حدیث: تفاوت میان نسخهها
←معناشناسی
| خط ۸: | خط ۸: | ||
به مجموعه دانشهایی که به نوعی مرتبط با حدیثاند، [[علم حدیث]] یا [[علوم]] حدیث گفته میشود<ref>رحمانستایش، مبانی رجالی و حدیثشناسی امام خمینی، ۲.</ref>. علم حدیث [[علمی]] است که به سبب آن سخنان، [[افعال]] و احوال پیامبر اکرم{{صل}} و امامان معصوم{{ع}} شناخته میشود و به دو قسم «روایة الحدیث» و «[[درایة الحدیث]]» تقسیم میشود. «روایة الحدیث» علمی است که از حیث [[پیوستگی]] حدیث با معصوم از این جهت که [[راوی]] [[عادل]] و ضابط است یا نه، بحث میکند و درایة الحدیث که به آن فقه الحدیث نیز گفته شده است، علمی است که از مفاد الفاظ متن حدیث همانند شرح لغتها، بیان حالات حدیث مانند اطلاق، تقیید یا داشتن مُعارض بحث میکند<ref>عصارپور آرانی، روشهای فقه الحدیثی امام خمینی، ۱۱.</ref>.<ref>[[محمد صادق مزینانی |مزینانی، محمد صادق]]، [[حدیث (مقاله)|مقاله «حدیث»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۴ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۴]]، ص ۳۲۶.</ref> | به مجموعه دانشهایی که به نوعی مرتبط با حدیثاند، [[علم حدیث]] یا [[علوم]] حدیث گفته میشود<ref>رحمانستایش، مبانی رجالی و حدیثشناسی امام خمینی، ۲.</ref>. علم حدیث [[علمی]] است که به سبب آن سخنان، [[افعال]] و احوال پیامبر اکرم{{صل}} و امامان معصوم{{ع}} شناخته میشود و به دو قسم «روایة الحدیث» و «[[درایة الحدیث]]» تقسیم میشود. «روایة الحدیث» علمی است که از حیث [[پیوستگی]] حدیث با معصوم از این جهت که [[راوی]] [[عادل]] و ضابط است یا نه، بحث میکند و درایة الحدیث که به آن فقه الحدیث نیز گفته شده است، علمی است که از مفاد الفاظ متن حدیث همانند شرح لغتها، بیان حالات حدیث مانند اطلاق، تقیید یا داشتن مُعارض بحث میکند<ref>عصارپور آرانی، روشهای فقه الحدیثی امام خمینی، ۱۱.</ref>.<ref>[[محمد صادق مزینانی |مزینانی، محمد صادق]]، [[حدیث (مقاله)|مقاله «حدیث»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۴ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۴]]، ص ۳۲۶.</ref> | ||
حدیث بر دو گونه است: حدیث قدسی و حدیث غیر قدسی. حدیث غیر قدسی همان است که درباره آن گفته شد. اما حدیث قدسی، [[کلام]] [[خداوند]] است که از زبان [[معصوم]] بیان شده است، ولی جزو [[آیات قرآن]] نیست. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} گاه حکمی را از جانب [[خداوند متعال]] بیان میفرمود، مانند آنچه درباره [[روزه]] از قول [[خداوند]] [[روایت]] شده است که | حدیث بر دو گونه است: حدیث قدسی و حدیث غیر قدسی. حدیث غیر قدسی همان است که درباره آن گفته شد. اما حدیث قدسی، [[کلام]] [[خداوند]] است که از زبان [[معصوم]] بیان شده است، ولی جزو [[آیات قرآن]] نیست. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} گاه حکمی را از جانب [[خداوند متعال]] بیان میفرمود، مانند آنچه درباره [[روزه]] از قول [[خداوند]] [[روایت]] شده است که «[[روزه]] برای من است». علمای حدیث اینگونه [[احادیث]] را "حدیث قدسی" نامیدهاند. یعنی از عالم بالا و منتسب به [[خداوند]] است<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۲۷۹- ۲۸۰.</ref>. | ||
حدیث برگرفته از «[[حدث]]» یا «حدوث» به معنای وقوع و ظهور است.<ref>. المعجم الوسیط، ابراهیم انیس و دیگران، ج۱، ص۱۵۹.</ref> بر این اساس، کلمه حدیث مصادیق متعددی دارد که از آن جمله سخن و [[کلام]] است؛ زیرا سخن عبارت از پدیدهای است که اجزای آن یکی پس از دیگری حادث شده و به ظهور میرسد.<ref>قواعد التحدیث، محمد جمال الدین قاسمی، ص۸۶.</ref> حدیث در آیاتی چون: {{متن قرآن|اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا}}<ref>«خداوند است که بهترین گفتار را (به گونه) کتابی (با آیاتی) همانند دوگانه (یعنی مکرّر) فرو فرستاده است» سوره زمر، آیه ۲۳.</ref> {{متن قرآن|وَمَن يُكَذِّبُ بِهَذَا الْحَدِيثِ}}<ref>«بنابراین مرا با آن کسان که این سخن را دروغ میشمرند وا بگذار!» سوره قلم، آیه ۴۴.</ref> و {{متن قرآن|فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِّثْلِهِ إِن كَانُوا صَادِقِينَ}}<ref>«پس اگر راست میگویند گفتاری مانند آن بیاورند» سوره طور، آیه ۳۴.</ref> به این معناست. | |||
این واژه در [[علم حدیث]] به نوع خاصی از کلام اطلاق میشود که حکایتگر قول یا [[فعل معصوم]]{{ع}} باشد؛ چنانکه [[شیخ بهایی]] میگوید: «حدیث عبارت از [[کلامی]] است که از قول یا فعل یا [[تقریر معصوم]]{{ع}} حکایت میکند و اطلاق آن نزد ما ([[امامیه]]) بر چیزی که از غیر [[معصوم]] رسیده باشد، مجاز است».<ref>وجیزه، شیخ بهایی، ص۲؛ به نقل از علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، زین العابدین قربانی، ص۱۹.</ref> | |||
برخی از بزرگان بیان وصفی از [[اوصاف پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} را نیز در شمار حدیث دانستهاند،<ref>قواعد التحدیث، ص۸۵.</ref> اما گرچه این معانی در جای خود پذیرفتنی و صحیح است، لکن به نظر میرسد که واژه حدیث در درجه نخست بر [[کلام]] منقول از ناحیه [[پیامبر]]{{صل}} و [[امامان]]{{ع}} ارتباط پیدا میکند و در درجه بعد به فعل و تقریر آنان نیز قابل انطباق است.<ref>تاریخ عمومی حدیث، مجید معارف، ص۲۵.</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۱ (کتاب)|اصطلاحات حدیثی]]</ref> | |||
== پیشینه تدوین حدیث == | == پیشینه تدوین حدیث == | ||