←تشریع خمس در اسلام
(←مقدمه) |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
برخی بر این باورند که با توجه به معنای لغوی [[غنیمت]]، میتوان ادعا کرد که این واژه، دیگر موارد خمس را شامل میشود و [[شأن نزول آیه]] دربارۀ غنائم، باعث اختصاص خمس به [[غنیمت جنگی]] نمیگردد<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)| سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۵۰۵ - ۵۰۶.</ref>. | برخی بر این باورند که با توجه به معنای لغوی [[غنیمت]]، میتوان ادعا کرد که این واژه، دیگر موارد خمس را شامل میشود و [[شأن نزول آیه]] دربارۀ غنائم، باعث اختصاص خمس به [[غنیمت جنگی]] نمیگردد<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)| سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۵۰۵ - ۵۰۶.</ref>. | ||
[[ابی بصیر]] از [[امام باقر]]{{ع}} سؤال کرد: چه عملی است که انجام آن به آسانی [[انسان]] را اهل آتش میکند؟ فرمود: خوردن یک درهم از مال یتیم و [[یتیم]] ما هستیم<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} مَا أَيْسَرُ مَا يَدْخُلُ بِهِ الْعَبْدُ النَّارَ قَالَ مِنْ أَكْلٍ مِنْ مَالِ الْيَتِيمِ دِرْهَماً وَ نَحْنُ الْيَتِيمُ}} وسائل الشیعه، ج۱، ص۳۷۷؛ کتاب الخمس، ابواب ما یجب فیه الخمس، باب ۱، حدیث ۱.</ref>. (به خاطر ستمی که دستگاههای طاغوتی روا داشته و از ما [[قدرت]] تصرف در [[مال]] و [[دفاع از حق]] خویش را همانند [[یتیم]] سلب کرده است). | |||
[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: بر هیچ کس [[حلال]] نیست چیزی از [[اموال]] مورد تعلق [[خمس]] را خریداری کند، مگر آنکه [[حق]] ما را به ما برساند<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ: لَا يَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ يَشْتَرِيَ مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً حَتَّى يَصِلَ إِلَيْنَا حَقُّنَا}}؛ وسائل الشیعه، ج۱، ص۳۷۷؛ کتاب الخمس، ابواب ما یجب فیه الخمس، باب ۱، حدیث ۴.</ref>. | |||
خمس به دو بخش تقسیم میشود: یک قسمت به نام [[سهم امام]] نامیده میشود که مرکب است از سهم [[خدا]]، سهم [[رسول خدا]] و سهم [[ذی القربی]] ([[امامان اهل بیت]])؛ قسمت دوم به نام «سهم سادات» نامیده میشود که مرکب است از سهم [[یتیمان]]، [[مساکین]] و راهماندگانی که [[سید]] باشند و چون [[زکات]] بر [[سادات]] [[حرام]] است<ref>همانگونه که در بالا یادآور شدیم به طور مسلم زکات بر نیازمندان بنیهاشم حرام است و حق ندارند از زکات مصرف کنند. هدف از این محرومیت و ممنوعیت این است که زکات یک نوع چرک اموال محسوب میشود. همانگونه که در روایتی آمده است: {{متن حدیث|... قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِنَّ الصَّدَقَةَ أَوْسَاخُ أَيْدِي النَّاسِ وَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَيَّ مِنْهَا وَ مِنْ غَيْرِهَا مَا قَدْ حَرَّمَهُ...}} (وسائل الشیعه، ج۱، کتاب الزکاء، باب ۲۹، حدیث ۲، ص١٨۶. سمهودی مینویسد: {{متن حدیث|حرم الله علیهم الصدقه و عوضهم عنها هذا السهم من الخمس}} جواهر العقدین فی فضل الشرفین، ١۴٠٧ه، ١٩٨٧ م، ج۲، ص۳۹. امام باقر و امام صادق{{عم}} فرمودند: پیامبر فرمود: صدقه چرکهای دست مردم است و خدا اینها را بر من حرام کرده است. این که تعبیر به وسخ شده است شاید بدین جهت باشد که همانگونه که در لغت آمده است: {{عربی|الوسخ ما يعلوا الثوب والجلد من الدرن و قلة التعهد بالماء}}؛ لسان العرب، ج، ١۵، ص٢٩۴. وسخ به معنای زیادتی و اضافاتی است که روی اشیاء (مانند لباس و بدن...) هویدا میشود و شاید یکی از جهات اطلاقش بر زکات از آن جهت باشد که مازاد بر زندگانی شخص تولید کننده است و با دادن آن، مال خود را از حق الهی خالص و نفس خود را از خسّت و دوستداری شدید مال، پاک میکند....</ref>، از [[خمس]] استفاده میکنند. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: جمعی از [[بنیهاشم]] خدمت [[پیامبر]]{{صل}} رسیدند و تقاضا کردند که آنها را [[مأمور]] [[جمعآوری زکات]] چهارپایان کند و گفتند: این سهمی را که [[خداوند]] برای جمعآوری کنندگان [[زکات]] تعیین کرده است، ما به آن سزاوارتریم. حضرت فرمود: ای [[فرزندان عبدالمطلب]] زکات نه برای من [[حلال]] است نه برای شما، ولی من به جای این [[محرومیت]] به شما [[وعده]] [[شفاعت]] میدهم... شما به آنچه خداوند و پیامبر برایتان تعیین کرده [[راضی]] باشید (و کار به امر زکات نداشته باشید) آنها گفتند راضی شدیم<ref>مسلم بن الحجاج، صحیح مسلم، استانبول، منشورات المکتبه الإسلامیه، ١٣٧۴ ه. ق، ج۲، ص٧۵۱ – ٧۵۲. باب تحریم الزکاه علی رسول الله{{صل}} و هم بنو هاشم و بنو عبدالمطلب. وسائل الشیعه، ج۶، ص١٨۶، حدیث ۲ با اندک تفاوت.</ref>.<ref>[[نورالله علیدوست خراسانی|علیدوست خراسانی، نورالله]]، [[منابع مالی اهل بیت (کتاب)|منابع مالی اهل بیت]]، ص ۲۱۲.</ref> | |||
== معنای غنیمت == | == معنای غنیمت == | ||