حارث بن مطلب: تفاوت میان نسخه‌ها

== آشنایی اجمالی ==

«حارث» معروف به «ارت»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۵۵؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref> از [[قبیله قریش]] و از [[فرزندان]] [[مطلب بن عبد مناف]] (عموی [[عبدالمطلب]]) بوده، نسب از [[مطلب بن عبد مناف بن قصی بن کلاب]] می‌برد<ref>مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۷؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۷۲.</ref>. از وی و شرح حال زندگانی و مرگش، جز ذکر نامی از [[همسر]] [[بنی‌ثقیفی]] او [[سخیله بنت خزاعی بن حویرث]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۵۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸.</ref> و داشتن پسرانی به اسامی: «[[عبیدة بن حارث بن مطلبی|عبیده]]»، «[[طفیل بن حارث بن مطلب|طفیل]]»، «[[حصین بن حارث بن مطلب|حصین]]»<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۶۰؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۳؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۷۳.</ref>، «[[عوف بن حارث بن مطلب|عوف]]»<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۰۶.</ref>، «[[حذافة بن حارث بن مطلب|حذافه]]»<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۶۰.</ref> یا «ابوحذافه»<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> و دختری به نام بحینه<ref>ر.ک: خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۳۸؛ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۵، ص۱۰؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۱۶.</ref>، اطلاعی به‌دست نیامده است<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

== فرزندان حارث بن مطلب ==

همان‌گونه که گفته شد، عبیده، طفیل و حصین<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۶۰؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸.</ref> حذافه<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۶۰.</ref> که «[[بلاذری]]» (م. ۲۷۹ هجری) از او با نام ابوحذافه<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> یاد کرده است و نیز دختری به نام بحینه<ref>ر.ک: خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۳۸؛ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۵، ص۱۰؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۱۶.</ref> از جمله فرزندانی بودند که به حارث بن مطلب نسبت داده‌اند. حذافه در [[جنگ فجار]] در [[دوران جاهلی]] کشته شد<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۶۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref>. بحینه نیز به [[ازدواج]] مالک بن قشب (جندب) بن نضله ازدی ـ از [[هم‌پیمانان]] [[بنی مطلب]] در [[مکه]] ـ در آمد و برای او عبدالله بن بحینه (مالک) ـ از [[اصحاب]] و راویان احادیث [[نبوی]]{{صل}} ـ<ref>خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۲۸؛ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۵، ص۱۰؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۵، ص۱۵۰.</ref> و [[جبیر بن مالک]] ـ از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} و از مقتولین [[نبرد یمامه]] ـ<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۵۵؛ [[ابن عبد البر]]، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۳۴.</ref> را به [[دنیا]] آورد. اطلاعات ما از [[عوف بن حارث]] هم محدود به خبر حضور وی در [[صفین]] و ذکر نام او در شمار [[شاهدان]] عراقی [[پیمان]] [[حکمیت]] است<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۰۶.</ref>.

اما مشهورتین [[فرزندان حارث]] را بی‌گمان باید، [[عبیده]]، [[طفیل]] و حصین دانست. عبیده مسن‌ترین فرزند حارث بن مطلب بود<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸.</ref>. کنیه او «ابوالحارث»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸.</ref> و به نقلی «ابومعاویه»<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۲۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۴۴۹.</ref> و از مادرش که زنی از تبار [[بنی ثقیف]] بود با نام سخیله بنت [[خزاعی]] یاد کرده‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۵۹؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۳۳۵.</ref>. عبیده، ده سال از [[پیامبر]]{{صل}} بزرگ‌تر بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۲۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۴۴۹.</ref> و نزد آن حضرت، جایگاهی ویژه و مقامی بس بزرگ داشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۲۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۴۴۹.</ref>. وی از [[پیشگامان]] و متقدمان در [[پذیرش اسلام]] و در شمار مسلمانانی بود که قبل از ورود حضرت به دار [[ارقم بن ابی ارقم]] و علنی شدن [[دعوت]] ایشان، [[اسلام]] پذیرفت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹.</ref>. در واقعه [[تحریم]] همه‌جانبه [[قریش]] علیه [[مسلمانان]]، عبیده از جمله بنی مطلبی‌هایی بود که در [[شعب ابی طالب]] ([[سال ششم بعثت]]) حضور یافت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۴، ص۶۵.</ref>. او با آغاز [[مهاجرت]] [[مسلمان]] به [[مدینه]]، در کنار برادرانش [[طفیل]] و حصین، به همراه [[مسطح بن اثاثة بن عباد بن مطلب]]، از نخستین مهاجرانی بودند<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۷۳.</ref> که به [[مدینه]] [[مهاجرت]] کردند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۷۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹.</ref>. آنها جداگانه از [[مکه]] خارج شدند و طبق قرار قبلی، در صحرای «ناجح» به یکدیگر ملحق شدند و خود را به مدینه رساندند و در [[خانه]] [[عبدالله بن سلمه عجلانی]]<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۷۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۱۷۴.</ref> و به نقلی عبدالرحمن بن سلمه عجلانی<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸.</ref> فرود آمدند. [[پیامبر]]{{صل}}، قطعه زمینی را در مدینه در [[اختیار]] [[عبیده]] و برادرانش قرار داد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷.</ref>. این [[زمین]] که در [[زمان]] «[[ابن سعد]]» (اواخر [[قرن دوم]] و اوایل [[قرن سوم]]) به محلی برای ایراد [[خطبه]] خطباء بدل شده بود، بین [[بقیع]] [[زبیر]] و زمین‌های [[بنی مازن]] قرار داشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷.</ref>. در پی ایجاد [[عقد اخوت]] بین [[مهاجرین]] و [[انصار]]، [[رسول خدا]]{{صل}} بین عبیده و [[بلال]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹.</ref> و نیز بین عبیده و [[عمیر بن حمام انصاری]] عقد اخوت بست<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۷۱؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹. عبیده و عمیر بن حمام هر دو در جنگ بدر به شهادت رسیدند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹.)</ref>.

[[نبی مکرم اسلام]]{{صل}} در [[شوال]] [[سال اول هجرت]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۴؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۸۰.</ref> یا به نقلی [[ربیع الاول]] [[سال دوم هجرت]]<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۲۰ به نقل از ابن اسحاق.</ref>، برای [[عبیدة بن حارث]] [[پرچم]] سفیدی بست و او را همراه با ۶۰<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۰؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۹۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۴.</ref> یا ۸۰<ref>ر.ک: ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۹۱؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۶۹؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۲۰.</ref> [[مهاجر]] که احدی از [[انصار]] در جمعشان نبود، به [[نبرد]] [[مشرکان]] فرستاد<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۹۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۴؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۶۹.</ref>. [[عبیده]] در «بطن [[رابغ]]»، کنار آبی به نام «[[احیاء]]» ـ که در ده میلی راه [[جحفه]] به سمت [[قدید]] قرار داشت ـ با [[ابوسفیان بن حرب]] و [[سپاه]] دویست نفره‌اش<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۰-۱۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۴؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۸۰-۸۱.</ref> و به نقلی با [[عکرمة بن ابوجهل]]<ref>ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۴؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۱، ص۷۲.</ref> یا مکرز بن حفص<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۹۲. نیز ر.ک: ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۳۴؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۱، ص۷۲.</ref> و جمعی زیاد از [[قریش]]، رو در رو شد. دو طرف درگیر، به [[تیراندازی]] از راه دور بسنده کردند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۰؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۹۱؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۶۹.</ref>. در این سریه، [[سعد بن ابی‌وقاص]] تیری به سمت مشرکان پرتاب کرد که به گفته مورخان، نخستین تیری بود که در [[اسلام]] پرتاب شد<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۰؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۹۱؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۶۹.</ref>. پس از این مواجهه، دو طرف به جایگاه خود بازگشتند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۱؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۹۲؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۴.</ref>. برخی این سریه را نخستین [[سرایا]]<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۹۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۵۴؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۲۱.</ref> و جمعی نیز، آن را پس از [[سریه]] [[حمزه سیدالشهداء]]{{ع}}، دومین سریه از [[سرایای پیامبر]]{{صل}}<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۹-۱۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۳-۴؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۱، ص۷۱-۷۲؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۶، ص۱۱.</ref> عنوان کرده‌اند.

[[عبیده]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸.</ref> به همراه برادرانش [[طفیل]] و حصین<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۶۰؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۷۳؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۳۵۲.</ref> و پسر عمویشان [[مسطح بن اثاثه]] سوار بر یک شتر آبکش که عبیده آن را از ابن ابی داوود مازنی خریده بود در [[جنگ بدر]] شرکت کردند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۲۴-۲۳.</ref>. در پی آغاز [[جنگ]]، او به مصاف [[شیبة بن ربیعه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۴؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۳۳۵.</ref> یا به روایتی [[عتبة بن ربیعه]]<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۳۳۵؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۲۱.</ref> رفت. [[شیبه]] یا [[عتبه]] در این نبرد تن به تن، ضربتی به پای او زد و پایش را قطع کرد؛ عبیده هم ضربتی بدو زد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸.</ref>. در این هنگام، [[امام علی]]{{ع}} پس از [[فراغت]] از کار حریف مقابل خود، به [[یاری]] عبیده شتافت و عتبه را به هلاکت رساندند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸. در تفصیل این ماجرا از واقدی نقل شده است که با آغاز جنگ بدر «عتبه و شیبه و ولید بیرون آمدند و از صف‌ها فاصله گرفته، مبارز ‌طلبیدند. سه نفر از جوانان انصار از سپاه مشرکان به نام‌های معاذ، معوذ و عوف که هر سه فرزندان عفراء و از قبیله بنی حارث بودند، به سوی آنها بیرون رفتند. پیامبر{{صل}} از این موضوع خوش نداشت که در اولین جنگ مسلمانان با مشرکان، انصار عهده‌دار جنگ باشند و دوست داشت که زحمت آن بر عهده خویشان و پسر عموهایش باشد. این بود که به آنها فرمان داد تا به جایگاه خود برگردند و برایشان طلب خیر فرمود. آنگاه منادی کافران فریاد زد: «ای محمد! هماوردان ما را از خویشان ما بفرست». پیامبر{{صل}} به بنی هاشم فرمود: «ای بنی هاشم! برخیزید و برای حق و حقیقتی که خداوند، پیامبر شما را برای آن برانگیخته است، مبارزه کنید! که آنها با باطل خود برای خاموش کردن نور خدا آمده‌اند». حمزة بن ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، جالمطلب، علی بن ابی طالب و عبیدة بن حارث برخاسته، مقابل آنها رفتند. عتبه گفت: «سخنی بگویید تا شما را بشناسم»؛ زیرا آنها کلاهخود نقاب‌دار پوشیده بودند و شناخته نمی‌شدند. در ادامه عتبه گفت: «اگر شما را هم‌شأن و هماورد خود دانستیم با شما جنگ خواهیم کرد». حمزه گفت: «من حمزه پسر ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، جالمطلب، شیر خدا و شیر رسول خدایم». عتبه گفت: «هم‌شأنی بزرگواری؛ من هم شیر هم‌پیمانان هستم. این دو نفر همراهانت کیستند؟» حمزه گفت: «علی بن ابی طالب و عبیدة بن حارث». عتبه گفت: «هر دو هماوردانی بزرگوارند». علی{{ع}} که از همه کوچک‌تر بود به جنگ ولید شتافت و او را کشت. آنگاه عتبه پیش آمد و حمزه به جنگ او برخاست و آنها به یکدیگر ضربه زدند و حمزه او را کشت. پس از آن، شیبه پیش آمد که عبیدة بن حارث به جنگ او رفت. عبیده مسن‌ترین اصحاب رسول خدا{{صل}} در آن هنگام بود. شیبه با کناره شمشیر خود ضربه‌ای به پای عبیده زد که قسمتی از پای او را جدا کرد و حمزه و علی{{ع}} به شیبه حمله کردند، او را کشتند و عبیده را با خود به کنار لشکر آوردند. عبیده گفت: «ای رسول خدا، آیا من شهیدم (ثواب شهید را دارم)؟» پیامبر{{صل}} فرمود: «آری» عبیده گفت: «آری، به خدا، اگر ابو طالب زنده بود می‌دانست که من نسبت به شعری که سروده است، شایسته‌ترم». و آن شعر این بود: سوگند به خانه خدا دروغ می‌گویید؛ ما محمد را رها نمی‌کنیم تا آنکه برای او نیزه بزنیم و تیر بیندازیم. او را تسلیم نمی‌کنیم تا آنکه بر گرد او کشته شویم و در راه او از فرزندان و همسران خود خواهیم گذشت. سپس آیه ۱۹ سوره حج نازل شد: {{متن قرآن|هَـٰذَانِ خَصْمَانِ ٱخْتَصَمُوا۟ فِى رَبِّهِمْ فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌۭ مِّن نَّارٍۢ يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ ٱلْحَمِيمُ}} «اینان دو گروه دشمنند که درباره پروردگارشان با هم به دشمنی برخاستند، پس بر (تن) آنان که کفر ورزیدند جامه‌ای از آتش بریده‌اند، از فراز سرشان آب جوش می‌ریزند» سوره حج، آیه ۱۹. (محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۷۰-۶۸؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۱، ص۷۴.)</ref>. [[عبیده]] در راه بازگشت به [[مدینه]]، در «صَفراء»<ref>«صَفراء» صحرایی است در اطراف مدینه که دارای نخلستان‌هایی است در راه مدینه به مکه در یک منزلی بدر. (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۴۱۲)</ref> بر اثر خونریزی‌های حاصل از آن ضربت، به [[شهادت]] رسید و در همان جا مدفون گردید<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸.</ref>. برخی منابع، از [[انقطاع]] نسل او خبر داده‌اند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۸.</ref>؛ اما برخی دیگر از بزرگان همچون [[واقدی]] (م. ۲۰۸ هجری) و [[ابن کلبی]] (م.۲۰۴ هجری) بر این اعتقادند که عبیده از ام ولدهای متعدد خود، صاحب پسرانی به اسامی معاویه، [[عون]]، [[منقذ]]، حارث، محمد، ابراهیم، و دخترانی به نام‌های [[ریطه]]، [[خدیجه]]، سخیله و [[صفیه]] شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ [[بلاذری]]، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹.</ref>.

[[شخصیت]] [[عبیدة بن حارث]] [[شأن نزول]] برخی [[آیات قرآن کریم]] قرار گرفته که [[منابع تفسیری]] به برخی از این موارد در آثار خود اشاره کرده‌اند. از جمله این موارد می‌توان به [[آیه]] ۱۹ سوره حج: {{متن قرآن|هَـٰذَانِ خَصْمَانِ ٱخْتَصَمُوا۟ فِى رَبِّهِمْ فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌۭ مِّن نَّارٍۢ يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ ٱلْحَمِيمُ}}<ref>«اینان دو گروه دشمنند که درباره پروردگارشان با هم به دشمنی برخاستند، پس بر (تن) آنان که کفر ورزیدند جامه‌ای از آتش بریده‌اند، از فراز سرشان آب جوش می‌ریزند» سوره حج، آیه ۱۹.</ref> اشاره کرد که به گفته برخی [[مفسران]] به [[نبرد]] عبیده، [[حمزة بن عبدالمطلب]] و علی{{ع}} اشاره دارد<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۷، ص۱۳۹.</ref>. آیه ۲۳ سوره احزاب: {{متن قرآن|مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌۭ صَدَقُوا۟ مَا عَـٰهَدُوا۟ ٱللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُۥ وَمِنْهُم مَّن يَنتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا۟ تَبْدِيلًا}}<ref>«از مؤمنان، کسانی هستند که به پیمانی که با خداوند بستند وفا کردند؛ برخی از آنان پیمان خویش را به جای آوردند و برخی چشم به راه دارند و به هیچ روی (پیمان خود را) دگرگون نکردند» سوره احزاب، آیه ۲۳.</ref> هم از دیگر آیاتی است که به‌گفته [[ملا فتح‌الله کاشانی]] (م. ۹۸۸ هجری) در [[تفسیر منهج الصادقین]]، [[جمهور]] [[مفسران]] و محدثان برآنند که این [[آیه در شأن امام علی]]{{ع}}، [[حمزه]]، [[جعفر بن ابی‌طالب]] و [[عبیدة بن حارث]] نازل شده است<ref>کاشانی، منهج الصادقین، ج۷، ص۲۷۲.</ref>. از علی{{ع}} نیز در حالی که بر فراز [[منبر]] [[کوفه]] بود از شأن نزول آیه مذکور سؤال شد. حضرت در [[جواب]] فرمود «خدایا بیامرز! این [[آیه]] درباره من و عمویم حمزه و پسر عمویم [[عبیدة بن حارث بن عبد المطلب]] نازل شد و اما [[عبیده]] به [[نذر]] خود ادا کرد و در [[جنگ بدر]] [[شهید]] شد و اما حمزه نیز به نذر خود ادا کرد و در [[جنگ احد]] به شهادت رسید و اما من [[منتظر]] هستم که شقی‌ترین [[امت]] [[خضاب]] می‌کند هذا من هذا (از این تا این) و او به ریش و سرش اشاره کرد این عهدی است که حبیبم ابوالقاسم{{صل}} به من کرده است»<ref>اربلی، کشف الغمه، ج۱، ص۱۸۹؛ ابن حجر، الصواعق المحرقه، ص۸۰؛ قندوزی، ینابیع الموده لذوی القربی، ج۲، ص۴۲۱.</ref>.

[[طفیل بن حارث]] هم دیگر فرزند حارث بن مطلب بود که از [[مادری]] به نام [[سخیله بنت خزاعی]] زاده شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref>. او هم مانند برادرانش [[عبیده]] و حصین از [[مسلمانان نخستین]] و از اسلام‌آورندگان پیش از ورود حضرت به سرای [[ارقم بن ابی ارقم]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹.</ref>. [[طفیل]] و برادرانش حصین و عبیده از اولین [[مهاجران]] [[مدینه]] بودند<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۷۳.</ref> که همراه با پسر عمویشان [[مسطح بن اثاثة بن عباد بن مطلب]] به مدینه [[هجرت]] کردند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۷۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹.</ref>. آنها جداگانه از [[مکه]] خارج شدند و طبق قرار قبلی در صحرای «ناجح» به یکدیگر ملحق شدند و سپس خود را به مدینه رسانده<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸.</ref>، به [[خانه]] [[عبدالله بن سلمه عجلانی]]<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۷۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۸۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۴۴۹.</ref> و به نقلی [[عبدالرحمن بن سلمه عجلانی]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸.</ref> وارد شدند. [[پیامبر]]{{صل}}، قطعه زمینی را در مدینه در [[اختیار]] او و برادرانش قرار داد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷.</ref>. این [[زمین]] بین [[بقیع]] [[زبیر]] و زمین‌های [[بنی مازن]] قرار داشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷.</ref>. در جریان واقعه [[اخوت]] بین [[مسلمانان]]، [[پیغمبر]]{{صل}} بین طفیل و [[منذر بن محمد بن عقبه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۷۱-۷۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> و به قولی بین او و [[سفیان بن نسر بن زید انصاری]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> [[عقد اخوت]] بست. طفیل بن حارث در [[بدر]] و [[احد]] و دیگر جنگ‌های [[دوران رسول خدا]]{{صل}} حضور داشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۲۹.</ref>. وی در دوران [[خلافت]] [[عثمان بن عفان]]<ref>مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۵.</ref>، در سال ۳۲ هجری<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> در سن ۷۰ سالگی<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> در گذشت. از او [[فرزندی]] به نام عامر به جا ماند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref>.

[[حصین بن حارث بن مطلب]] ـ دیگر [[برادر]] [[عبیده]] و حصین ـ هم از دیگر [[فرزندان]] شهیر [[حارث بن مطلب عبدمناف]] بود. از مادر او نیز با نام سخیله بنت خزاعی ثقفیه یاد شده است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref>. حصین در کنار برادرانش عبیده و [[طفیل]] و همراه با پسر عمویش [[مسطح بن اثاثة بن عباد بن مطلب]] به [[مدینه]] [[هجرت]] کرد<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۷۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۷؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۲۰.</ref>. [[رسول خدا]]{{صل}} بین او و [[رافع بن عنجده]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۷۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> و به نقلی بین او و [[عبدالله بن جبیر]] برادر [[خوات بن جبیر]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> [[پیمان برادری]] برقرار کرد. او که در [[بدر]] و بقیه جنگ‌های [[عهد]] [[حضرت رسول]]{{صل}} شرکت داشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref>، سرانجام در سال ۳۲ هجری، چند ماه بعد از [[مرگ]] برادرش طفیل بن مطلب، [[جان]] به جان‌آفرین [[تسلیم]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۹؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۹۵؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۸.</ref>. منابع، فرزندانی را برای او برشمردند که از جمله آنان می‌توان از [[عبدالله بن حصین]] از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}}<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۴، ص۵۴.</ref> و از شعرای قرشی<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۶۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۳۹۰.</ref> یاد کرد. ضمن اینکه منابع، در شمار دختران او به نام‌های خدیجه بنت حصین<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۸۲؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۱۱۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۹۹. نیز ر.ک: تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۲۸۲.</ref>ـ از [[صحابیات]] [[مهاجر]]<ref>ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۱۱۴.</ref> و از [[بیعت‌کنندگان]] با [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۸۲؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۹۹.</ref>ـ هند بنت حصین<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۸۲؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۴۴. نیز ر.ک: تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۲۸۲.</ref> ـ از صحابیات و بیعت‌کنندگان با رسول خدا{{صل}} ـ اشاره کرده‌اند.

در پایان، ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که هر چند غالب مورخان و تراجم‌نویسان از [[مرگ]] [[طفیل]] و حصین فرزندان حارث بن مطلب در دوران [[خلافت عثمان]] و در سال ۳۲ هجری خبر داده‌اند، اما «منقری» (م. ۲۱۲ هجری) از زنده بودن این دو تا دوران [[حکومت امیرالمؤمنین]]{{ع}} خبر داده است. او، طفیل و حصین پسران حارث بن مطلب را در کنار [[برادر]] دیگرشان [[عوف بن حارث بن مطلب قرشی]] از شرکت‌کنندگان در [[جنگ صفین]] برشمرده، نامشان را در شمار [[شهود]] [[حکمیت]] از سوی [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ذکر کرده است<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۰۶.</ref>. منابع دیگر نیز، به نقل از [[ابن اسحاق]] و [[عبیدالله بن ابی رافع]] از [[حصین بن حارث]] به عنوان یکی از حاضران در جنگ‌های امیرالمؤمنین{{ع}} به‌ویژه [[صفین]] یاد کرده‌اند<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۲۳؛ ذهبی، تجرید اسماء الصحابه۱، ص۱۳۱؛ امین، اعیان الشیعه، ج۶، ص۱۹۴.</ref>. ضمن اینکه شیخ طوسی(ره) هم از ایشان در شمار [[اصحاب]] [[بدری]] امیرالمؤمنین{{ع}} نام برده است<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۶۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>