←مقدمه
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[امام سجاد]]{{ع}} از درخشانترین | [[امام سجاد]]{{ع}} از درخشانترین مفسران قرآن کریم بوده و دانشمندان [[علم تفسیر]] بر بسیاری از نکات [[تفسیری]] شگفتانگیز آن حضرت [[گواهی]] داده و اعتراف دارند. تاریخنویسان نوشتهاند آن حضرت [[مکتب تفسیری]] خاص به خود داشته و فرزند شهیدش زید و فرزند دیگرش [[امام محمد باقر]]{{ع}} که زیاد بن منذر جارودی رهبر معنوی [[فرقه]] [[جارودیه]] از ایشان [[روایت]] کرده است مکتب تفسیری امام سجاد را از او گرفتهاند. برخی از نمونههای تفسیر امام سجاد{{ع}} عبارت است از: | ||
۱. امام محمد باقر{{ع}} از پدرش امام سجاد{{ع}} در تفسیر [[آیه کریمه]] {{متن قرآن|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> روایت کرده است که [[خداوند متعال]] [[زمین]] را با | ۱. امام محمد باقر{{ع}} از پدرش امام سجاد{{ع}} در تفسیر [[آیه کریمه]] {{متن قرآن|الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا}}<ref>«آنکه زمین را برای شما بستر ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> روایت کرده است که [[خداوند متعال]] [[زمین]] را با طبیعت و جسم شما سازگار کرد نهچندان گرم که شما را بسوزاند و نهچندان سرد که به حال انجماد درآیید، نه چندان خوشبو که هوش از سرتان برود و نهچندان متعفن که از گند آن هلاک شوید، نهچندان نرم که چون آب در آن غرق گردید و نهچندان سفت و محکم که نتوانید در آن ساختوساز نموده یا مردگانتان را [[دفن]] کنید؛ بلکه [[خداوند سبحان]] در زمین به قدری سفتی و ارتفاع قرار داد که از آن بهرهمند شده، بدن و خانههای خود را بر آن بنهید و در روی زمین چیزهایی آفرید که در [[خانهها]]، قبرها و بسیاری از موارد دیگر مورد استفاده شما میباشد، بنابراین زمین را چون فرشی برای شما گسترده است. | ||
سپس [[خداوند]] عز و جل فرموده است: {{متن قرآن|وَالسَّمَاءَ بِنَاءً}}<ref>«و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی [[آسمان]] را چون سقفی بالای سر شما قرار داد که [[آفتاب]] و ماه و ستارگانش برای سودرسانی به شما در گردشاند {{متن قرآن|وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً}}<ref>«و از آسمان، آبی فرو فرستاد» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی [[باران]] را از بالا میفرستد تا از قله [[کوهها]] و تپهها تا زمینهای [[پست]] همه از آن بهرهمند شوند و آن را هم به انواع مختلف چون [[باران]] نمنم درازمدت، باران معمولی و رگبار تند سیلآسا تقسیم کرد تا زمینهایتان آب را کاملا به خود جذب کند و آب باران را به یکباره بر شما فرو نریخت تا [[زمین]] و درخت و [[زراعت]] و میوههایتان را نابود سازد. | سپس [[خداوند]] عز و جل فرموده است: {{متن قرآن|وَالسَّمَاءَ بِنَاءً}}<ref>«و آسمان را سرپناهی ساخت» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی [[آسمان]] را چون سقفی بالای سر شما قرار داد که [[آفتاب]] و ماه و ستارگانش برای سودرسانی به شما در گردشاند {{متن قرآن|وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً}}<ref>«و از آسمان، آبی فرو فرستاد» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی [[باران]] را از بالا میفرستد تا از قله [[کوهها]] و تپهها تا زمینهای [[پست]] همه از آن بهرهمند شوند و آن را هم به انواع مختلف چون [[باران]] نمنم درازمدت، باران معمولی و رگبار تند سیلآسا تقسیم کرد تا زمینهایتان آب را کاملا به خود جذب کند و آب باران را به یکباره بر شما فرو نریخت تا [[زمین]] و درخت و [[زراعت]] و میوههایتان را نابود سازد. | ||
سپس [[خداوند متعال]] فرمود: {{متن قرآن|فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ}}<ref>«با آن از میوهها برای شما روزییی برآورد» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی منشأ تمام روزیهای شما زمین است {{متن قرآن|فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا}}<ref>«پس برای خداوند، دانسته همتایانی نیاورید» سوره بقره، آیه ۲۲.</ref> یعنی برای [[خداوند]] مثل و شبیه از قبیل بتهایی که [[تعقل]]، [[بینایی]]، شنوایی و [[قدرت]] انجام کاری ندارند قرار ندهید {{متن قرآن|وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ}} در حالیکه خود میدانید که آنها قدرت دادن هیچ یک از نعمتهای بزرگی را که خداوند به شما ارزانی داشته ندارند. | |||
تابش نور [[خورشید]] اثر گستردهای در [[حیات]] گیاهان، و نور ماه هم در جزر و مد دریاها مؤثر است نور سایر ستارگان هم به همین ترتیب در حیاتبخشی به موجودات زنده زمین اعم از | این قطعه زرین از کلام امام سجاد{{ع}} دربردارنده شگفتانگیزترین و محکمترین [[دلایل]] [[توحید خداوند]] بوده، تصویر کامل و روشنی از [[خلقت]] زمین به دست میدهد، که خداوند متعال چگونه زمین را چنین شگفتآور، نه زیاد سفت و نه زیاد نرم [[آفریده]] تا [[زندگی]] [[بشر]] بر روی آن آسان شود و بتواند از [[خیرات]] و ثمرات بیشمار آن بهره جوید. پس زمین با همه شگفتیهایش چون کوهها، دشتها [[معادن]]، دریاها، رودها و... از بزرگترین و محکمترین دلایل وجود [[خالق]] بزرگ و [[حکیم]] است. | ||
دربخش دیگری از اینروایت [[امام]]{{ع}} تصویر متفاوتی از [[باران]] ارائه کرده که ریزش آن به صورتی [[برنامهریزی]] شده و مرتب در زمانهای خاص با [[هدف]] | |||
پس از اقامه این [[دلایل]] آشکار بر وجود [[خالق]] [[حکیم]]، [[بندگان خدا]] را به [[عبادت]]، [[یکتاپرستی]] و ترک [[بتپرستی]] که باعث | [[امام]]{{ع}} در بخش دیگری از اینروایت، بر عظمت خداوند متعال به خلقت [[آسمان]] و آنچه در آسمان است مانند [[خورشید و ماه]] و [[ستارگان]] [[استدلال]] فرمودهاند که زمین از [[نور]] آنها نیرو ذخیره میکند. | ||
تابش نور [[خورشید]] اثر گستردهای در [[حیات]] گیاهان، و نور ماه هم در جزر و مد دریاها مؤثر است نور سایر ستارگان هم به همین ترتیب در حیاتبخشی به موجودات زنده زمین اعم از حیوان و گیاه تأثیر بسزایی دارند و این پدیدههای کیهانی در [[قرن]] حاضر توسط [[بشر]] [[کشف]] شدهاند، اما [[امام سجاد]]{{ع}} در [[کلام]] خود به تمام آنها اشاره نموده است و به [[راستی]] آن حضرت و پدران و فرزندانش اولین طلایهداران [[دانش]] و پیشگامانی بودند که [[پرچم]] دانش را برافراشته و در شکلگیری [[تمدن بشری]] نقش داشتهاند. | |||
دربخش دیگری از اینروایت [[امام]]{{ع}} تصویر متفاوتی از [[باران]] ارائه کرده که ریزش آن به صورتی [[برنامهریزی]] شده و مرتب در زمانهای خاص با [[هدف]] زنده کردن [[زمین]] و رویش گیاهان و به دست آمدن محصولات بوده و اگرمیزان آبی که در مدت بارشها به زمین میرسد به یکباره نازل میشد [[زندگی]] را در روی زمین نابود میکرد. | |||
پس از اقامه این [[دلایل]] آشکار بر وجود [[خالق]] [[حکیم]]، [[بندگان خدا]] را به [[عبادت]]، [[یکتاپرستی]] و ترک [[بتپرستی]] که باعث انحطاط فکری و عدم [[بیداری]] [[انسان]] میشود [[دعوت]] کرده است چراکه این [[بتها]] نه سود و زیانی داشته، نه [[توانایی]] اداره جهان هستی یا [[تغییر]] اوضاع آن را دارند. | |||
۲. [[آیه]] [[مبارک]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}}<ref>«ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید» سوره بقره، آیه ۲۰۸.</ref> را با این کلام [[شریف]] [[تفسیر]] کرده است که [[سلم]] همان قبول [[ولایت امیر المؤمنین]]{{ع}} است<ref>تفسیر برهان، ج۱، ص۱۲۹.</ref>. | ۲. [[آیه]] [[مبارک]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}}<ref>«ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید» سوره بقره، آیه ۲۰۸.</ref> را با این کلام [[شریف]] [[تفسیر]] کرده است که [[سلم]] همان قبول [[ولایت امیر المؤمنین]]{{ع}} است<ref>تفسیر برهان، ج۱، ص۱۲۹.</ref>. | ||
شکی نیست که ولایت امیر المؤمنین{{ع}} که دروازه [[شهر]] [[علم پیامبر]] است مایه [[سلامت]] [[حقیقی]] است که [[مردم]] در [[سایه]] آن [[امنیت]]، [[آسایش]] و [[ثبات]] پیدا میکنند، و اگر [[مسلمانان]] پس از [[وفات]] [[پیامبر عظیمالشأن اسلام]] به این [[ولایت]] گردن نهاده بودند در [[زندگی سیاسی]] و [[اجتماعی]] خود دچار [[بحران]] نمیگردیدند. | شکی نیست که ولایت امیر المؤمنین{{ع}} که دروازه [[شهر]] [[علم پیامبر]] است مایه [[سلامت]] [[حقیقی]] است که [[مردم]] در [[سایه]] آن [[امنیت]]، [[آسایش]] و [[ثبات]] پیدا میکنند، و اگر [[مسلمانان]] پس از [[وفات]] [[پیامبر عظیمالشأن اسلام]] به این [[ولایت]] گردن نهاده بودند در [[زندگی سیاسی]] و [[اجتماعی]] خود دچار [[بحران]] نمیگردیدند. | ||
۳. [[امام صادق]]{{ع}} از جدش [[امام زین العابدین]]{{ع}} [[روایت]] کرده است که در تفسیر [[آیه کریمه]] {{متن قرآن|يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ}}<ref>«خداوند است که از بندگانش توبه را میپذیرد و زکاتها را دریافت میدارد» سوره توبه، آیه ۱۰۴.</ref> فرمودهاند: من از جانب پروردگارم ضمانت میکنم که [[صدقه]] پیش از آنکه در دست [[بنده]] نیازمند [[خدا]] قرار بگیرد در | ۳. [[امام صادق]]{{ع}} از جدش [[امام زین العابدین]]{{ع}} [[روایت]] کرده است که در تفسیر [[آیه کریمه]] {{متن قرآن|يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ}}<ref>«خداوند است که از بندگانش توبه را میپذیرد و زکاتها را دریافت میدارد» سوره توبه، آیه ۱۰۴.</ref> فرمودهاند: من از جانب پروردگارم ضمانت میکنم که [[صدقه]] پیش از آنکه در دست [[بنده]] نیازمند [[خدا]] قرار بگیرد در دست خدا قرار میگیرد و همواره میفرمود: برای بالا بردن هرعمل به سوی عالم بالا فرشتهای گماشته شده است مگر برای [[صدقه]] که مستقیم در دست [[خداوند متعال]] قرار میگیرد<ref>تفسیر برهان، ج۱، ص۴۴۱؛ تفسیر صافی، ج۲، ص۳۷۲- ۳۷۳.</ref>. | ||
و همواره میفرمود: برای بالا بردن هرعمل به سوی عالم بالا فرشتهای گماشته شده است مگر برای [[صدقه]] که مستقیم در دست [[خداوند متعال]] قرار میگیرد<ref>تفسیر برهان، ج۱، ص۴۴۱؛ تفسیر صافی، ج۲، ص۳۷۲- ۳۷۳.</ref>. | |||
۴. مردی از [[امام سجاد]]{{ع}} پرسید مراد از «[[حقّ]] معلوم» در [[آیه]] [[شریف]] {{متن قرآن|وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ * لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و آنان که در داراییهایشان حقی معین است * برای پرسنده(ی مستمند) و بیبهره» سوره معارج، آیه ۲۴-۲۵.</ref> چیست؟ | ۴. مردی از [[امام سجاد]]{{ع}} پرسید مراد از «[[حقّ]] معلوم» در [[آیه]] [[شریف]] {{متن قرآن|وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ * لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ}}<ref>«و آنان که در داراییهایشان حقی معین است * برای پرسنده(ی مستمند) و بیبهره» سوره معارج، آیه ۲۴-۲۵.</ref> چیست؟ در پاسخ فرمود: مراد از این [[حق]] اموالی غیر از [[زکات]] و [[صدقات]] [[واجب]] است که از [[اموال]] خود خارج کنند. مرد پرسید: آن [[مال]] را به چه مصرفی برسانند؟ [[امام]] فرمودند: با آن مال [[صلهرحم]] کرده، [[ناتوانی]] را [[یاری]] رسانده باری از دوش او بردارد یا [[برادران دینی]] خود را در [[مصیبتها]] یاری کند. مرد مبهوت از [[دانش امام]]{{ع}} به راه خود رفت و میگفت: خدا داناتر است که [[رسالت]] خود را در چه کسانی قرار دهد<ref>لآلئ الأخبار، ج۳، ص۳؛ وسائل الشیعة، ج۶، ص۶۹.</ref>. | ||
در پاسخ فرمود: مراد از این [[حق]] اموالی غیر از [[زکات]] و [[صدقات]] [[واجب]] است که از [[اموال]] خود خارج کنند. | |||
مرد پرسید: آن [[مال]] را به چه مصرفی برسانند؟ | |||
[[امام]] فرمودند: با آن مال [[صلهرحم]] کرده، [[ناتوانی]] را [[یاری]] رسانده باری از دوش او بردارد یا [[برادران دینی]] خود را در [[مصیبتها]] یاری کند. | |||
مرد مبهوت از [[دانش امام]]{{ع}} به راه خود رفت و میگفت: خدا داناتر است که [[رسالت]] خود را در چه کسانی قرار دهد<ref>لآلئ الأخبار، ج۳، ص۳؛ وسائل الشیعة، ج۶، ص۶۹.</ref>. | |||
۵. امام سجاد{{ع}} [[آیه کریمه]]: {{متن قرآن|فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ}}<ref>«پس (از آنان) با گذشتی نیکو درگذر» سوره حجر، آیه ۸۵.</ref> را چنین [[تفسیر]] کردهاند که مراد از صرفنظر کردن به خوبی این است که بدون [[سرزنش]] از خطای دیگران درگذری<ref>وسائل الشیعه، ج۵، ص۵۱۹.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۶ (کتاب)|پیشوایان هدایت]]، | ۵. امام سجاد{{ع}} [[آیه کریمه]]: {{متن قرآن|فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ}}<ref>«پس (از آنان) با گذشتی نیکو درگذر» سوره حجر، آیه ۸۵.</ref> را چنین [[تفسیر]] کردهاند که مراد از صرفنظر کردن به خوبی این است که بدون [[سرزنش]] از خطای دیگران درگذری<ref>وسائل الشیعه، ج۵، ص۵۱۹.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۶ (کتاب)| پیشوایان هدایت ج۶]]، ص ۲۱۲.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||