جهاد ابتدایی از دیدگاه اهل سنت: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

گرچه موارد جهاد از حیث [[حکم]] یکسانند ولی جهاد دریایی [[افضل]] از جهاد زمینی است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۵؛ عسقلانی، الجهاد والسیر من فتح الباری، ص۳۵-۱۱.</ref> و نیز [[جهاد با اهل کتاب]] بهتر از جهاد با دیگر [[فِرَق]] [[کفار]] است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۵؛ سرخسی، المبسوط، ج۱۰، ص۳؛ عسقلانی، الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۳۳.</ref>.

[[مرزبانی]] یکی از مهم‌ترین موارد جهاد است و [[مرزداری]] (رباط) کامل چهل [[روز]] است، ولی هر مقدار از [[زمان]] که به نسبت مرزداری در مرزها اقامت گزیند، عنوان [[مرابطه]] به آن [[صدق]] می‌کند<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۷؛ عسقلانی، الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۳۰.</ref>.

[[دعوت]] [[دشمن]] به [[اسلام]] هنگامی [[واجب]] است که قبل از این به اسلام دعوت نشده باشند و در غیر این صورت دعوت قبل از جهاد واجب نیست<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۴، ۱۶۸-۱۶۹ و ۱۷۲.</ref> و در حالت اول نیز هرگاه قبل از دعوت، افراد دشمن به دست [[مسلمانان]] به [[قتل]] برسند، دیه‌ای مقرر نمی‌شود<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۷۲؛ المبسوط، ج۱۰، ص۳۰.</ref>.

[[امامت]] در جهاد نیاز به [[عدالت]] ندارد، با هر امامی چه [[عادل]] و چه [[فاجر]] می‌توان جهاد کرد، هرچند که مرتکب گناهی چون می‌خوارگی، [[خیانت]] و [[اختلاس]] باشد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۵؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۸۸.</ref>.

[[تخلف از جهاد]] و ترک [[جبهه]] با [[اجازه]] [[فرمانده]] جزء، جایز نیست و باید از فرمانده کل کسب اجازه کرد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶، ۱۷۴ و ۱۷۷.</ref>.

هنگامی که مسلمانان با حملات [[دشمن]] غافلگیر می‌شوند، برای جهاد نیازی به کسب اجازه از فرماندهی نیست و همچنین در موارد ضروری که کسب اجازه امکان‌پذیر نیست<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶، ۱۷۴ و ۱۷۷.</ref>. از دیگر مواردی که در جهاد مطرح جهاد همزمان صورت بگیرد، اگر دشمن در دوردست باشد، ابتدا باید [[نماز]] اقامه شود و سپس حرکت برای جهاد انجام گیرد.

اما اگر دشمن نزدیک و یا حرکت فوری باشد، [[نماز]] را در حال حرکت بر روی مرکب برگزار می‌کنید<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶، ۱۷۴ و ۱۷۷.</ref>.

همراه بردن [[زن]] به جبهه [[جنگ]] که در [[خاک]] [[دشمن]] قرار دارد، مجاز نیست، تنها [[فرماندهان]] می‌توانند همسرانشان را با خود همراه داشته باشند<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶؛ المبسوط، ج۱۰، ص۱۷؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۱۸.</ref>. همچنین بردن [[قرآن]] به خاک دشمن در حال جنگ ممنوع است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۷۵؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۰۱.</ref> و به هنگام بازگشت [[مجاهدان]] استقبال از آنان انجام نمی‌شود؛ زیرا علی{{ع}} در [[غزوه تبوک]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} را بدرقه کرد ولی به هنگام بازگشت از وی استقبال به عمل نیاورد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۷، ۲۱۶، ۲۴۴ و ۲۸۵.</ref>.

از افراد [[مشرک]] در جهاد نمی‌توان بهره برد، اما استفاده از وجود کارشناسان نظامی [[کافر]] به عنوان [[مستشار]] در صورتی که دارای حسن [[رأی]] باشند، مجاز است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶ و ۲۰۷؛ المبسوط، ج۱۰، ص۴ و ۲۳.</ref>.

[[امام]] باید [[دستورات]] لازم را برای رعایت حال نیروهای [[رزمنده]] به فرماندهان [[ابلاغ]] کند. همچنین باید دستورالعمل، خط‎مشی‌های نظامی را برای آنان مشخص کند<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶ و ۲۰۷؛ المبسوط، ج۱۰، ص۴ و ۲۳.</ref>.

از جمله شرایط دیگر در اثنای [[جنگ]] آن است که کمک‌رسانی به یکدیگر برای [[رزمندگان]] [[واجب]] نیست ولی [[شایسته]] است که به یکدیگر کمک کنند و اگر در موردی خودداری از کمک رسانی موجب [[مرگ]] رزمنده‌ای می‌شود، واجب است دیگران [[جان]] وی را [[نجات]] دهند<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۷، ۱۷۵ و ۱۷۸.</ref>.

استفاده از [[نیرنگ]] در جنگ برای [[فریب دادن]] [[دشمن]] جایز است و این [[حکم]] در مورد رزمنده و غیررزمنده نیز صادق است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۷۷؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۳۶.</ref>. همچنین در [[فقه حنبلی]]، [[شبیخون]] زدن به دشمن جایز است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۲۳۰؛ المبسوط، ج۱۰، ص۳۱.</ref> و [[جنگ تن به تن]] با [[اجازه]] فرماندهان مجاز بوده و در صورتی که کسی برای پاسخ به درخواست جنگ تن به تن دشمن حاضر نشد، می‌توان نیروی دشمن را که برای درخواست جنگ تن به تن ([[مبارزه]]) از [[سپاه]] خود جدا شده مورد [[حمله]] قرار داد، مگر آن که، توافق ضمنی و یا قاعده [[عرفی]] برخلاف آن باشد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۷۷.</ref>.

استقرار نیروهای دشمن در [[پناه]] کسانی که جانشان [[محترم]] است مانع از [[جهاد]] نیست، اما باید قاعده {{عربی|الْأَهَمَّ فَالْأَهَمَّ}} در موارد مختلف رعایت شود<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۲۳۱؛ المبسوط، ج۱۰، ص۶۵.</ref>.

استفاده از [[آتش]] و آب برای نابود کردن دشمن در صورتی که راه دیگری برای [[پیروزی]] وجود دارد، جایز نیست، اما اگر تنها راه تلقی شود، جایز خواهد بود<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۲۳۰؛ المبسوط، ج۱۰، ص۳۱ و ۶۴؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۳۲.</ref>.

رزمنده [[مسلمان]] که در معرض [[اسارت]] قرار دارد، بهتر آن است که به [[جهاد]] ادامه دهد تا به [[شهادت]] برسد و هرگز خود را [[تسلیم]] [[دشمن]] نکند<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۲۵۵.</ref>.

== منابع ==