کلام حسی: تفاوت میان نسخهها
←مقدمه
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
کلام حسی، به شیوهای از طرح و بررسی [[اعتقادات دینی]] گفته میشود که مبتنی بر بهکارگیری [[حس]] و [[تجربه]] است. در این روش برخلاف شیوه نقلی و [[عقلی]] به [[ادله نقلی]] [[قرآن]] و [[سنت]]، استناد و به استدلالها و تحلیلهای عقلی [[اعتماد]] نمیشود. | کلام حسی، به شیوهای از طرح و بررسی [[اعتقادات دینی]] گفته میشود که مبتنی بر بهکارگیری [[حس]] و [[تجربه]] است. در این روش برخلاف شیوه نقلی و [[عقلی]] به [[ادله نقلی]] [[قرآن]] و [[سنت]]، استناد و به استدلالها و تحلیلهای عقلی [[اعتماد]] نمیشود. | ||
==زمینه پیدایش== | |||
در قرون اخیر موج [[تجربهگرایی]] و [[غلبه]] روش حسی و تجربه بر روش قیاسی در [[شناخت]] طبیعت باعث ایجاد این [[اندیشه]] شد که روش قیاسی و تعقلی روش قیاسی و تعقلی اعتبار ندارد و تنها [[فلسفه]] قابل اعتماد فلسفه حسی و [[تجربی]] است؛ به همین دلیل، موارد خارج از دایره تجربه قابل تحقیق نیست و نباید درباره آنها بحث کرد. | در قرون اخیر موج [[تجربهگرایی]] و [[غلبه]] روش حسی و تجربه بر روش قیاسی در [[شناخت]] طبیعت باعث ایجاد این [[اندیشه]] شد که روش قیاسی و تعقلی روش قیاسی و تعقلی اعتبار ندارد و تنها [[فلسفه]] قابل اعتماد فلسفه حسی و [[تجربی]] است؛ به همین دلیل، موارد خارج از دایره تجربه قابل تحقیق نیست و نباید درباره آنها بحث کرد. | ||
در [[جهان اسلام]] که از سویی سابقه [[مخالفت]] [[اهل حدیث]] با هرگونه [[تفکر]] و [[تعمق]] و از سوی دیگر موفقیتهای پیدرپی روش حسی در شناخت طبیعت دیده و از جانب سوم، [[دشواری]] تعمق و حل مسائل [[فلسفی]] مانعی بر سر این شیوه بحث در [[الهیات]] و کلام تلقی میشد، [[شیوه]] دیگری در الهیات شد تا از اشکال نداشتن قابلیت تحقیق و تجربهپذیری به دور باشد. به همین دلیل از روش تجربی و حسی در طرح و تبیین مباحث الهیاتی استفاده شد<ref>طاهری، حبیبالله، درسهایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>.<ref>[[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[کلام حسی (مقاله)|مقاله «کلام حسی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۶.</ref> | در [[جهان اسلام]] که از سویی سابقه [[مخالفت]] [[اهل حدیث]] با هرگونه [[تفکر]] و [[تعمق]] و از سوی دیگر موفقیتهای پیدرپی روش حسی در شناخت طبیعت دیده و از جانب سوم، [[دشواری]] تعمق و حل مسائل [[فلسفی]] مانعی بر سر این شیوه بحث در [[الهیات]] و کلام تلقی میشد، [[شیوه]] دیگری در الهیات شد تا از اشکال نداشتن قابلیت تحقیق و تجربهپذیری به دور باشد. به همین دلیل از روش تجربی و حسی در طرح و تبیین مباحث الهیاتی استفاده شد<ref>طاهری، حبیبالله، درسهایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>.<ref>[[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[کلام حسی (مقاله)|مقاله «کلام حسی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۶.</ref> | ||
== | ==استدلال== | ||
طرفداران این شیوه آن را علاوه بر ابتنای آن بر استدلالهای تجربهگرایان با دلیل دروندینی نیز [[تأیید]] و به نظر ایشان، از نظر قرآن، تنها راه [[شناخت خداوند]] مطالعه در طبیعت و [[مخلوقات]] با استفاده از روش حسی و هر راهی غیر از این راه [[بیهوده]] است؛ زیرا [[خداوند]] در قرآن در سراسر [[آیات]] خود در کمال صراحت [[بشر]] را به مطالعه در مظاهر طبیعت که جز با روش حسی ممکن نیست، [[دعوت]] کرده است<ref>طاهری، حبیبالله، درسهایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>. مثلاً خداوند با دعوت [[مردم]] به نگاه به [[خلقت]] شتر، [[رفعت]] [[آسمانها]]، چگونگی قرارگرفتن [[کوهها]] در [[زمین]] و [[مسطح]] بودن زمین<ref>{{متن قرآن|أَفَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ * وَإِلَى السَّمَاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ * وَإِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ * وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ}} «آیا به شتر نمینگرند که چگونه آن را آفریدهاند؟» سوره غاشیه، آیه ۱۷-۲۰.</ref>، آنان را به [[خداشناسی]] و [[شناخت]] [[صفات خداوند]] [[دعوت]] میمیکند. | طرفداران این شیوه آن را علاوه بر ابتنای آن بر استدلالهای تجربهگرایان با دلیل دروندینی نیز [[تأیید]] و به نظر ایشان، از نظر قرآن، تنها راه [[شناخت خداوند]] مطالعه در طبیعت و [[مخلوقات]] با استفاده از روش حسی و هر راهی غیر از این راه [[بیهوده]] است؛ زیرا [[خداوند]] در قرآن در سراسر [[آیات]] خود در کمال صراحت [[بشر]] را به مطالعه در مظاهر طبیعت که جز با روش حسی ممکن نیست، [[دعوت]] کرده است<ref>طاهری، حبیبالله، درسهایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>. مثلاً خداوند با دعوت [[مردم]] به نگاه به [[خلقت]] شتر، [[رفعت]] [[آسمانها]]، چگونگی قرارگرفتن [[کوهها]] در [[زمین]] و [[مسطح]] بودن زمین<ref>{{متن قرآن|أَفَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ * وَإِلَى السَّمَاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ * وَإِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ * وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ}} «آیا به شتر نمینگرند که چگونه آن را آفریدهاند؟» سوره غاشیه، آیه ۱۷-۲۰.</ref>، آنان را به [[خداشناسی]] و [[شناخت]] [[صفات خداوند]] [[دعوت]] میمیکند. | ||