پرش به محتوا

عبادت در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱۱: خط ۱۱:
۱. در روایتی از [[کلینی]] آمده است: "به [[امام صادق]]{{ع}} گفتم [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ}} چیست؟ فرمود: به خدا [[سوگند]] [[احبار]] و [[راهبان]] آنان را به [[پرستش]] خویش فرانخواندند و چنانچه آنان را به پرستش خویش فرامی‌خواندند [[مردم]] [[اجابت]] نمی‌کردند؛ لکن حلالی را برای آنان [[حرام]] کردند و حرامی را [[حلال]] کردند پس مردم ناخودآگاه به پرستش آنان تن دادند"<ref>{{متن حدیث|عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَحْيَى عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: قُلْتُ لَهُ: {{متن قرآن|اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ}}. فَقَالَ: أَمَا وَ اللَّهِ مَا دَعَوْهُمْ إِلَى عِبَادَةِ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ دَعَوْهُمْ مَا أَجَابُوهُمْ وَ لَكِنْ أَحَلُّوا لَهُمْ حَرَاماً وَ حَرَّمُوا عَلَيْهِمْ حَلَالًا فَعَبَدُوهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۵۳ و ج۲، ص۳۹۸.</ref>.
۱. در روایتی از [[کلینی]] آمده است: "به [[امام صادق]]{{ع}} گفتم [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ}} چیست؟ فرمود: به خدا [[سوگند]] [[احبار]] و [[راهبان]] آنان را به [[پرستش]] خویش فرانخواندند و چنانچه آنان را به پرستش خویش فرامی‌خواندند [[مردم]] [[اجابت]] نمی‌کردند؛ لکن حلالی را برای آنان [[حرام]] کردند و حرامی را [[حلال]] کردند پس مردم ناخودآگاه به پرستش آنان تن دادند"<ref>{{متن حدیث|عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَحْيَى عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: قُلْتُ لَهُ: {{متن قرآن|اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ}}. فَقَالَ: أَمَا وَ اللَّهِ مَا دَعَوْهُمْ إِلَى عِبَادَةِ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ دَعَوْهُمْ مَا أَجَابُوهُمْ وَ لَكِنْ أَحَلُّوا لَهُمْ حَرَاماً وَ حَرَّمُوا عَلَيْهِمْ حَلَالًا فَعَبَدُوهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۵۳ و ج۲، ص۳۹۸.</ref>.


[[روایت]] از نظر [[سند صحیح]] است و تفسیر عبادت را در [[قرآن کریم]] به معنای اطاعت [[تأیید]] می‌‌کند. مضمون روایت فوق این است که [[اهل کتاب]]، احبار و [[رهبان]] خود را در آنچه امر و نهی می‌‌کردند و [[حلال و حرام]] می‌شمردند، [[اطاعت]] می‌کردند و لذا [[آیه کریمه]] آنان را چنین توصیف می‌‌کند که احبار و رهبان خود را [[خدایان]] خود شمردند و آنها را پرستش کردند. بنابراین، اطاعت[[امر]] احبار و رهبان در قرآن کریم به عنوان عبادت و پرستش آنها قلمداد شده است.
[[روایت]] از نظر سند صحیح است و تفسیر عبادت را در [[قرآن کریم]] به معنای اطاعت [[تأیید]] می‌‌کند. مضمون روایت فوق این است که [[اهل کتاب]]، احبار و [[رهبان]] خود را در آنچه امر و نهی می‌‌کردند و [[حلال و حرام]] می‌شمردند، [[اطاعت]] می‌کردند و لذا [[آیه کریمه]] آنان را چنین توصیف می‌‌کند که احبار و رهبان خود را [[خدایان]] خود شمردند و آنها را پرستش کردند. بنابراین، اطاعت[[امر]] احبار و رهبان در قرآن کریم به عنوان عبادت و پرستش آنها قلمداد شده است.


۲. همچنین کلینی به سند صحیح از امام صادق{{ع}} روایت می‌‌کند که [[راوی]] می‌گوید: "از امام صادق{{ع}} درباره فرموده خدا: {{متن قرآن|وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ}}<ref>«بیشتر آنان ایمان نمی‌آورند مگر درحالی‌که مشرک‌اند» سوره یوسف، آیه ۱۰۶.</ref> پرسیدم، فرمود: مقصود شرکت در [[فرمانبری]] و [[اطاعت]] است نه [[پرستش]] و پرسیدم درباره فرموده [[خدا]]: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}}<ref>«برخی از مردم خدا را بر روی لبه راه می‌پرستند» سوره حج، آیه ۱۱.</ref> فرمود: [[آیه قرآنی]] گاه درباره فرد خاصی می‌آید؛ لکن در [[پیروان]] او جاری و ساری می‌شود؛ سپس پرسیدم: آیا هرکس غیر شما را در [[جایگاه امامت]] و [[رهبری]] قرار دهد از کسانی است که خدا را روی لبه راه [[عبادت]] کرده است؟ فرمود: آری و چه بسا به‌طور کلی از [[عبادت خدا]] خارج شود"<ref>{{متن حدیث|عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ ضُرَيْسٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن|وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ}} قَالَ: شِرْكُ طَاعَةٍ وَ لَيْسَ شِرْكَ عِبَادَةٍ وَ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}} قَالَ: إِنَّ الْآيَةَ تَنْزِلُ فِي الرَّجُلِ ثُمَّ تَكُونُ فِي أَتْبَاعِهِ ثُمَّ قُلْتُ كُلُّ مَنْ نَصَبَ دُونَكُمْ شَيْئاً فَهُوَ مِمَّنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ فَقَالَ نَعَمْ وَ قَدْ يَكُونُ مَحْضاً}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۳۹۷- ۳۹۸.</ref>.
۲. همچنین کلینی به سند صحیح از امام صادق{{ع}} روایت می‌‌کند که راوی می‌گوید: "از امام صادق{{ع}} درباره فرموده خدا: {{متن قرآن|وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ}}<ref>«بیشتر آنان ایمان نمی‌آورند مگر درحالی‌که مشرک‌اند» سوره یوسف، آیه ۱۰۶.</ref> پرسیدم، فرمود: مقصود شرکت در [[فرمانبری]] و [[اطاعت]] است نه [[پرستش]] و پرسیدم درباره فرموده [[خدا]]: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}}<ref>«برخی از مردم خدا را بر روی لبه راه می‌پرستند» سوره حج، آیه ۱۱.</ref> فرمود: آیه قرآنی گاه درباره فرد خاصی می‌آید؛ لکن در [[پیروان]] او جاری و ساری می‌شود؛ سپس پرسیدم: آیا هرکس غیر شما را در [[جایگاه امامت]] و [[رهبری]] قرار دهد از کسانی است که خدا را روی لبه راه [[عبادت]] کرده است؟ فرمود: آری و چه بسا به‌طور کلی از [[عبادت خدا]] خارج شود"<ref>{{متن حدیث|عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ ضُرَيْسٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن|وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ}} قَالَ: شِرْكُ طَاعَةٍ وَ لَيْسَ شِرْكَ عِبَادَةٍ وَ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}} قَالَ: إِنَّ الْآيَةَ تَنْزِلُ فِي الرَّجُلِ ثُمَّ تَكُونُ فِي أَتْبَاعِهِ ثُمَّ قُلْتُ كُلُّ مَنْ نَصَبَ دُونَكُمْ شَيْئاً فَهُوَ مِمَّنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ فَقَالَ نَعَمْ وَ قَدْ يَكُونُ مَحْضاً}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۳۹۷- ۳۹۸.</ref>.


در این [[روایت]] نیز در [[تفسیر]] {{متن قرآن|يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}} کسی به عنوان مصداق [[آیه]] معرفی شده که اطاعت و [[پیروی از امام]] غیر [[منصوب از سوی خداوند]] را در پیش گرفته است، که تفسیر عبادت را در [[قرآن کریم]] به معنای اطاعت، مورد تأکید قرار می‌دهد.
در این [[روایت]] نیز در [[تفسیر]] {{متن قرآن|يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ}} کسی به عنوان مصداق [[آیه]] معرفی شده که اطاعت و [[پیروی از امام]] غیر [[منصوب از سوی خداوند]] را در پیش گرفته است، که تفسیر عبادت را در [[قرآن کریم]] به معنای اطاعت، مورد تأکید قرار می‌دهد.


۳. [[کلینی]] در روایتی دیگر به [[سند معتبر]] از [[امام صادق]]{{ع}} روایت می‌‌کند که فرمود: "کسی که فردی را در [[معصیت خدا]] [[اطاعت]] کند آن فرد را پرستیده است"<ref>{{متن حدیث|مَنْ أَطَاعَ رَجُلًا فِي مَعْصِيَةٍ فَقَدْ عَبَدَهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۳۹۸.</ref>.
۳. [[کلینی]] در روایتی دیگر به سند معتبر از [[امام صادق]]{{ع}} روایت می‌‌کند که فرمود: "کسی که فردی را در [[معصیت خدا]] [[اطاعت]] کند آن فرد را پرستیده است"<ref>{{متن حدیث|مَنْ أَطَاعَ رَجُلًا فِي مَعْصِيَةٍ فَقَدْ عَبَدَهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۳۹۸.</ref>.


۴. همچنین کلینی به [[سند صحیح]]، روایت کرده است: "امام صادق{{ع}} فرمود: اگر مردمی خدای واحد را [[عبادت]] کنند و شریکی در [[عبادت]] قائل نباشند و [[نماز]] گزارند و [[زکات]] دهند و [[حج]] بیت‌الله را انجام دهند و [[روزه]] [[ماه رمضان]] بگیرند سپس به کاری که [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} انجام داده بگویند چرا به‌گونه دیگر انجام نداد، یا آنکه در [[دل]] چنین بپندارند، گرفتار [[شرک]] شده‌اند؛ سپس این [[آیه]] را [[تلاوت]] فرمود: {{متن قرآن|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«نه! به پروردگارت سوگند ایمان نخواهند آورد مگر آنکه تو را در تمام آنچه در آن بگو مگو دارند داور قرار دهند پس از آنچه تو حکم می‌کنی هیچ‌گونه ناخرسندی و دشواری در اندرون خود نیابند و یک سره سرسپرده باشند» سوره نساء، آیه ۶۵.</ref>؛ سپس [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: برشما باد [[تسلیم]] و [[سرسپردگی]]"<ref>{{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: لَوْ أَنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَ آتَوُا الزَّكَاةَ وَ حَجُّوا الْبَيْتَ وَ صَامُوا شَهْرَ رَمَضَانَ ثُمَّ قَالُوا لِشَيْءٍ صَنَعَهُ اللَّهُ أَوْ صَنَعَهُ النَّبِيُّ{{صل}} أَلَّا صَنَعَ خِلَافَ الَّذِي صَنَعَ؟ أَوْ وَجَدُوا ذَلِكَ فِي قُلُوبِهِمْ، لَكَانُوا بِذَلِكَ مُشْرِكِينَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ: {{متن قرآن|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: فَعَلَيْكُمْ بِالتَّسْلِيمِ}}، کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۳۹۸.</ref>.
۴. همچنین کلینی به سند صحیح، روایت کرده است: "امام صادق{{ع}} فرمود: اگر مردمی خدای واحد را [[عبادت]] کنند و شریکی در [[عبادت]] قائل نباشند و [[نماز]] گزارند و [[زکات]] دهند و [[حج]] بیت‌الله را انجام دهند و [[روزه]] [[ماه رمضان]] بگیرند سپس به کاری که [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} انجام داده بگویند چرا به‌گونه دیگر انجام نداد، یا آنکه در [[دل]] چنین بپندارند، گرفتار [[شرک]] شده‌اند؛ سپس این [[آیه]] را [[تلاوت]] فرمود: {{متن قرآن|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«نه! به پروردگارت سوگند ایمان نخواهند آورد مگر آنکه تو را در تمام آنچه در آن بگو مگو دارند داور قرار دهند پس از آنچه تو حکم می‌کنی هیچ‌گونه ناخرسندی و دشواری در اندرون خود نیابند و یک سره سرسپرده باشند» سوره نساء، آیه ۶۵.</ref>؛ سپس [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: برشما باد [[تسلیم]] و [[سرسپردگی]]"<ref>{{متن حدیث|قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: لَوْ أَنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَ آتَوُا الزَّكَاةَ وَ حَجُّوا الْبَيْتَ وَ صَامُوا شَهْرَ رَمَضَانَ ثُمَّ قَالُوا لِشَيْءٍ صَنَعَهُ اللَّهُ أَوْ صَنَعَهُ النَّبِيُّ{{صل}} أَلَّا صَنَعَ خِلَافَ الَّذِي صَنَعَ؟ أَوْ وَجَدُوا ذَلِكَ فِي قُلُوبِهِمْ، لَكَانُوا بِذَلِكَ مُشْرِكِينَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ: {{متن قرآن|فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: فَعَلَيْكُمْ بِالتَّسْلِيمِ}}، کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۳۹۸.</ref>.


از این [[روایت]] نیز استفاده می‌‌شود که در [[منطق قرآن کریم]] [[اخلاص در عبادت]] به نماز گزاردن و روزه گرفتن برای [[خدا]] نیست؛ اگرچه در این [[اعمال]]، هیچگونه شرکی در کار نباشد و به قصد [[امر خدا]] بجا آورده شود، بلکه اخلاص در عبادت خدا به [[اخلاص]] در [[اطاعت]] اوست و اخلاص در [[اطاعت خدا]] راهی جز [[اطاعت محض]] از [[رسول خدا]]{{صل}} و تسلیم تام و کامل بودن برای آن حضرت ندارد.
از این [[روایت]] نیز استفاده می‌‌شود که در [[منطق قرآن کریم]] [[اخلاص در عبادت]] به نماز گزاردن و روزه گرفتن برای [[خدا]] نیست؛ اگرچه در این [[اعمال]]، هیچگونه شرکی در کار نباشد و به قصد [[امر خدا]] بجا آورده شود، بلکه اخلاص در عبادت خدا به [[اخلاص]] در [[اطاعت]] اوست و اخلاص در [[اطاعت خدا]] راهی جز [[اطاعت محض]] از [[رسول خدا]]{{صل}} و تسلیم تام و کامل بودن برای آن حضرت ندارد.
خط ۲۵: خط ۲۵:
۵. [[علی بن ابراهیم]] در [[تفسیر]] [[آیه کریمه]] {{متن قرآن|وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ}}<ref>«نیافریدم جن و انس را مگر برای آنکه مرا بپرستند» سوره ذاریات، آیه ۵۶.</ref> از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] می‌کند: گفت، یعنی: برای دستور و [[فرمان]] و [[تکلیف]] آنان را [[آفریده]] و [[آفرینش]] آنان برای آن نبود که جبراً او را بپرستند بلکه آنان را آفرید تا به [[اختیار]] و [[انتخاب]] خود عمل کنند تا آنان را به وسیله [[امر و نهی]] بیازماید و معلوم کند چه کسی فرمانبر است و چه کسی [[نافرمانی]] می‌کند<ref>{{متن حدیث|قال: خلقهم للأمر و النهي و التكليف، و ليست خلقة جبرِ أن يعبدوه و لكن خلقة اختيار ليختبرهم بالأمر و النهي و من يطع اللَّه و من يعصي}}؛ [[ابوالحسن]] [[علی بن ابراهیم]] القمی، [[تفسیر القمی]]، ج۲، ص۳۳۱، و [[تفسیر نورالثقلین]] به نقل از [[تفسیر قمی]]، ج۷، ص۱۴۷.</ref>.
۵. [[علی بن ابراهیم]] در [[تفسیر]] [[آیه کریمه]] {{متن قرآن|وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ}}<ref>«نیافریدم جن و انس را مگر برای آنکه مرا بپرستند» سوره ذاریات، آیه ۵۶.</ref> از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] می‌کند: گفت، یعنی: برای دستور و [[فرمان]] و [[تکلیف]] آنان را [[آفریده]] و [[آفرینش]] آنان برای آن نبود که جبراً او را بپرستند بلکه آنان را آفرید تا به [[اختیار]] و [[انتخاب]] خود عمل کنند تا آنان را به وسیله [[امر و نهی]] بیازماید و معلوم کند چه کسی فرمانبر است و چه کسی [[نافرمانی]] می‌کند<ref>{{متن حدیث|قال: خلقهم للأمر و النهي و التكليف، و ليست خلقة جبرِ أن يعبدوه و لكن خلقة اختيار ليختبرهم بالأمر و النهي و من يطع اللَّه و من يعصي}}؛ [[ابوالحسن]] [[علی بن ابراهیم]] القمی، [[تفسیر القمی]]، ج۲، ص۳۳۱، و [[تفسیر نورالثقلین]] به نقل از [[تفسیر قمی]]، ج۷، ص۱۴۷.</ref>.


۶. [[صدوق]] به سند خویش از [[امام صادق]]{{ع}} روایت می‌‌کند: "[[حسین بن علی]]{{عم}} برون آمد به سوی [[یاران]] خویش پس فرمود: هان ای [[مردم]] خدای جلّ ذکره [[بندگان]] را نیافرید مگر برای آنکه او را بشناسند، پس آنگاه که شناختند بپرستند، پس آنگاه که پرستیدند از [[پرستش]] غیر [[خدا]] [[بی‌نیاز]] شوند. شخصی پرسید: ای فرزند [[رسول خدا]]{{صل}} پدر و مادرم فدایت گردند [[معرفت خدا]] چیست؟ فرمود: معرفت خدا به این است که مردم هر زمانی امامی را که اطاعتش بر آنان [[واجب]] است بشناسند"<ref>{{متن حدیث|قَالَ: خَرَجَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}} عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ: أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ ذِكْرُهُ مَا خَلَقَ الْعِبَادَ إِلَّا لِيَعْرِفُوهُ فَإِذَا عَرَفُوهُ عَبَدُوهُ فَإِذَا عَبَدُوهُ اسْتَغْنَوْا بِعِبَادَتِهِ عَنْ عِبَادَةِ مَنْ سِوَاهُ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي فَمَا مَعْرِفَةُ اللَّهِ؟ قَالَ: مَعْرِفَةُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ إِمَامَهُمُ الَّذِي يَجِبُ عَلَيْهِمْ طَاعَتُهُ}}؛ صدوق، علل الشرائع، ج۱، ص۹، باب۹، عله خلق الخلق و اختلاف احوالهم، ح۱.</ref>.
۶. [[صدوق]] به سند خویش از [[امام صادق]]{{ع}} روایت می‌‌کند: "[[حسین بن علی]]{{عم}} برون آمد به سوی [[یاران]] خویش پس فرمود: هان ای [[مردم]] خدای جلّ ذکره [[بندگان]] را نیافرید مگر برای آنکه او را بشناسند، پس آنگاه که شناختند بپرستند، پس آنگاه که پرستیدند از [[پرستش]] غیر [[خدا]] بی‌نیاز شوند. شخصی پرسید: ای فرزند [[رسول خدا]]{{صل}} پدر و مادرم فدایت گردند [[معرفت خدا]] چیست؟ فرمود: معرفت خدا به این است که مردم هر زمانی امامی را که اطاعتش بر آنان [[واجب]] است بشناسند"<ref>{{متن حدیث|قَالَ: خَرَجَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}} عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ: أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ ذِكْرُهُ مَا خَلَقَ الْعِبَادَ إِلَّا لِيَعْرِفُوهُ فَإِذَا عَرَفُوهُ عَبَدُوهُ فَإِذَا عَبَدُوهُ اسْتَغْنَوْا بِعِبَادَتِهِ عَنْ عِبَادَةِ مَنْ سِوَاهُ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي فَمَا مَعْرِفَةُ اللَّهِ؟ قَالَ: مَعْرِفَةُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ إِمَامَهُمُ الَّذِي يَجِبُ عَلَيْهِمْ طَاعَتُهُ}}؛ صدوق، علل الشرائع، ج۱، ص۹، باب۹، عله خلق الخلق و اختلاف احوالهم، ح۱.</ref>.


از این روایت نیز همچون روایت سابق استفاده می‌‌شود که {{متن قرآن|يَعْبُدُونِ}} در [[آیه]] فوق‌الذّکر به معنای معرفت خدا و [[رهبری]] است که از سوی خدا برای امر و نهی و [[حکومت]] و اداره [[شئون]] [[مردم]] تعیین شده است، [[معرفتی]] که [[اطاعت از خدا]] و [[رهبر]] [[منصوب]] از سوی [[خدا]] را به دنبال دارد<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۱.</ref>.
از این روایت نیز همچون روایت سابق استفاده می‌‌شود که {{متن قرآن|يَعْبُدُونِ}} در [[آیه]] فوق‌الذّکر به معنای معرفت خدا و [[رهبری]] است که از سوی خدا برای امر و نهی و [[حکومت]] و اداره [[شئون]] [[مردم]] تعیین شده است، [[معرفتی]] که [[اطاعت از خدا]] و [[رهبر]] [[منصوب]] از سوی [[خدا]] را به دنبال دارد<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۱]].</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۱۳۰٬۲۱۶

ویرایش