موانع تربیت: تفاوت میان نسخه‌ها

# '''ضعف اراده:''' [[انسان]] دارای قوای ظاهری و [[باطنی]] متعددی است که با [[ضعف]] هر کدام در [[مسیر حق]]، انسان از ضعف اراده برخوردار می‌شود. ضعف اراده انسانی یکی از موانع حضور در عرصه‌های [[اجتماعی]] و [[رشد]] فعالیت‌های فردی است که [[مسلمانان]] باید با تکیه بر [[قدرت معنوی]] و [[اراده]] ناشی از [[ایمان]] و [[انسانیت]] این ضعف اراده را از بین ببرند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در مراسم افتتاحیه مانور فرهنگی، ورزشی جانبازان و معلولان کشور سال ۱۳۷۶، ص۹۳.</ref>.

# '''[[غفلت]]:''' در [[تربیت اسلامی]]، یکی از موانع تربیت را غفلت معرفی می‌کنند. «غفلت» دارای مفهوم وسیع و گسترده‌ای است که هر گونه بی‌خبری از شرایط [[زمان]] و مکانی که انسان در آن [[زندگی]] می‌کند، واقعیت فعلی و [[آینده]] و گذشته خویش، صفات و [[اعمال]] خود، همچنین هشدارهایی که حوادث تلخ و شیرین زندگی به انسان می‌دهد را شامل می‌شود.

# '''تسویف و کار را به بعد انداختن:''' گاهی حالتی در انسان به وجود می‌آید که او خود می‌داند در کاری [[اشتباه]] می‌کند و قصد برگشتن از آن کار را هم دارد؛ اما گویی توان تصمیم‌گیری و [[اقدام]] کردن را از دست داده است و هرگاه تصمیم به بازگشت می‌گیرد، [[وسوسه]] می‌شود که هنوز فرصت بسیار است و خویشتن را به فردا [[وعده]] می‌دهد و انجام آن کار را به وقت دیگری موکول می‌کند. در آموزه‌های [[معصومان]] به شدت چنین حالتی تقبیح و به عواقب آن هشدار داده شده است. [[امام علی]]{{ع}} در [[دعای کمیل]] از این حالت به خدا [[شکایت]] کرده، می‌فرماید: {{متن حدیث|وَ خَدَعَتْنِي الدُّنْيَا بِغُرُورِهَا وَ نَفْسِي بِجِنَايَتِهَا وَ مِطَالِي}}؛ «و [[دنیا]] مرا با [[غرور]] (و ظاهر فریبنده‌اش) فریفته است، و نفسم با جنایتش، و با مماطله‌کردنم (مرا بازداشته است)».

# '''[[فقر]] [[عاطفی]]:''' استعدادهای عاطفی در انسان سبب [[رشد]] بسیاری از [[کمالات]] در او می‌شود. این کمالات شامل امتیازاتی است که بر اساس [[دیگرخواهی]] در انسان به وجود می‌آید از قبیل [[محبت]] و [[دوستی]] و [[فداکاری]] و از خود گذشتگی، [[عفو و گذشت]]، [[بذل و بخشش]]، [[همیاری]] و [[همکاری]]، دلسوزی و غم‌گساری و به طور کلی مقدّم داشتن دیگران برخود. [[بی‌وفایی]]، فراموشکاری، قدرناشناسی، [[احترام]] به هنگام نیاز، و بی‌اعتنایی به هنگام [[بی‌نیازی]]، [[خشونت]] و [[قساوت]]، تنها به [[فکر]] خود بودن و از دیگران بی‌خبر ماندن، و... همه و همه نقایص [[روحی]] و [[اخلاقی]] مهمی هستند که ریشه در [[فقر]] [[عاطفی]] دارند<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]]، ص۴۷۹ ـ ۴۸۰.</ref>.

دسته دیگری از موانع [[تربیت]]، موانع اجتماعی است:

# '''بی‌توجهی والدین به فرزند:''' بی‌توجهی والدین به [[فرزندان]] از جمله موانع [[تربیتی]] محسوب می‌گردد که موجب پدید آمدن بچه‌های خجالتی با کاهش [[عزت نفس]] می‌شود. در کودکانی که به طور ذاتی خجالتی بوده یا از [[اعتماد به نفس]] کافی برای انجام مسئولیت‌های روزانه برخوردار نیستند، [[انتقاد]] یا [[سرزنش]] والدین و اطرافیان، پرورش [[مهارت]] عزت نفس را در آنها سرکوب می‌کند.  

# '''[[اختلاف]] والدین:''' اختلاف پدر و مادر بلای خانمان‌سوزی است که بر [[روح]] و روان [[فرزندان]] آثار بسیار منفی دارد. مقصود از اختلاف پدر و مادر، فقط درگیری فیزیکی نیست، بلکه مجادله‌های لفظی و صدای بلند نیز، اختلاف به شمار می‌رود. والدین باید بدانند مشاجرات و مجادلاتشان در هر قالبی که باشد، آسیب‌های روانی زیادی را در کودک ایجاد می‌کند که به مرور [[زمان]] تبعات منفی خود را در [[رفتار]]، گفتار و [[کردار]] کودک نشان خواهد داد.

# '''[[احساس]] ناامنی در خانواده:''' [[احساس امنیت]] عبارت است از احساس [[آزادی]] نسبی از خطر. این احساس، وضع خوشایندی را ایجاد می‌کند و فرد در آن دارای [[آرامش]] جسمی و [[روحی]] است. [[ایمنی]] از [[عواطف]] و [[احساسات]] زیربنایی و حیاتی برای تأمین [[بهداشت روانی]] است. افراد ناامن، نامتعادل‌اند، شخصی که دائما احساس [[عدم امنیت]]، [[ترس]] و خطر از بیرون و درون خود می‌کند، نمی‌تواند [[انسان]] سالمی باشد.

# '''عدم توجه به تفاوت‌های فردی:''' یکی از پدیده‌های طبیعی مشهود در تمام ساختارهای [[جوامع انسانی]] وجود تفاوت است. یک [[نظام]] [[آموزشی]] سالم، [[انسانی]] و کارآمد این تفاوت‌ها را به شکل طبیعی از توانایی‌ها و قابلیت‌ها دریافت و [[ادراک]] می‌کند. وجود تفاوت‌های فردی در میان افراد از نظر هوش، [[شخصیت]]، [[استعداد]]، [[پیشرفت]] تحصیلی، وضعیت [[اقتصادی]] و [[اجتماعی]] و [[قدرت]] یادگیری مطالب و... یکی از مهم‌ترین مسائلی است که [[مربیان]] با آن مواجهند؛ چراکه مربیان به [[تجربه]] دریافته‌اند که شیوه برخورد و [[پیروی]] از یک روش [[تدریس]] خاص نمی‌تواند برای همه دانش‌آموزان به طور یکسان مفید باشد<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]]، ص۴۸۱ ـ ۴۸۴.</ref>.