زن: تفاوت میان نسخه‌ها

زن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۴

۱۱٬۱۸۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۲۹٬۵۴۹

ویرایش

@@ خط ۷۴: / خط ۷۴: @@
 == بهترین و بدترین زنان ==
+== معناشناسی ==
+«[[زن]]» در برابر «[[مرد]]» در معنای عام خود شامل جنس مؤنث در هر سنی می‌گردد<ref>دهخدا، لغتنامه، ۸/۱۱۳۹۴.</ref> و مترادف «مرأة» در زبان عربی است و جمع آن «[[زنان]]» مترادف «[[نساء]]» می‌باشد<ref>دهخدا، لغتنامه، ۱۳/۱۹۸۴۶.</ref>.<ref>[[فرشته مقوم|مقوم، فرشته]]، [[زن - مقوم (مقاله)| مقاله «زن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۶]]، ص۵۱ ـ ۶۰.</ref>
+== پیشینه ==
+[[تاریخ]] [[جوامع بشری]] نشان می‌دهد زن در بسیاری از جامعه‌های نخستین جایگاه و منزلتی نداشت و دارای [[ارزش انسانی]] و [[استقلال]] وجودی نبود و اندک [[ارزش]] او نیز به دلیل تداوم نسل، خدمت به مردان و برطرف‌کردن نیازهای جنسی و [[عاطفی]] آنان بوده است<ref>لوبون، تمدن اسلام و عرب، ۵۰۷–۵۲۲؛ دورانت، تاریخ تمدن، ۱/۴۸–۵۴.</ref>. در غرب باستان، [[زن]] دارای [[کرامت]] و [[شخصیت]] [[انسانی]] مستقلی نبود و نه تنها مالک چیزی نمی‌شد<ref>نوری، یحیی، حقوق زن دراسلام و جهان، ۱۱–۱۲.</ref> بلکه خود نیز [[ملک]] مرد به حساب می‌آمد. در یونان باستان نیز زنان را هبه، [[اجاره]] یا [[خرید و فروش]] می‌کردند و [[زندگی]] و [[مرگ]] آنان به خواست مرد وابسته بود<ref>دورانت، تاریخ تمدن، ۱/۴۹–۵۲.</ref>. در [[دین یهود]] مردان بر زنان چیره بودند و زن انسانی معرفی می‌شد که برای خدمت به [[مرد]] [[آفریده]] شده‌ است<ref>کتاب مقدس، تورات، سفر پیدایش، ب۳، ۱–۱۶.</ref>؛ از این‌رو نزد [[یهودیان]] خرید و فروش زن امر نکوهیده‌ای نبود.<ref>کتاب مقدس، تورات، خروج، ب۱۵، ۲۲.</ref> این روند در صدر [[مسیحیت]] [[تغییر]] اندکی کرد؛ اما [[دین مسیحیت]] محدودیت‌های دیگری برای زن ایجاد کرد<ref>کونگ، زن در مسیحیت، ۳۶–۳۷.</ref>. مسیحیت، [[آفرینش]] زن را برای مرد و زن را تابع شوهر می‌داند<ref>کتاب مقدس، انجیل، نامه اول پولس، ۳، ۷، ۸ و ۹.</ref>؛ زن در همه جوانب پایین‌تر از مرد است و به مردان توصیه می‌شود از زنان اجتناب کنند<ref>کونگ، زن در مسیحیت، ۵۵–۵۷.</ref>.
+در اروپای قرون وسطا زن بازیچه مرد بود و به [[اعتقاد]] [[کلیسای کاتولیک]]، به استثنای [[حضرت مریم]]{{ع}}، [[روح]] [[زنان]] حالت بین [[انسان]] و حیوان دارد<ref>علویقی، زن در آئینه تاریخ، ۳۷.</ref>. پس از قرن‌ها خفقان شدید دربارۀ زنان، حامیان [[حقوق زن]] در اروپا تصمیم گرفتند فاصله بسیار زیاد میان [[زن]] و مرد را بردارند. در [[قرن]] هفدهم طرفداران [[آزادی]] زنان، [[شعار]] کسب [[حق]] [[تحصیل علم]] و [[آموزش]] سر دادند که این تلاش‌ها در نهایت پس از [[انقلاب]] فرانسه (۱۷۸۹م) به شکل‌گیری [[نهضت]] زنان انجامید<ref>حکیم‌پور، حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد، ۳۶۴–۳۶۵.</ref>. در پایان قرن نوزدهم، دولت‌های اروپایی نهضت احیای [[حقوق زنان]] را برپا کردند<ref>دورانت؛ لذات فلسفه، ۱۴۸–۱۵۴.</ref>؛ نهضتی که ادعای [[رهایی]] [[زن]] از محجوریت و اعطای حق [[مالکیت]] و [[تصرف در اموال]] و [[حقوق]] مساوی با مرد را داشت<ref>میشل، جنبش اجتماعی زنان، ۷۳–۷۶.</ref>.
+در جزیرةالعرب پیش از [[اسلام]]، [[زنان]] از بسیاری [[حقوق اجتماعی]] و فردی از جمله از [[حق]] [[ارث]] [[محروم]] بودند<ref>طباطبایی، المیزان، ۲/۲۶۷–۲۶۸؛ ۱۲/۲۷۶–۲۷۷ و ۲۰/۲۱۴.</ref>، فرزند دختر مایه ننگ و سرافکندگی [[خانواده]] محسوب می‌شد<ref>باهنر و هاشمی رفسنجانی، جهان در عصر بعثت، ۱۵.</ref> و به تعبیر [[قرآن کریم]] هنگامی که پدری از تولد دخترش با خبر می‌شد از شدت [[ناراحتی]] رخسارش سیاه می‌شد و به این می‌اندیشید که آیا با [[ذلت]]، دختر را نگه دارد یا اینکه او را زنده به [[گور]] کند<ref>نحل، ۵۸–۵۹.</ref>.
+با وجود بهتر بودن شرایط [[اجتماعی]] [[زن]] در ایران باستان، از دید متون پهلوی، نگاه [[دین زرتشت]] به زن به عنوان مظهر [[شیطانی]] و [[گناه]] و مهم‌ترین [[فلسفه وجودی]]ِ وی زایش مرد است<ref>جعفری و دیگران، زن در هستی‌شناسی زرتشتی، ۱۰۵–۱۲۲.</ref>، زن در عمل در مقابل مرد در [[مقام]] ثانوی قرار داشت<ref>ویسهوفر، ایران باستان، ۲۲۴.</ref>. در ایران پس از اسلام نیز با همه تأکیدات قرآن کریم و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} دربارۀ جایگاه زن، با گذشت [[زمان]] بسیاری از ایرانیانِ تازه مسلمان‌ شده، [[آموزه‌های دینی]] را به فراموشی سپردند و [[حقوقی]] که زنان در صدر اسلام داشتند، به مرور از آنان سلب شد و در دوره‌های گوناگون [[تاریخ]] ایران به دلیل شرایط اجتماعی و جغرافیایی، زنان حضور اجتماعی کم‌رنگی داشتند<ref>معماریانی و دشتی، زن در دوره خوارزمشاهیان، ۱۲۶؛ ناجی‌راد، موانع مشارکت زنان در فعالیتهای سیاسی، ۲۰۰.</ref>. در دوران [[صفویه]] با وجود [[مراقبت]] بر جدا بودن [[حریم]] زنان و مردان،<ref>راوندی، تاریخ اجتماعی ایران، ۳/۷۰۳؛ تقوی و موسوی، بررسی حضور اجتماعی زنان، ۸۵.</ref> نشانه‌های متعددی از حضور [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] زنان در پشت پرده [[حریم خصوصی]] آنان در دست است<ref>فلسفی، زندگانی شاه‌عباس اول، ۳۰/۵۴؛ دنیاری، وضعیت اجتماعی زنان در دوره صفوی، ۲۵.</ref>.<ref>[[فرشته مقوم|مقوم، فرشته]]، [[زن - مقوم (مقاله)| مقاله «زن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۶]]، ص۵۱ – ۶۰.</ref>
+== [[جایگاه زن]] در [[اسلام]] ==
+بر اساس [[آیات قرآن کریم]]، [[زن]] و مرد از نظر گوهر هستی و [[حقیقت]] وجودی، یکسان‌اند و ملاک [[برتری]] آنان نه جنسشان، بلکه تقواست<ref>سوره نساء، آیه ۱۲۴؛ سوره نحل، آیه ۹۷.</ref>، [[اسلام]] زن را در رسیدن به کمال [[معنوی]] برابر دانسته و [[آزار]] او را نکوهش کرده<ref>سوره نور، آیه ۳۳؛ سوره احزاب، آیه ۳۵.</ref> و برای آنان [[حق]] [[بیعت]] قائل شده‌ است<ref>سوره ممتحنه، آیه ۱۲.</ref>. [[قرآن کریم]] از [[ظلم و ستم]] به [[زنان]] و زنده به‌گور کردن [[دختران]] جلوگیری کرد و به آنان [[احترام]] گذاشت، آنان را صاحب [[ارث]] دانست<ref>سوره نساء، آیه ۱۱ و ۱۲.</ref> و [[حجاب]] را برای مصونیت آنان از نامحرمان [[واجب]] برشمرد<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>.
+[[پیامبر اکرم]]{{صل}} دختران را بهترین [[فرزندان]] [[انسان]] شمرد<ref>نوری، میرزاحسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ۱۵/۱۱۴–۱۱۶.</ref> و زنان توانستند در صدر اسلام در صحنه‌های مختلف [[فرهنگی]] و [[اجتماعی]] از جمله در بیعت با [[پیامبر]]{{صل}} در [[عقبه]] و [[بیعت رضوان]]<ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ۴/۱۷۷۶ و ۱۹۴۸؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۸/۱–۲.</ref>، در [[هجرت به حبشه]]<ref>ابن‌کثیر، البدایة و النهایه، ۳/۶۶.</ref>، در [[هجرت به مدینه]]<ref>آیتی، تاریخ پیامبر اسلام، ۱۸۲–۱۸۳.</ref> و حتی در [[جهاد با دشمن]]<ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ۴/۱۹۴۷.</ref>، همراه با دیگر [[مسلمانان]] حاضر شوند. [[امامان معصوم]]{{ع}} نیز همواره برای زنان احترام قائل بودند. [[امام‌ صادق]]{{ع}} بیشترین [[خیر و خوبی]] را در وجود [[بانوان]] دانسته‌است<ref>حر عاملی، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، ۲۰/۲۴.</ref>. در مجموع اسلام، [[مقام]] و موقعیت [[انسانی]] زن را [[تکریم]] کرد و زمینه [[رشد]] و تعالی او را فراهم کرد و زنان از [[شخصیت حقوقی]]، اجتماعی و [[سیاسی]] نسبتاً متمایز از گذشته برخوردار شدند<ref>لوبون، تمدن اسلام و عرب، ۵۱۲–۵۱۷.</ref> و زنانی چون [[فاطمه زهرا]]{{س}} و [[زینب کبری]]{{س}} در مقام انسان‌هایی دارای [[شأن]] و [[منزلت]] کامل، می‌توانند مدارج کمال را طی و در بنای [[جامعه اسلامی]] نقش مهمی ایفا کنند<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۲/۲۷۴–۲۷۵ و ۱۴/۶۰.</ref>.<ref>[[فرشته مقوم|مقوم، فرشته]]، [[زن - مقوم (مقاله)| مقاله «زن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۶]]، ص۵۱ ـ ۶۰.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۷۹: / خط ۹۶: @@
 # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[سید مهدی بهشتی|بهشتی، سید مهدی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «زن»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]
 # [[پرونده:1100820.jpg|22px]] [[ملیحه خادری|خادری، ملیحه]]، '''[[زنان در نهضت عاشورا (مقاله)|مقاله «زنان در نهضت عاشورا»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۹ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۹''']]
+# [[پرونده:IM009851.jpg|22px]] [[فرشته مقوم|مقوم، فرشته]]، [[زن - مقوم (مقاله)| مقاله «زن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۶ (کتاب)|'''دانشنامه امام خمینی ج۶''']]
 {{پایان منابع}}