حکم شرعی: تفاوت میان نسخه‌ها

در تعریف حکم شرعی آمده است که عبارت است از: "[[حکم]]، خطاب [[الهی]] متعلّق به [[افعال]] [[مکلفین]] است"<ref>"خطاب [[الله]] المتعلق بأفعال المکلفین"؛ ابوالقاسم میرزای قمی، قوانین الاصول، ص۵.</ref>.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۱، ص۱۳.</ref>. به عبارتی دیگر: احکام شرعی اسلام یعنی مسائل مربوط به کار و عمل که چه کارهایی و چگونه باید انجام شود. از قبیل [[نماز]]، [[روزه]]، [[حج]]، [[جهاد]]، [[امربه معروف و نهی از منکر]]، بیع، اجاره، [[نکاح]]، [[طلاق]]، تقسیم [[ارث]] و غیره<ref>مجموعه آثار، ج۳، ص۵۷.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۶۳.</ref>

[[امام علی]] {{ع}} در [[نهج البلاغه]] گاه به مواردی اشاره داشته‌اند که مبنای [[فقها]] در [[اجتهاد]] قرار گرفته است. از آن جهت می‌توان به موضوع [[زکات]]<ref>{{متن حدیث|وَ حَصِّنُوا أَمْوَالَكُمْ بِالزَّكَاةِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۳۸</ref>، [[انفاق]]<ref>{{متن حدیث|إِذَا أَمْلَقْتُمْ، فَتَاجِرُوا اللَّهَ بِالصَّدَقَةِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ‌های ٢٥٨و {{متن حدیث|لَا تَسْتَحِ مِنْ إِعْطَاءِ الْقَلِيلِ، فَإِنَّ الْحِرْمَانَ أَقَلُّ مِنْهُ}}؛ ٦٧</ref> و [[تحریم]] بردن [[حاجت]] نزد غیر [[مؤمن]]<ref>{{متن حدیث|وَ مَنْ شَكَاهَا إِلَى كَافِرٍ، فَكَأَنَّمَا شَكَا اللَّهَ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۴۱۹</ref>، [[جهاد اکبر]]<ref>{{متن حدیث|عن أبی عبدالله(ع) أن النبی بعث سریّة فلمّا رجعوا قال مرحباً بقوم قضوا الجهاد الأصغر و بقی علیهم الجهاد الأکبر. فقیل یا رسول الله ما الجهاد الأکبر؟ قال: جهاد النفس}}؛ وسائل الشیعه، احادیث، ۴، ۵، ۹، ۱۰، ۱۱ و... .</ref> و [[جهاد]] با [[دشمن]]<ref>{{متن حدیث|فَعَاوِدُوا الْكَرَّ وَ اسْتَحْيُوا مِنَ الْفَرِّ فَإِنَّهُ عَارٌ فِي الْأَعْقَابِ وَ نَارٌ يَوْمَ الْحِسَابِ،...»؛ نهج البلاغه، خطبۀ ۶۶؛ «إِنَّهُمْ لَنْ يَزُولُوا عَنْ مَوَاقِفِهِمْ دُونَ طَعْنٍ دِرَاكٍ يَخْرُجُ [مِنْهُ] مِنْهُمُ النَّسِيمُ وَ ضَرْبٍ يَفْلِقُ الْهَامَ وَ يُطِيحُ الْعِظَامَ وَ يُنْدِرُ السَّوَاعِدَ وَ الْأَقْدَامَ، وَ حَتَّى يُرْمَوْا بِالْمَنَاسِرِ تَتْبَعُهَا الْمَنَاسِرُ وَ يُرْجَمُوا بِالْكَتَائِبِ تَقْفُوهَا الْحَلَائِبُ، وَ حَتَّى يُجَرَّ بِبِلَادِهِمُ الْخَمِيسُ يَتْلُوهُ الْخَمِيسُ، وَ حَتَّى تَدْعَقَ الْخُيُولُ فِي نَوَاحِرِ أَرْضِهِمْ وَ بِأَعْنَانِ مَسَارِبِهِمْ وَ مَسَارِحِهِمْ}}؛ خطبه ۱۲۴.</ref>، [[امر به معروف و نهی از منکر]]<ref>{{متن حدیث|عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيِ عَنْ الْمُنْكَرِ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۳۷۵.</ref>، [[قضا]]<ref>{{متن حدیث|أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ الْأَمْرَ يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ٢۳ و {{متن حدیث|أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّكَ لَسْتَ بِسَابِقٍ أَجَلَكَ}}؛ نامه ٧٢.</ref>، [[ناسخ و منسوخ]]<ref>{{متن حدیث|وَ نَاسِخاً وَ مَنْسُوخاً}}؛ نهج البلاغه، خطبه ٢١٠.</ref> و [[تجارت]]<ref>{{متن حدیث|ثُمَّ اسْتَوْصِ بِالتُّجَّارِ وَ ذَوِي الصِّنَاعَاتِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref> اشاره کرد.