صابئه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

}}

پیروانِ آیینی نه چندان شناخته شده و به احتمال [[پیروان]] [[حضرت نوح]]{{ع}}

[[صابئیان]] جمع [[صابئی]] و صابئی صفت مرکب از صابِئْ و یای نسبت است<ref>لغت نامه، ج ۱۰، ‌ص ۱۴۷۳۳،‌ «صابئین»</ref>. صابِئْ، واژه‌ای [[عربی]]، برگرفته از ریشه «صَبُوء» یا «صَبَأْ» به معنای «خروج» و صابِئْ و صابئی در لغت به معنای کسی است که از [[دینی]] خارج شده و دینی دیگر را بپذیرد<ref>نک: العین، ج ۷، ص۱۷۱؛ لسان العرب، ج ۱، ص۱۰۷ - ۱۰۸؛ مجمع البحرین، ج ۲، ص۵۷۴،‌»صبأ».</ref>. این معنا را بسیاری از [[مفسران]] [[تأیید]] کرده‌اند. [[عرب پیش از اسلام]] نیز «صابئی» را به معنای «خارجی» می‌دانست و آن را درباره [[پیامبر اکرم]]{{صل}} که به [[گمان]] آنها از [[آیین]] [[بت‌پرستی]] خارج شده بود، به کار می‌برد<ref>النهایه، ابن اثیر، ج ۳، ص۳؛ لسان العرب، ‌ج۱، ‌ص ۱۰۸،‌ «صبأ»؛ المفصل، ج ۶، ص۷۰۲.</ref>. این واژه همچنین گاهی درباره کسانی به کار می‌رفت که به گونه‌ای از پیامبر اکرم{{صل}} [[حمایت]] می‌کردند، چنان‌که [[ابوجهل]]، مُطعِم بن عَدِیّ را بدین نام خطاب کرد<ref>اعلام الوری، ج۱،‌ ص۱۳۶.</ref>. به رغم کاربرد واژه صابئی در [[زبان عربی]] به معنای خارجی، پیوند دادن سبب نامگذاری صابئیان به خروج آنان از دینِ خود، جای [[تأمل]] دارد؛ زیرا همه فرقه‌های صابئی این‌گونه نیستند. افزون بر آن، یادکرد [[قرآن کریم]] از آنها در کنار [[مؤمنان]]، [[یهودیان]] و [[نصارا]] و اشاره به امکان نجاتشان در صورت [[اعتقاد به مبدأ و معاد]] و عمل صالح<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}} «بی‌گمان از کسانی که (به [[اسلام]]) [[ایمان]] آورده‌اند و یهودیان و [[مسیحیان]] و [[صابئان]]، کسانی که به [[خداوند]] و [[روز بازپسین]] [[باور]] دارند و کاری شایسته می‌کنند، پاداششان نزد پروردگارشان است و نه بیمی خواهند داشت و نه [[اندوهگین]] می‌گردند» [[سوره بقره]]، [[آیه]] ۶۲. {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}} «بی‌گمان (از) [[مؤمنان]] و [[یهودیان]] و [[صابئان]] و [[مسیحیان]]، کسانی که به [[خداوند]] و [[روز بازپسین]] [[ایمان]] آورند و کار شایسته کنند، نه بیمی خواهند داشت و نه [[اندوهگین]] می‌گردند» [[سوره مائده]]، [[آیه]] ۶۹.</ref>،<ref>تفسیر نمونه، ج ۱، ص۲۸۸.</ref>، اِشعار دارد که [[صابئیان]] در اصل دارای [[آیین توحیدی]] بوده‌اند و نمی‌توان [[خروج از دین]] را اصلی‌ترین ویژگی آنان به شمار آورد. بنابراین، چنان‌که برخی [[دانشمندان]] صابئی‌مذهب نیز گفته‌اند، می‌توان واژه صابِئ را نه یک واژه [[عربی]] و به معنای خارجی، بلکه برگرفته از واژه آرامی «صُبا» به معنای تعمید دانست. برپایه این فرضیه، ناآشنایی به زبان منداییِ آرامی سبب ذکر معانی نامناسب برای صابئیان است<ref>الصابئون، ص۷-۱۰.</ref>. این معنا با توجه به اهمیت فراوان تعمید نزد صابئیان<ref>تریانا: مجید یکتایی، ص۶-۱۶؛ ۲۱-۲۲،‌ ۲۵.</ref> و اینکه از سوی [[پژوهشگران]] همان گروه نقل شده، پذیرفتنی است.