعریف و معناشناسی== | ||
| خط ۸: | خط ۱۶: | ||
#وجود حدیث در کتابی که بر معصوم {{ع}} عرضه شده و [[امام]] آن را ثنا نموده باشد؛ نظیر کتاب [[عبیدالله حلبی]] که بر [[امام صادق]] {{ع}} عرضه نمود؛ | #وجود حدیث در کتابی که بر معصوم {{ع}} عرضه شده و [[امام]] آن را ثنا نموده باشد؛ نظیر کتاب [[عبیدالله حلبی]] که بر [[امام صادق]] {{ع}} عرضه نمود؛ | ||
#وجود حدیث در کتب مورد [[اعتماد]] [[شیعه]]؛ مانند: کتاب [[علی بن مهزیار]]؛ | #وجود حدیث در کتب مورد [[اعتماد]] [[شیعه]]؛ مانند: کتاب [[علی بن مهزیار]]؛ | ||
#موافقت حدیث با [[ادله]] عقلیه، [[نص کتاب]]، [[سنت]] قطعیه، [[اجماع]] [[علمای شیعه]].<ref>درسنامه علم الدرایه، سیدرضا مودب، ص۴۶؛ علم الحدیث و درایه الحدیث، کاظم مدیر شانه چی، ص۱۴۶؛ جهت بررسی تفصیلی آن به کتابهای اصولی مراجعه گردد.</ref> | #موافقت حدیث با [[ادله]] عقلیه، [[نص کتاب]]، [[سنت]] قطعیه، [[اجماع]] [[علمای شیعه]].<ref>درسنامه علم الدرایه، سیدرضا مودب، ص۴۶؛ علم الحدیث و درایه الحدیث، کاظم مدیر شانه چی، ص۱۴۶؛ جهت بررسی تفصیلی آن به کتابهای اصولی مراجعه گردد.</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)|اصطلاحات حدیثی]]</ref> | ||
==تقسیمات خبر واحد== | ==تقسیمات خبر واحد== | ||
| خط ۱۹: | خط ۲۷: | ||
# خبر [[غریب]] «روایتی است که راویان آن در هر طبقه یک نفر یا در طبقه اول یک نفر باشد». برای خبر غریب اقسامی برشمردهاند؛ از جمله: | # خبر [[غریب]] «روایتی است که راویان آن در هر طبقه یک نفر یا در طبقه اول یک نفر باشد». برای خبر غریب اقسامی برشمردهاند؛ از جمله: | ||
## غریب در سند: «[[حدیثی]] که در تمامی طبقات، تنها یک نفر از یک نفر تا آخر سند، آن را نقل میکند». | ## غریب در سند: «[[حدیثی]] که در تمامی طبقات، تنها یک نفر از یک نفر تا آخر سند، آن را نقل میکند». | ||
## غریب در متن: «حدیثی که متن آن در طبقه اول تنها توسط یک [[راوی]] نقل شده و سپس در طبقات بعدی متن آن توسط جمع زیادی از راویان [[شهرت]] پیدا کرده باشد». از این نوع [[حدیث]] به غریب مشهور نیز تعبیر میشود؛ زیرا در یک طرف غرابت و در طرف دیگر شهرت پیدا کرده است.<ref>درسنامه علم الدرایه، ص۵۰.</ref> مثلاً حدیث {{متن حدیث|انَّما الاَعمالُ بِالنِیّات}} را از طبقه [[صحابه]] تنها یک نفر نقل کرده است اما بعدا مشهور شده تا جایی که گفتهاند بیش از یکصد تن آن را از [[یحیی بن سعید]] [[روایت]] کردهاند.<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۲۲۹.</ref> | ## غریب در متن: «حدیثی که متن آن در طبقه اول تنها توسط یک [[راوی]] نقل شده و سپس در طبقات بعدی متن آن توسط جمع زیادی از راویان [[شهرت]] پیدا کرده باشد». از این نوع [[حدیث]] به غریب مشهور نیز تعبیر میشود؛ زیرا در یک طرف غرابت و در طرف دیگر شهرت پیدا کرده است.<ref>درسنامه علم الدرایه، ص۵۰.</ref> مثلاً حدیث {{متن حدیث|انَّما الاَعمالُ بِالنِیّات}} را از طبقه [[صحابه]] تنها یک نفر نقل کرده است اما بعدا مشهور شده تا جایی که گفتهاند بیش از یکصد تن آن را از [[یحیی بن سعید]] [[روایت]] کردهاند.<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۲۲۹.</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)|اصطلاحات حدیثی]]</ref> | ||
===خبر واحد از نظر حالات راویان=== | ===خبر واحد از نظر حالات راویان=== | ||
| خط ۳۲: | خط ۴۰: | ||
#حسن «روایتی است که واجد تمام شرایط [[روایت]] صحیح است به جز آنکه در میان سلسله راویان نسبت به یک یا چند [[راوی]] در [[منابع رجالی]] تصریح به عدالت نشده و تنها به [[مدح]] و [[ستایش]] او اکتفا شده باشد».<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۶۰ و ۱۶۱؛ الرعایه فی علم الدرایه، ص۳۰.</ref> بنابر این اتصال سند، امامی بودن و [[ممدوح]] بودن (و عدم تصریح به عدالت برخی راویان) ارکان روایت حسن میباشد. مقصود از ممدوح بودن مدحی است که در اعتبار راوی دخالت داشته باشد. مانند: [[صالح]]، [[خیّر]]، صادق الوعد، عین، وجه، شیخ و مشیخه، [[صدوق]]. ولی تعابیری چون: [[فهیم]]، مشکور، [[فاضل]]، [[قاری]] و مانند آن دخالتی در اعتبار سند ندارد.<ref>جهت اطلاع بیشتر از الفاظ مدح ر. ک: مقباس الهدایه، ج۲، ص۱۲۹ به بعد (الالفاظ المستعمله فی التعدیل. </ref><ref> وصول الاخیار، حسین بن عبدالصمد عاملی، ص۱۸۷.</ref> به عنوان نمونه در روایتی که نام ابراهیم بنهاشم آمده باشد از نگاه شماری از [[محدثان]] حسن است زیرا نسبت به ابراهیم بنهاشم به رغم مشهور بودن و شناخته شده بودن، در [[کتب رجالی]] تصریح به عدالت نشده و تنها به مدح و [[ستایش]] او اکتفا شده است.<ref>فهرست طوسی، ص۳۶؛ رجال کشی، ص۱۶.</ref> | #حسن «روایتی است که واجد تمام شرایط [[روایت]] صحیح است به جز آنکه در میان سلسله راویان نسبت به یک یا چند [[راوی]] در [[منابع رجالی]] تصریح به عدالت نشده و تنها به [[مدح]] و [[ستایش]] او اکتفا شده باشد».<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۶۰ و ۱۶۱؛ الرعایه فی علم الدرایه، ص۳۰.</ref> بنابر این اتصال سند، امامی بودن و [[ممدوح]] بودن (و عدم تصریح به عدالت برخی راویان) ارکان روایت حسن میباشد. مقصود از ممدوح بودن مدحی است که در اعتبار راوی دخالت داشته باشد. مانند: [[صالح]]، [[خیّر]]، صادق الوعد، عین، وجه، شیخ و مشیخه، [[صدوق]]. ولی تعابیری چون: [[فهیم]]، مشکور، [[فاضل]]، [[قاری]] و مانند آن دخالتی در اعتبار سند ندارد.<ref>جهت اطلاع بیشتر از الفاظ مدح ر. ک: مقباس الهدایه، ج۲، ص۱۲۹ به بعد (الالفاظ المستعمله فی التعدیل. </ref><ref> وصول الاخیار، حسین بن عبدالصمد عاملی، ص۱۸۷.</ref> به عنوان نمونه در روایتی که نام ابراهیم بنهاشم آمده باشد از نگاه شماری از [[محدثان]] حسن است زیرا نسبت به ابراهیم بنهاشم به رغم مشهور بودن و شناخته شده بودن، در [[کتب رجالی]] تصریح به عدالت نشده و تنها به مدح و [[ستایش]] او اکتفا شده است.<ref>فهرست طوسی، ص۳۶؛ رجال کشی، ص۱۶.</ref> | ||
#[[موثق]] «روایتی است که به رغم برخورداری از [[اتصال سند]] به [[معصوم]] و نیز [[عدالت]] یا وثاقتِ [[راویان]] در تمام طبقات، یک یا چند [[راوی]] آن غیر امامی باشند».<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۶۸؛ الرعایه فی علم الدرایه، ص۲۳.</ref> مثلا [[علی بن فضال]] گرچه امامی نیست ولی در [[رجال شیعه]] [[توثیق]] شده است. | #[[موثق]] «روایتی است که به رغم برخورداری از [[اتصال سند]] به [[معصوم]] و نیز [[عدالت]] یا وثاقتِ [[راویان]] در تمام طبقات، یک یا چند [[راوی]] آن غیر امامی باشند».<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۶۸؛ الرعایه فی علم الدرایه، ص۲۳.</ref> مثلا [[علی بن فضال]] گرچه امامی نیست ولی در [[رجال شیعه]] [[توثیق]] شده است. | ||
#[[ضعیف]] «روایتی است که هیچ یک از شرایط تعاریف پیش گفته در باره [[حدیث صحیح]]، حسن و موثق را نداشته باشد».<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۷۷.</ref> مانند اینکه راویان آن به [[کذب]]، [[جعل]]، کثرت [[خطا]]، [[غفلت]]، [[فسق]]، و مانند آن متهم باشند یا سند آن از اتصال برخوردار نباشد. | #[[ضعیف]] «روایتی است که هیچ یک از شرایط تعاریف پیش گفته در باره [[حدیث صحیح]]، حسن و موثق را نداشته باشد».<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۷۷.</ref> مانند اینکه راویان آن به [[کذب]]، [[جعل]]، کثرت [[خطا]]، [[غفلت]]، [[فسق]]، و مانند آن متهم باشند یا سند آن از اتصال برخوردار نباشد..<ref>زرکلی، خیرالدین، اعلام، ج۵، ص ۲۳۹؛ محمد الذهبی، شمس الدین، سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص ۳۱۴.</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)|اصطلاحات حدیثی]]</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:11134.jpg|22px]] [[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)|'''اصطلاحات حدیثی''']] | # [[پرونده:11134.jpg|22px]] [[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۱ (مقاله)|'''اصطلاحات حدیثی ۱''']] | ||
# [[پرونده:11134.jpg|22px]] [[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)|'''اصطلاحات حدیثی ۲''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:حدیث]] | |||