←اهمیت تزکیه
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
# '''[[رستگاری]] در گرو [[تزکیه]]:''' رسیدن به [[فلاح]] [[اخروی]] از بالاترین [[اهداف]] [[مؤمنان]] است که [[قرآن]] راه دستیابی به آن را [[مبارزه]] با [[هواهای نفسانی]] و [[تزکیه]] ذکر کرده است: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا }}<ref> بیگمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد؛ سوره شمس، آیه۹.</ref>؛ همچنین [[قرآن]] در آیاتی دیگر مؤمنانی را [[رستگار]] دانسته است که در جهت [[تزکیه]] نفس میکوشند: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ}}<ref> بیگمان مؤمنان رستگارند. همانان که در نماز خویش فروتنند. و آنان که از یاوه رویگردانند. و آنان که دهنده زکاتند سوره مؤمنون، آیه ۱- ۴.</ref>[[زکات]] در این [[آیه]] اعم از پرداخت [[زکات]] و [[تزکیه]] نفس است<ref>النهایه، ج۲، ص۱۰۷ «زکا»؛ الکشاف، ج۳، ص۱۷۶؛ التفسیرالکبیر، ج۲۳، ص۷۹ ـ ۸۰؛ الفرقان، ج۱۷ ـ ۱۸، ص۲۰۸.</ref>. | # '''[[رستگاری]] در گرو [[تزکیه]]:''' رسیدن به [[فلاح]] [[اخروی]] از بالاترین [[اهداف]] [[مؤمنان]] است که [[قرآن]] راه دستیابی به آن را [[مبارزه]] با [[هواهای نفسانی]] و [[تزکیه]] ذکر کرده است: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا }}<ref> بیگمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد؛ سوره شمس، آیه۹.</ref>؛ همچنین [[قرآن]] در آیاتی دیگر مؤمنانی را [[رستگار]] دانسته است که در جهت [[تزکیه]] نفس میکوشند: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ}}<ref> بیگمان مؤمنان رستگارند. همانان که در نماز خویش فروتنند. و آنان که از یاوه رویگردانند. و آنان که دهنده زکاتند سوره مؤمنون، آیه ۱- ۴.</ref>[[زکات]] در این [[آیه]] اعم از پرداخت [[زکات]] و [[تزکیه]] نفس است<ref>النهایه، ج۲، ص۱۰۷ «زکا»؛ الکشاف، ج۳، ص۱۷۶؛ التفسیرالکبیر، ج۲۳، ص۷۹ ـ ۸۰؛ الفرقان، ج۱۷ ـ ۱۸، ص۲۰۸.</ref>. | ||
# '''تقدم [[تزکیه]] بر [[تعلیم و تعلم]]:''' [[قرآن]] در ۴ [[آیه]] [[تزکیه]] را با [[تعلیم و تعلم]] در کنار یکدیگر آورده که در سه [[آیه]] [[تزکیه]] را مقدم داشته: {{متن قرآن|وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ}}<ref> به شما کتاب آسمانی و فرزانگی میآموزد؛ سوره بقره، آیه۱۵۱؛ سوره آل عمران، آیه ۱۶۴؛ سوره جمعه، آیه۲</ref> و در یک [[آیه]] [[تعلیم]] مقدم شده است: {{متن قرآن|وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ }}<ref> به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی میآموزد و به آنها پاکیزگی میبخشد؛ سوره بقره، آیه۱۲۹.</ref> در اینکه [[فلسفه]] این تقدیم و تأخیر چیست و کدامیک در واقع بر دیگری تقدم دارد اقوال متعددی در بین [[مفسران]] مطرح است؛ ولی آنچه از همه قویتر به نظر میرسد این است که [[تعلیم]] هرچند از جهت وجود خارجی بر [[تزکیه]] مقدم است؛ اما از جهت اهمیت و رتبه از آن متأخر است، زیرا [[تعلیم و تعلم]] مقدمه و وسیلهای برای رسیدن به [[تزکیه]] است که اگر این [[هدف]] بدون [[تعلیم]] حاصل میشد ضرورتی برای [[تعلیم]] نبود<ref>الفرقان، ج۱ ـ ۲، ص۱۶۱.</ref> و تقدم [[تزکیه]] در سه [[آیه]] از ۴ [[آیه]] مؤید همین امر است<ref>الفرقان، ج۱ ـ ۲، ص۱۶۱.</ref>؛ اما اینکه در دعای [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} [[تعلیم]] بر [[تزکیه]] مقدم شده بدان جهت است که [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} در [[مقام]] طلب چند خواسته از [[خداوند]] است و در مقام تحقق و عالم خارج [[علم]] مقدم بر تزکیه است، زیرا [[انسان]] ابتدا باید به [[اعمال صالح]] و [[اخلاق فاضله]] [[آگاه]] شود و بعد خود را تزکیه کند<ref>المیزان، ج۱۹، ص۲۶۵.</ref>. | # '''تقدم [[تزکیه]] بر [[تعلیم و تعلم]]:''' [[قرآن]] در ۴ [[آیه]] [[تزکیه]] را با [[تعلیم و تعلم]] در کنار یکدیگر آورده که در سه [[آیه]] [[تزکیه]] را مقدم داشته: {{متن قرآن|وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ}}<ref> به شما کتاب آسمانی و فرزانگی میآموزد؛ سوره بقره، آیه۱۵۱؛ سوره آل عمران، آیه ۱۶۴؛ سوره جمعه، آیه۲</ref> و در یک [[آیه]] [[تعلیم]] مقدم شده است: {{متن قرآن|وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ }}<ref> به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی میآموزد و به آنها پاکیزگی میبخشد؛ سوره بقره، آیه۱۲۹.</ref> در اینکه [[فلسفه]] این تقدیم و تأخیر چیست و کدامیک در واقع بر دیگری تقدم دارد اقوال متعددی در بین [[مفسران]] مطرح است؛ ولی آنچه از همه قویتر به نظر میرسد این است که [[تعلیم]] هرچند از جهت وجود خارجی بر [[تزکیه]] مقدم است؛ اما از جهت اهمیت و رتبه از آن متأخر است، زیرا [[تعلیم و تعلم]] مقدمه و وسیلهای برای رسیدن به [[تزکیه]] است که اگر این [[هدف]] بدون [[تعلیم]] حاصل میشد ضرورتی برای [[تعلیم]] نبود<ref>الفرقان، ج۱ ـ ۲، ص۱۶۱.</ref> و تقدم [[تزکیه]] در سه [[آیه]] از ۴ [[آیه]] مؤید همین امر است<ref>الفرقان، ج۱ ـ ۲، ص۱۶۱.</ref>؛ اما اینکه در دعای [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} [[تعلیم]] بر [[تزکیه]] مقدم شده بدان جهت است که [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} در [[مقام]] طلب چند خواسته از [[خداوند]] است و در مقام تحقق و عالم خارج [[علم]] مقدم بر تزکیه است، زیرا [[انسان]] ابتدا باید به [[اعمال صالح]] و [[اخلاق فاضله]] [[آگاه]] شود و بعد خود را تزکیه کند<ref>المیزان، ج۱۹، ص۲۶۵.</ref>. | ||
# '''سوگندهای متعدد بر [[رستگاری]] [[اهل]] [[تزکیه]]:''' [[خداوند]] در [[سوره شمس]] به [[خورشید و ماه]] و شب و [[آسمان]] و بناکننده آن و [[زمین]] و گستراننده آن و [[نفس انسان]] و مرتبکننده آن [[سوگند]] یاد کرده است که [[تزکیه]] کننده نفس [[رستگار]] خواهد شد: {{متن قرآن|وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَالْقَمَرِ إِذَا تَلاهَا وَالنَّهَارِ إِذَا جَلاَّهَا وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا وَالسَّمَاء وَمَا بَنَاهَا وَالأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا}}<ref> سوگند به خورشید و روشنایی آن، و به ماه چون از پی آن درآید، و به روز چون آن (زمین) را روشن گرداند، ؛و به شب چون آن را فرا پوشاند، و به آسمان و آنکه آن را بنا کرد، و به زمین و آنکه آن را بگسترد، و به جان (آدمی) و آنکه آن را بهنجار داشت، پس به او نافرمانی و پرهیزگاری را الهام کرد، بیگمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد؛ سوره شمس، آیه ۱- ۹.</ref> سوگندهای یاد شده نشان آن است که مسئله اصلی [[بشر]] همین [[تزکیه]] نفس است که در صورت وجود آن [[انسان]] [[اهل]] [[سعادت]] و گرنه [[اهل]] [[شقاوت]] و [[بدبختی]] خواهدبود<ref>نمونه، ج۲۷، ص۴۷ ـ ۴۸.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[تزکیه (مقاله)| مقاله «تزکیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۷]]، ص ۴۹۷ - | # '''سوگندهای متعدد بر [[رستگاری]] [[اهل]] [[تزکیه]]:''' [[خداوند]] در [[سوره شمس]] به [[خورشید و ماه]] و شب و [[آسمان]] و بناکننده آن و [[زمین]] و گستراننده آن و [[نفس انسان]] و مرتبکننده آن [[سوگند]] یاد کرده است که [[تزکیه]] کننده نفس [[رستگار]] خواهد شد: {{متن قرآن|وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَالْقَمَرِ إِذَا تَلاهَا وَالنَّهَارِ إِذَا جَلاَّهَا وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا وَالسَّمَاء وَمَا بَنَاهَا وَالأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا}}<ref> سوگند به خورشید و روشنایی آن، و به ماه چون از پی آن درآید، و به روز چون آن (زمین) را روشن گرداند، ؛و به شب چون آن را فرا پوشاند، و به آسمان و آنکه آن را بنا کرد، و به زمین و آنکه آن را بگسترد، و به جان (آدمی) و آنکه آن را بهنجار داشت، پس به او نافرمانی و پرهیزگاری را الهام کرد، بیگمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد؛ سوره شمس، آیه ۱- ۹.</ref> سوگندهای یاد شده نشان آن است که مسئله اصلی [[بشر]] همین [[تزکیه]] نفس است که در صورت وجود آن [[انسان]] [[اهل]] [[سعادت]] و گرنه [[اهل]] [[شقاوت]] و [[بدبختی]] خواهدبود<ref>نمونه، ج۲۷، ص۴۷ ـ ۴۸.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[تزکیه (مقاله)| مقاله «تزکیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۷]]، ص ۴۹۷ - ۵۰۴؛ [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[تزکیه - کوشا (مقاله)]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۴۳۳-۴۳۵.</ref> | ||
== اسباب [[تزکیه]] == | == اسباب [[تزکیه]] == | ||