طواف در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

==[[طواف]] در [[اسلام]]==

در اسلام نیز همانند [[شرایع]] [[توحیدی]] پیشین [[مناسک]] [[عبادی]] [[حج]] و [[عمره]] و طواف [[تشریع]] شد. درباره [[زمان]] تشریع [[مناسک حج]] در اسلام دیدگاه‌های متعددی مانند پیش از [[هجرت]] و هر یک از سال‌های سوم تا [[دهم هجری]] نقل شده است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص۳۰۲؛ الصحیح من سیرة النبی، ج ۱۴، ص۲۷-۲۸.</ref>. [[مسلمانان]] پیش از [[هجرت به مدینه]] در حجگزاری و طواف و [[نماز]] در [[مسجد الحرام]] [[آزاد]] نبودند و از سوی [[مشرکان]] با موانع و آزارهای فراوانی روبه‌رو می‌شدند، چنان‌که نقل شده است که مشرکان گاه با [[حرکت]] پشت سر [[پیامبر]] در طواف، آن حضرت را مسخره می‌کردند<ref> التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص۱۵۹؛ فتح القدیر، ج ۲، ص۳۰۷.</ref>؛ همچنین آنان با این [[استدلال]] که سرپرستان و [[متولیان]] مسجد الحرام هستند مانع ورود مسلمانان به [[مسجدالحرام]] برای طواف و نماز می‌شدند که [[قرآن]] این ادعای آنان را [[باطل]] و [[اهل تقوا]] و مسلمانان را متولیان [[واقعی]] [[مسجد]] شمرده است<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص۱۴۴؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص۱۵۹.</ref>:{{متن قرآن|هُمْ يَصُدُّونَ عَنِ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَمَا كَانُوٓا۟ أَوْلِيَآءَهُۥٓ إِنْ أَوْلِيَآؤُهُۥٓ إِلَّا ٱلْمُتَّقُونَ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref>سوره انفال، آیه ۳۴.</ref>. در آیه‌ای دیگر نیز ضمن اشاره به عمل یادشده، همه افراد مسافر و مقیم در بهره‌مندی از این مسجد مساوی دانسته شده و مشرکان به [[کیفر الهی]] [[تهدید]] شده‌اند: {{متن قرآن|إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ ٱلَّذِى جَعَلْنَـٰهُ لِلنَّاسِ سَوَآءً ٱلْعَـٰكِفُ فِيهِ وَٱلْبَادِ وَمَن يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍۭ بِظُلْمٍۢ نُّذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍۢ}}<ref>«بی‌گمان به کسانی که کفر ورزیده‌اند و (مردم را) از راه خداوند و از مسجد الحرام- که آن را برای بومی و غیر بومی یکسان قرار داده‌ایم- باز می‌دارند و (نیز) به هر کس که در آن از سر ستم آهنگ کژروی کند، از عذابی دردناک می‌چشانیم» سوره حج، آیه ۲۵.</ref>. در [[سال ششم هجری]] نیز که [[پیامبر اکرم]] [[و]] مسلمانان با همراه داشتن [[قربانی]] برای انجام [[عمره]] قصد ورود به [[مکه]] و [[مسجد الحرام]] را داشتند، [[کافران]] [[قریش]] در منطقه [[حدیبیه]] مانع ورود آنان به مکه شدند<ref>جامع البیان، ج ۲۶، ص۱۲۴؛ التبیان، ج ۹، ص۳۳۱.</ref>:{{متن قرآن|إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ...}}<ref>سوره حج، آیه ۲۵.</ref> <ref>مجمع البیان، ج ۷، ص۱۴۴؛ التفسیر الکبیر، ج ۲۳، ص۲۳. </ref> پس از منع [[مشرکان]] و انجام مذاکراتی میان [[مسلمانان]] و مشرکان، [[صلح حدیبیه]] میان آنان منعقد شد و از بندهای توافق یادشده آن بود که مسلمانان [[اجازه]] یافتند در سال بعد سه [[روز]] وارد مکه و مسجد الحرام شوند و [[مناسک]] [[عمره]] و [[طواف]] [[خانه خدا]] را به‌جا آورند. طبق گزارش‌های [[تاریخی]] و [[روایات]]، [[پیامبر اکرم]] پیش از [[حرکت]] از [[مدینه]] یا در حدیبیه در [[عالم رؤیا]] دید که با سرهای تراشیده و مو و ناخن‌های کوتاه‌شده همراه با [[اصحاب]] وارد [[مسجدالحرام]] می‌شوند<ref>الکافی، ج ۶، ص۴۸۶؛ مجمع البیان، ج ۹، ص۲۱۱. </ref> و طواف می‌کنند<ref>جامع البیان، ج ۲۶، ص۱۳۹؛ احکام القرآن، ابن عربی، ج ۴، ص۱۳۹. </ref>؛ اما پس از منع مشرکان در حدیبیه، [[منافقان]] به مسلمانان درباره عدم ورود به مسجد الحرام و انجام [[مناسک حج]] [[طعنه]] می‌زدند که [[آیه]] نازل شد و ضمن صادق دانستن رؤیای [[پیامبر]]، به آنان [[وعده]] داد که با سرهای تراشیده و مو و ناخن‌های کوتاه شده و با [[امنیت]] وارد مسجدالحرام خواهند شد<ref>جامع البیان، ج ۲۶، ص۱۳۹؛ مجمع البیان، ج ۹، ص۲۱۱. </ref>: {{متن قرآن|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پیروزی نزدیکی پدید آورد» سوره فتح، آیه ۲۷.</ref>، از این رو در [[سال هفتم هجری]] و بر پایه [[قرارداد]] با [[مشرکان]]، [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] برای انجام [[عمره]] مفرده (مشهور به [[عمرة القضاء]])<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص۲۱۱؛ التفسیر الکبیر، ج ۸، ص۱۶۱. </ref> به مدت سه [[روز]] وارد [[مکه]] شدند. [[پیامبر]] پیش از ورود به [[مسجدالحرام]]، برای نشان دادن [[قدرت]] و [[شوکت]] [[مسلمانان]] به [[اصحاب]] خود [[فرمان]] داد تا شانه‌ها را از [[لباس]] [[احرام]] خارج کنند و با حالت هَرْوَلَه [[خانه کعبه]] را [[طواف]] کنند و مسلمانان درحالی که [[عبدالله بن رواحه]] جلوی پیامبر [[رجز]] می‌خواند با حالت یادشده طواف خانه کعبه را به‌جا آوردند و [[مکیان]] از دور و نزدیک آنان را تماشا می‌کردند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص۲۱۲؛ البدایة والنهایه، ج ۴، ص۲۶۱.</ref>. برخی سبب [[فرمان پیامبر]] به هروله در حال طواف را پندار [[ضعف]] مسلمانان بر اثر گرمای این [[سرزمین]] در نگاه [[مشرکان]] دانسته‌اند که پس از [[مشاهده]] حالت یادشده از مسلمانان، اعتراف کردند که مسلمانان از آنها قوی‌ترند<ref>سنن ابی داود، ج ۱، ص۴۲۱؛ الصحیح من سیرة النبی، ج ۱۹، ص۱۷۷-۱۷۸. </ref>. بر پایه برخی [[روایات]]، [[پیامبر اکرم]] در این روز خانه کعبه را سواره طواف کرد و هرگاه به حجر‌الاسود می‌رسید با [[عصا]] آن را استلام می‌کرد<ref>السیرة النبویه، ج ۳، ص۴۳۲؛ الصحیح من سیرة النبی، ج ۱۹، ص۱۵۶. </ref> و پس از طواف، شتر را خواباند و [[نماز]] طواف گزارد<ref>مسند احمد، ج ۱، ص۳۰۴؛ سنن ابی داود، ج ۱، ص۴۲۰. </ref>. بر اساس روایاتی دیگر، پس از [[نزول آیات]] ۲۷ - ۲۹ [[سوره]] [[حجّ]] که در آن پیامبر اکرم فرمان یافت تا مسلمانان را به [[حج]] و طواف [[خانه خدا]] فراخواند، آن حضرت همراه شمار فراوانی از مسلمانان عازم [[حجة الوداع]] شدند و پس از احرام در [[مسجد شجره]] و ورود به مکه و [[مسجد الحرام]]، ۷ شوط طواف [[کعبه]] و سعی [[صفا و مروه]] را به جا آوردند و پس از [[اعمال]] [[عرفات]] و [[منا]] در روز [[عید]] به مکه بازگشتند و طواف [[زیارت]] را به‌جا آوردند و سپس به منا بازگشتند [[و]] پس از ایام تشریق بدون ورود به [[مسجد الحرام]] و انجام [[طواف]]، راهی [[مدینه]] شدند<ref>الکافی، ج ۴، ص۲۴۸-۲۴۵؛ تهذیب الاحکام، ج ۵، ص۴۵۷-۴۵۴.</ref>. در [[روایات اهل سنت]] نیز نقل شده است که [[پیامبر]] در این [[سفر]]، [[طواف]] [[خانه خدا]] و سعی میان [[صفا و مروه]] را سوار بر شتر انجام داد تا [[مردم]] آن حضرت را ببینند و سؤالات خود را از او بپرسند؛ همچنین آن حضرت در حال [[طواف]] سواره، پس از استلام [[حجر الاسود]] با [[عصا]] انتهای آن را می‌بوسید<ref>صحیح مسلم، ج ۴، ص۶۷-۶۸؛ سنن ابن ماجه، ج ۲، ص۹۸۳. </ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[طواف (مقاله)|مقاله «طواف»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۷، ص ۵۸۳.</ref>

== منابع ==