سیره معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

#'''محتوای عمیق''': ویژگی دوم [[سیره معصومین]]{{عم}} آن است که رفتار آنان همانند گفتارشان دارای محتوای ژرف و عمیق است. [[کلام]] و [[سیره پیامبر]]{{صل}} به فرموده آن حضرت، «جامع کلمه‌هاست»<ref>{{متن حدیث|أُعْطِيتُ جَوَامِعَ الْكَلِمِ‌}}؛ «خدا به من کلمات جامعه داده است» (امالی طوسی، ج۲، ص۹۸).</ref> که می‌تواند با یک سخن و رفتار کوچک، یک [[دنیا]] مطلب را بیان کند. همچنین [[سیره]] سایر [[معصومین]]{{عم}} که هم‌پای سیره پیامبر{{صل}} هستند و ارتباط مستقیم با [[قرآن کریم]] دارند، دارای عمق و ژرفای عمیقند. [[شهید مطهری]] در این زمینه می‌گوید: «رفتار معصومین{{عم}} مثل گفتارشان دارای عمق است و نیاز به تبیین دارد؛ یعنی رفتار [[معصوم]]{{عم}} معنی و مفهوم ژرف و بلند دارد و باید در آن [[تأمل]] کرد تا عمق رفتار آنان را فهمید. اگر سیره پیامبر{{صل}} و اهل بیت{{عم}} به خوبی فهمیده شود و تجزیه و تحلیل گردد، می‌توان از کوچک‌ترین رفتار آنان، مهم‌ترین [[قوانین اسلامی]] را استخراج کرد؛ چراکه یک کار کوچک ایشان به مثابه یک چراغ و یک نورافکن [[قوی]] برای [[انسان]] است تا مسافت‌های بسیار دور، نورافشانی می‌کند»<ref>سیره نبوی، ص۴۶.</ref>. اگر کسی این [[پرسش]] را مطرح کند که چگونه محتوای عمیق داشتن با رفتار که صرفاً حرکات ظاهری است، قابل جمع می‌باشد، پاسخ روشن است؛ زیرا مشاهده می‌کنیم که با گذشت قرن‌ها، هنوز هم سیره امامان معصوم{{عم}} نیاز به [[تفسیر]] و تبیین دارد و هنوز زوایای پنهان آن برای فرهیختگان و دانشمندان روشن نشده است. سیره [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} در [[زمان]] حیات رسول الله{{صل}} با [[رفتار]] او پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}}، [[سیره]] [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} که حاضر به صلح با معاویه شد و [[سیره امام حسین]]{{ع}} که به هیچ وجه [[سازش]] با یزید را نپذیرفت و [[قیام عاشورا]] را رقم زد، نمونه‌هایی از رفتار این بزرگان هستند که با نوشتن صدها کتاب در این زمینه، هنوز هم ابعاد زیادی از سیره ره آن بزرگواران را به خوبی [[کشف]] نکرده‌اند. از این جاست که می‌توان به عمق و ژرفایی [[سیره معصومین]]{{عم}} پی برد.

#'''[[تفسیر]] و [[تبیین قرآن]]''': همان‌گونه که گفته شد، سیره معصومین{{عم}} برخاسته از [[اراده خدا]] و مطابق با [[قرآن]] است؛ از این رو [[شناخت]] صحیح سیره آنان، به فهم قرآن کمک می‌کند. به خصوص سیره [[پیامبر اسلام]]{{صل}} که بسیاری از اسباب و [[شأن]] نزول‌های [[آیات قرآن]] را تشکیل می‌دهد و [[درک]] معنای واقعی آنان قرآن را آسان می‌گرداند. به عنوان نمونه، زمانی که [[آیه]] [[وجوب]] [[نماز]]، {{متن قرآن|وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي}}<ref>«و نماز را برای یادکرد من بپا دار» سوره طه، آیه ۱۴.</ref> نازل شد، [[مردم]] شیوه [[نماز خواندن]] را نمی‌دانستند. [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي‌}}<ref>بحارالانوار، ج۸۵، ص۱۷۹.</ref>؛ «این‌گونه که من نماز می‌گذارم، نماز به جای آورید». همچنین [[سیره امام علی]]{{ع}} در برخی موارد، شأن نزول آیات قرآن را بازگو می‌کند؛ چنان که [[مفسران]] گفته‌اند [[شأن نزول آیه]] {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref> رفتار علی{{ع}} در «[[لیلة المبیت]]» بوده است که در بستر پیامبر{{صل}} خوابید»<ref>المیزان، ج۲، ص۹۹ و ۱۰۰.</ref>. مفسران [[عقیده]] دارند که برخی از [[آیات]] [[سوره]] «[[انسان]]»<ref>{{متن قرآن|يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا * وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا}} «به پیمان خود وفا می‌کنند و از روزی می‌هراسند که شرّ آن همه‌گیر است * و خوراک را با دوست داشتنش به بینوا و یتیم و اسیر می‌دهند» سوره انسان، آیه ۷-۸.</ref> درباره [[نذر]] علی{{ع}} و [[فاطمه]]{{س}} است که طعام خود را سه [[روز]] پشت سرهم به هنگام [[افطار]]، به [[مسکین]] و [[یتیم]] و [[اسیر]] بخشیدند<ref>المیزان، ج۲۰، ص۱۳۲.</ref>. بنابراین، [[سیره]] و [[رفتار]] [[معصومین]]{{عم}} [[مفسر]] و بیانگر [[قرآن کریم]] است و با [[شناخت]] آن می‌توان به [[حقیقت]] مفاهیم [[قرآن]] بهتر پی برد و معنای واقعی [[کلام خداوند]] را فهمید.

#'''[[جامعیت]] و شمول''': از ویژگی‌های مهم [[سیره معصومین]]{{عم}} جامعیت و فراگیری دامنه آن است. [[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} همه شئون زندگی فردی و [[اجتماعی]] [[انسان]] را [[پوشش]] می‌دهد و هیچ گوشه‌ای از زوایای [[حیات آدمی]]، بیرون از دامنه [[سیره]] بره قرار نمی‌گیرد. جامعیت، غیر از عمیق بودن است؛ زیرا عمق، وصف عمودی و جامعیت، صفتی پهنایی است که گستره سیره را نشان می‌دهد. بر اساس این ویژگی، ابعاد مختلف [[زندگی]] انسان اعم از بعد [[دینی]]، [[اخلاقی]]، [[تربیتی]]، اجتماعی، [[اقتصادی]] و امثال آن، مشمول سیره است و در هر زمینه می‌توان شواهدی از [[سیره اخلاقی]] و تربیتی آن بزرگواران به دست آورد و به علاقمندان عرضه داشت. [[امام علی]]{{ع}} در این باره می‌فرماید: «برای تو کافی است که راه و رسم [[زندگی پیامبر اسلام]]{{صل}} را [[اطاعت]] نمایی تا راهنمای خوبی در [[شناخت]] بدی‌ها و عیب‌های [[دنیا]] و رسوایی‌ها و زشتی‌های آن برای تو باشد»<ref>{{متن حدیث|لَقَدْ كَانَ فِي رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} كَافٍ لَكَ فِي الْأُسْوَةِ وَ دَلِيلٌ لَكَ عَلَى ذَمِّ الدُّنْيَا وَ عَيْبِهَا وَ كَثْرَةِ مَخَازِيهَا وَ مَسَاوِيهَا}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۶۰.</ref>. علی{{ع}} در این گفتار، شخص [[پیامبر]]{{صل}} را به عنوان الگوی جامع زندگی معرفی کرده و [[تأسی]] به سیره آن حضرت را در شناخت بدی‌ها و خوبی‌های دنیا و همه شئونات زندگی کافی دانسته است؛ یعنی وجود [[رسول الله]]{{صل}} برای [[آموختن]] ارزش‌های دینی و [[انسانی]] کافی است و نیاز به الگوهای دیگر ندارد. [[شخصیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} یک الگوی همیشه زنده و جاوید است که در طول [[تاریخ]]، یگانه [[رهبر]] و پیشوای همه [[بشریت]] به ویژه [[مسلمانان]] بوده و هست و اکنون نیز به عنوان یک [[سرمشق]] ماندگار و [[اسوه حسنه]]، فراتر از محدودیت‌های [[زمان]] و مکان می‌درخشد. شخصیت آن بزرگوار، منحصر به زمان خاصی نبوده و نیست، بلکه یک [[حقیقت]] فرازمان و [[جاودانی]] است که برای هر نسلی مطابق با واقعیت‌های زندگی آنان تبلور پیدا می‌کند. [[سیره پیامبر اکرم]]{{صل}} به اقیانوس بی‌کرانی می‌ماند که مملو از خوبی‌ها و [[فضایل]] [[انسانی]] است و هرکس می‌تواند به اندازه [[استعداد]] و توان خود، از آن منبع جوشان کمالات الهی توشه‌ای برگیرد. [[اهل بیت]]{{عم}} نیز مانند آن حضرت، شعاع وجودی‌شان به قدری گسترده و فراگیر است که در ظرف [[زمان]] و مکان نمی‌گنجد و برای همه [[بشریت]]، الگوهایی شایسته و [[نیکو]] هستند.