دین در فلسفه دین و کلام جدید: تفاوت میان نسخه‌ها

دین در فلسفه دین و کلام جدید (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۷

۳۳٬۱۸۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۵ اوت ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۱٬۹۴۰

ویرایش

@@ خط ۶۱۰: / خط ۶۱۰: @@
 شهید مطهری نیز در آثار گوناگون خود، بارها بر گستردگی [[قلمرو دین]] و منحصرنبودن آن به [[امور فردی]] و [[آخرتی]] تأکید کرده، [[اسلام]] را آیینی جامع‌نگر دانسته‌اند. ایشان می‌گوید:
 اسلام... مکتبی است جامع و واقع‌گرا، در اسلام به همه جوانب [[نیازهای انسانی]]، اعم از [[دنیایی]] یا آخرتی، جسمی یا [[روحی]]، [[عقلی]] و [[فکری]] یا احساسی و [[عاطفی]]، فردی یا [[اجتماعی]] توجه شده است<ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، ج۲، ص۶۳.</ref>.<ref>[[علی بخشی|بخشی، علی]]، [[رویکردها به گستره ثابتات و متغیرات دین (مقاله)|مقاله «رویکردها به گستره ثابتات و متغیرات دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۴۶۶.</ref>
+==کارکردهای روان‌شناختی دین==
+کاربرد واژه [[روان‌شناسی دین]] با عنوان حوزه خاص [[پژوهش]] [[علمی]]، نخست در [[قرن]] نوزدهم و در اروپا پدید آمد<ref>الیاده، میرچا، دین‌پژوهی، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، ج۱، ص۲۵۵.</ref>، ولی روان‌شناسی دین در ایالات متحده به صورت یک رشته مستقل مطرح شد. همچنین در سال ۱۹۰۱-۱۹۰۲م با سخنرانی‌های ویلیام جیمز<ref>William James.</ref> (١٨۴٢-١٩١٠م) پیشرفتی در روان‌شناسی دین پدید آمد و آن با عنوان تنوع [[تجربه]] دین<ref>The Varieties of Religious Experience.</ref> انتشار یافت<ref>الیاده، میرچا، دین‌پژوهی، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، ج۱، ص۲۶۰.</ref>. مفهوم کارکرد<ref>Function.</ref> در اصطلاح کارکردگرایی<ref>Functionalism.</ref> اثری است که پدیده‌ای [[اجتماعی]] از خود برجای می‌گذارد<ref>اسکید مور، ویلیام، تفکر نظری در جامعه‌شناسی، ص۱۴۲.</ref> و [[روانشناسی]] دین، مطالعه رفتارهای روانی دارای پشتوانه [[دینی]] است<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۴.</ref>.
+مسئله [[کارکردهای دین]] در جایگاه روشی برای [[پاسخ‌گویی]] به [[انتظارات بشر از دین]] یکی از [[مسائل جدید کلامی]] است و با توجه به پیشرفت‌های بسیار [[علوم انسانی]] در دو قرن گذشته و رفع بسیاری از نیازهای فردی و اجتماعی [[بشر]] به کمک این [[علوم]]، این [[پرسش]] پیش می‌آید که آیا دین، کارکردی بی‌بدیل دارد و می‌توان برای دین در [[زندگی فردی]] و اجتماعی نقشی قائل شد؟<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۲۴۵.</ref>.<ref>[[علی ناصری میرآبادی|ناصری میرآبادی، علی]]، [[کارکردهای روان‌شناختی دین (مقاله)|مقاله «کارکردهای روان‌شناختی دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۲۰.</ref>
+===کارکردهای دینی===
+دین، کارکردهای فراوانی دارد که می‌توان آنها را به دو قسم کلی کارکردهای جهانی و فراجهانی ([[آخرت]]) تقسیم کرد، کارکردهای این جهانی را می‌توان در حوزه‌های روان‌شناختی، [[معرفت‌شناختی]] و [[جامعه‌شناختی]] بررسی کرد و در این مقاله سعی شده است به طور خلاصه به کارکردهای روان‌شناختی دین پرداخته شود.<ref>[[علی ناصری میرآبادی|ناصری میرآبادی، علی]]، [[کارکردهای روان‌شناختی دین (مقاله)|مقاله «کارکردهای روان‌شناختی دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۲۱.</ref>
+===کارکردهای روان‌شناختی===
+به لحاظ روان‌شناختی، دین، کارکردهای فراوانی برای [[انسان]] دارد و در میان علوم جدید هیچ‌یک به اندازه [[روان‌شناسی]]، اهمیت و آثار مثبت دین و تدین را برای [[حیات بشر]] نشان نداده است. باید توجه داشت که در روان‌شناسی دین به بررسی [[دین‌داری]] از منظر [[روان‌شناختی]] پرداخته می‌شود و در صدد تحلیل دین‌ورزی و بیان آثار آن در [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] هستیم<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۳.</ref>.
+مطلبی که نباید از آن [[غافل]] شد، این است که اولاً، در [[روان‌شناسی دین]] در پی تعیین [[حق]] یا باطل‌بودن [[دین]] و [[ارزش]] [[صدق]] آن نیستیم؛ چراکه تعیین این مسئله از توان [[روان‌شناسی]] خارج است؛ ثانیاً، کارکردهای روان‌شناختی دین ناظر به دین خاصی نیست، پس، شاید در برخی از [[ادیان]] کارکردهای منفی نیز مطرح شود؛ ولی بهترین کارکردها از آن بهترین دین است. مهم‌ترین کارکردهای روان‌شناختی دین و [[دین‌داری]] عبارتند از:
+====معنابخشیدن به حیات====
+معنادارکردن [[زندگی]] از مهم‌ترین [[کارکردهای دین]] است و زندگی معنادار نمی‌شود مگر با پاسخ‌دادن به پرسش‌های اساسی: از کجا آمده‌ام؟ در کجا هستم؟ و به کجا می‌روم؟ دین، با بیان [[جاودانگی]] [[حیات بشر]] و [[هدفمندی]] هستی و [[تدبیر]] آن به [[خواست خداوند]] [[حکیم]] و [[قادر]] توانا، خردپذیرترین معنا را به [[حیات انسان]] و [[نظام هستی]] می‌دهد.
+کارل گوستاو یونگ<ref>Carl Gustav Jung، (۱۸۷۵-۱۹۶۱).</ref> می‌گوید: «در میان همه بیمارانم در نیمه دوم زندگی. یعنی بالای سی‌وپنج سال. یک نفر هم نبوده است که مشکل او در نهایت یافتن [[بینش مذهبی]] در مورد زندگی نبوده باشد. به [[جرأت]] می‌توان گفت که علت [[بیماری]] همه آنها این بود که آنچه را [[مذاهب]] زنده هر عصر به [[پیروان]] خود بخشیده‌اند، از دست داده بودند و هیچ‌یک از آنان تا بینش مذهبی خود را باز به دست نیاورد، [[شفا]] نیافت»<ref>یونگ، کارل گوستاو، روانشناسی و دین، ترجمه فؤاد روحانی، ص۵۹۸.</ref>.
+دری که به هنگام [[مشکلات]] زندگی به روی اشخاص دارای زندگی مذهبی باز می‌شود بسیار وسیع است<ref>جیمز، ویلیام، دین و روان، ترجمه مهدی قائنی، ص۱۷۴.</ref>؛
+چون دنیای محسوس قسمتی از جهانی است که به چشم دیده نمی‌شود و این دنیای محسوس ارزش و معنای خود را از آن [[عالم غیب]] دریافت می‌کند<ref>جیمز، ویلیام، دین و روان، ترجمه مهدی قائنی، ص۱۷۷.</ref> و این، همان [[کارکرد دین]] در معنابخشیدن به [[زندگی]] [[بشر]] است که او را از [[پوچ‌گرایی]] می‌رهاند.
+برخی از نتایج [[روان‌شناختی]] [[تفسیر]] [[دینی]] از [[زندگی]]:
+# [[احساس]] [[خوش‌بینی]] و [[رضایت]]؛
+#مطبوع‌سازی زندگی در مجموعه هستی؛
+#ایجاد [[امیدواری]]؛
+# [[مسئولیت‌پذیری]]؛
+# [[نشاط]] و [[حرکت]].
+زندگی مذهبی دو صفت مهم دارد؛ اول اینکه، زندگی دارای فضایی می‌شود که گویا [[رحمت]] محض است و به شکل زندگی سرشار از نشاط و بهجت درمی‌آید. دوم اینکه، [[اطمینان]] و [[آرامش]] [[باطنی]] و امیدواری در آن ایجاد می‌شود که آثار ظاهری آن نیکویی و [[احسان]] بی‌دریغ است<ref>جیمز، ویلیام، [[دین]] و روان، [[ترجمه]] [[مهدی]] قائنی، ص۱۷۷.</ref> و [[حس]] [[نوع‌دوستی]] و مسئولیت‌پذیری مرا درباره هم‌نوعان در وجود [[آدمی]] ایجاد می‌کند.<ref>[[علی ناصری میرآبادی|ناصری میرآبادی، علی]]، [[کارکردهای روان‌شناختی دین (مقاله)|مقاله «کارکردهای روان‌شناختی دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۲۱.</ref>
+====پاسخ دادن به احساس تنهایی و افسردگی====
+نخستین علت اساسی همه انواع [[بیماری]]؛ افسردگی، احساس تنهایی و جداشدن [[انسان]] از [[قدرت الهی]] است. اگر انسان برای مقابله با آفت احساس تنهایی به [[خداوند]] عالم و [[قادر]] و [[خیرخواه]] پناه ببرد و در هر [[زمان]] و مکان، در جمع یا [[خلوت]]، از درون با [[معبود]] خود [[راز و نیاز]] کند، از افسردگی و آثار آن [[نجات]] می‌یابد و این کارکرد، تنها با [[اعتقاد به خدا]] و [[دین‌داری]] تحقق می‌یابد. پروست<ref>Propst.</ref> و همکاران وی در ارگون، [[کارایی]] دو نوع روان [[درمان]] [[شناختی]] - [[رفتاری]]<ref>Cognitive-behavioral psychotherapy (CBT).</ref> (اسلوب [[سکولار]] و یک اسلوب دینی) را در معالجه [[بیماران]] افسرده با یکدیگر مقایسه کردند. نتایج نشان داد که بیماران معالجه دینی، بسیار سریع‌تر معالجه شدند و افسردگی آنها در مقایسه با گروه سکولار زودتر بهبود یافت<ref>کوینگ، هارولد جی، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، ص۸۶.</ref>.
+طبق تحقیقات، احتمال افسرده‌شدن آنان که دست‌کم هفته‌ای یک بار در [[مراسم مذهبی]] شرکت می‌کنند، نصف آنهایی است که کمتر شرکت می‌کنند<ref>کوینگ، هارولد جی، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، ص۷۵.</ref> و هرچه تدین، بیشتر باشد، افسردگی و [[اضطراب]] کمتر می‌شود<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۸۱.</ref>. به بیان دیگر، بین [[دین‌داری]] و [[افسردگی]] نسبت معکوس معناداری وجود دارد.<ref>[[علی ناصری میرآبادی|ناصری میرآبادی، علی]]، [[کارکردهای روان‌شناختی دین (مقاله)|مقاله «کارکردهای روان‌شناختی دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۲۲.</ref>
+====انسجام و تعادل شخصیت====
+وجود هر [[انسانی]] آکنده از [[غرایز]] و [[تمایلات]] گوناگون است که گاه در تضاد و تعارض‌اند و در صورت کوتاهی در ایجاد [[توازن]] بین آنها این مسئله به [[اختلال شخصیت]] می‌انجامد و [[دین]] نقش مهمی در متعادل‌کردن غرایز [[بشر]] دارد و هرچه [[انسجام شخصیت]] و [[یکپارچگی]] [[هویت]] بیشتر باشد، [[سلامت روانی]] فرد بالاتر خواهد بود<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۲۷۱.</ref>. اسکیزوفرنی<ref>Schizophrenia.</ref> [[بیماری]] روانی نسبتاً شدیدی است که به «روان‌گسیختگی» یا «چندپارگی شخصیت» [[ترجمه]] می‌شود<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۲۷۱.</ref>. یکی از آثار دین‌داری ایجاد یکپارچگی در [[شخصیت انسان]] است<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۲۷۳.</ref>.
+به نظر گُردون آلپورت<ref>Gordon Allport.</ref>، هرچند [[پیروی]] مداوم از هر [[نظام ارزشی]] ممکن است به فرآیند یکپارچگی و انسجام کمک کند، ولی انگیزه [[دینی]] امتیاز ویژه دارد. با [[احساس دینی]]، به دلیل [[جامع‌ترین]] [[احساس]] بودن، همه‌چیز به یکباره در جای خود قرار می‌گیرد و آن به [[رنج]] و [[شادی]] و [[مرگ]] و [[زندگی]] معنایی برابر می‌بخشد و چون همواره ناتمام است، تلاش مستمر را که موجب انسجام شخصیت است، در [[انسان]] به بهترین شکل [[حفظ]] می‌کند<ref>وولف، دیوید ام، روانشناسی دین، ترجمه محمود دهقانی، ص۷۸۹.</ref>. بدین‌سان، دین هم در تعادل و [[ایجاد انسجام]] شخصیت و هم در بقای آن نقش مهم و بی‌بدیلی دارد.
+[[سلامت]] و [[آرامش]] روان از اصلی‌ترین [[نیازهای انسان]] است و با وجود [[پیشرفت‌های علمی]] بشر در دو [[قرن]] گذشته، باز هم افسردگی و [[ناآرامی]] روزبه‌روز بیشتر شده است. در این حالت دین نقش مهمی در ایجاد [[بهداشت]] و سلامت روانی و [[سلامت جسمانی]] دارد و با توجه به تحقیقات [[روان‌شناسان]]، ارزشمندترین آنها عبارت‌اند:
+۱. '''دین‌داری و [[تحمل]] فشارهای روانی''': دین‌داری باعث کاهش ترس‌ها و اضطراب‌ها می‌شود و آرامش خاطر را جایگزین آنها می‌کند<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۲۶۵.</ref>.
+[[دین]] از [[افسردگی]] آثار بد بحران‌های شدید می‌کاهد و افراد [[متدین]] در هنگام [[ارزشیابی]] نوع اول (آیا رویداد به صورت بالقوه خطرناک است؟) و ارزشیابی نوع دوم (آیا من می‌توانم با این رویداد مقابله کنم؟) برای مقابله با فشار روانی به خوبی از راهکارهای [[دینی]] بهره‌مند می‌شوند؛ زیرا واکنش آنها به فشار روانی براساس عواملی چون، [[حمایت]] [[اجتماعی]] [[سخت‌کوشی]] فردی، اتصال به [[قدرت]] بی‌پایان و مانند آن است، که موجب کاهش فشار روانی در فرد می‌شود. پس، مهم‌ترین تأثیر دین در مقابله با فشار روانی به خاطر نقش آن در فرآیند ارزشیابی فشار روانی است<ref>دادفر، محبوبه، بررسی نقش دین در بهداشت روانی و فرآیندهای روانی درمانی، نقد و نظر، سال نهم، شماره سوم و چهارم، ص۹۳.</ref>.
+۲. '''[[دین‌داری]] و کاهش خودکشی، [[مرگ و میر]] و افزایش [[طول عمر]]''': از بحران‌های عصر جدید مسئله خودکشی است که طبق آمار در کشورهای پیشرفته بیش از کشورهای [[جهان]] سومی است، ولی دین به خاطر [[معنابخشی به زندگی]] انسان و مقابله با [[احساس]] [[تنهایی]] وی و کاهش اضطراب‌ها و نگرانی‌های او با این پدیده به مقابله می‌پردازد؛ به گونه‌ای که خودکشی در بین [[دین‌داران]] بسیار کمتر از افراد غیرمتعهد به [[آموزه‌های دینی]] است.
+دین‌داری، نه تنها از [[میزان]] مرگ و میر به صورت خودکشی را می‌کاهد، بلکه کاهش مرگ و میر ناشی از آثار فیزیولوژیکی ویران‌گر [[تنش]] مزمن و افسردگی در بدن را نیز در پی دارد. افراد افسرده کورتیزن بیشتری غده‌های آدرنال افراد افسرده ترشح می‌شود و این ماده با سامانه [[ایمنی]] بدن تداخل پیدا می‌کند؛ سامانه‌ای که [[دفاع]] عمده بدن را در مقابل سرطان، عفونت‌ها و آنتی‌ژن‌های دیگر عهده‌دار است<ref>کوینگ، هارولد جی، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، ص۱۰۲.</ref> و با ایجاد اختلال در سامانه ایمنی بدن، بستری مناسب برای [[ابتلاء]] به انواع [[بیماری‌ها]] ایجاد می‌شود.
+تنش [[روان‌شناختی]]، فعالیت سامانه عصبی خودکار را افزایش می‌دهد که باعث بروز [[مشکلات]] [[قلبی]] و زخم معده می‌شود. همچنین، باعث می‌شود که غده آدرنال، اپی [[نفرین]]<ref>Epinephrine.</ref> و [[نور]] اپی [[نفرین]]<ref>Norepinephrine.</ref> ترشح کند که این کار باعث بسته‌شدن رگ‌های خونی می‌شود و در ایجاد فشار [[خون]] بالا و بیماری‌های عروق و [[بی‌نظمی]] در ضربان [[قلب]] سهم دارند. در نتیجه، این افراد بیشتر در معرض [[مرگ]] قرار می‌گیرند<ref>کوینگ، هارولد جی، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، ص۱۰۳.</ref>. همچنین، بسیاری از بیماری‌هایی که [[سلامت]] [[انسان]] را به خطر می‌اندازد و موجب [[مرگ و میر]] می‌شوند؛ مانند سیروز کبدی، سرطان روده و رحم نتیجه بی‌بندوباری‌های [[رژیم]] غذایی یا بی‌بندوباری‌های جنسی است که این‌گونه موارد در افراد [[متدین]] کمتر به چشم می‌خورد<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۲۶۶.</ref>.
+پس، افراد متدین در [[مقام]] مقایسه با افراد غیرمتدین عمر طولانی‌تری دارند<ref>کالخ، مایکل‌ای، ویلیام تی هویت، دیوید بی‌لارسن، هارولد جی کونیگ و کارول تورسن، التزام دینی و مرگ و میر، نقد و نظر، سال نهم، شماره سوم و چهارم، ص۲۰۹.</ref>.
+[[بهداشت روانی]] یعنی بهره‌مندبودن از [[احساس آرامش]] و [[امنیت]] درون و به دوربودن از [[اضطراب]] و چون منشأ درصد زیادی از [[بیماری‌های جسمانی]] [[روان‌شناختی]] است، بهره‌مندی از [[بهداشت روان]] بر سلامت [[جسم]] اثر مثبتی دارد و بدیهی است که [[سلامت جسمانی]] نیز بستر مطلوبی برای [[احساس امنیت]] درون و [[سلامت روان]] خواهد بود.
+[[دین‌داری]] با دو روش مستقیم و دو روش غیرمستقیم در سلامت جسمانی اثر مثبت دارد، دو روش مستقیم عبارت‌اند از: ۱. تشخیص سریع و بهتر بیماری‌های جسمانی؛ ۲. کاهش برخی رفتارهای [[جسمانی]] که به طریق فیزیکی بر سلامت فرد اثر می‌گذارند. دو روش غیرمستقیم عبارتند از: ۱. تقویت [[حمایت]] [[اجتماعی]]؛ ۲. کاهش [[افسردگی]]، اضطراب و ناراحتی‌های [[عاطفی]]<ref>کوینگ، هارولد جی، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، ص۹۱.</ref>.
+۳. '''دین‌داری و کاهش [[مصرف]] الکل و مواد مخدر''': احتمال [[ابتلا]] به الکل در افرادی که به طور مرتب به [[کلیسا]] می‌روند، در مقایسه با آنها که کمتر حضور در [[کلیسا]] می‌یابند، یک سوم است<ref>کوینگ، هارولد جی، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، ص۸۳.</ref>.
+بر اساس تحقیقات جورج ویلانت<ref>George Vaillant.</ref>، الکلی‌ها و مبتلایان به دیگر [[عادات]]، مثل [[مصرف]] مواد مخدر [[احساس]] شکست‌خوردگی، [[بیهودگی]] و بی‌یاوری می‌کنند و همواره از [[روحیه]] آسیب‌دیده [[رنج]] می‌برند و آنها برای بهترشدن، باید منبع [[قدرتمندی]] برای اتکای به نفس و [[امیدواری]] [[کشف]] کنند و [[دین]] چنین منبعی است؛ دین، انگیزه لازم را برای [[امید]] و [[مراقبت]] از خود فراهم می‌کند؟<ref>کوینگ، هارولد جی، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، ص۸۵.</ref> الکل تقریباً عامل نیمی از [[مرگ]] و میرهایی است که در اثر تصادف، خودکشی و [[قتل]] رخ می‌دهد<ref>کوینگ، هارولد جی، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، ص۸۳.</ref>، ولی در غالب [[ادیان]]، افراد از مصرف زیاد الکل و سایر مواد مخدر و حتی مواد [[مضر]] به حال بدن بازداشته می‌شوند که این کار باعث [[سلامت روان]] و [[جسم]] آنها می‌شود.
+۴. '''[[دین‌داری]] و [[رضایت]] از [[ازدواج]] و کاهش [[طلاق]]''': مسئله ناپایداری [[خانواده]] و گسست آن یکی دیگر از بحران‌های عصر [[فناوری]] است، ولی با طرح [[نظام]] [[اخلاق در خانواده]] و ملزم‌بودن افراد [[دین‌دار]] به [[پیروی]] از گزاره‌های [[اخلاقی]] این عامل در دین و [[مذهب]] مهم‌ترین عامل [[پایبندی]] به خانواده و [[حس]] [[مسئولیت‌پذیری]] و [[تحکیم]] بنیاد خانواده است که باعث رضایت افراد از ازدواج و کاهش طلاق و عامل مهمی در [[سلامت روانی]] [[خانواده‌ها]] و [[جامعه]] است.
+۵. '''دین و کاهش [[ترس از مرگ]]''': ترس از مرگ، حالتی روانی است که بسیاری از [[انسان‌ها]] را به [[حیرت]] و [[بحران]] می‌کند، ولی دین و باورهای دین، به ویژه [[اعتقاد به خدا]] و [[حیات اخروی]]، از ترس از مرگ می‌کاهد و این کاهش از چند راه صورت می‌گیرد:
+# [[تفسیر]] مرگ به انتقال از عالمی به عالم دیگر و [[ابطال]] [[پوچ‌گرایی]]؛
+# حیات اخروی، ضامن [[عدالت]] است؛
+#وصول به [[کمال مطلق]]؛
+#کاهش احساس [[گناهکاری]] با انجام [[دستورهای دینی]]<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۲۵۳.</ref>.
+۶. '''کارکرد [[دعا]] و [[نیایش]] در [[روان‌درمانی]]''': مطالعات [[روان‌شناختی]] سنت‌های [[روحانی]] شرق مانند [[ذکر و دعا]] و نظایر آنها، نه فقط پیشتاز بسیاری از شیوه‌های [[روان‌درمانی]] است، امروزه از مؤثرترین شیوه‌ها به شمار می‌رود<ref>الیاده، میرچا، دین‌پژوهی، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، ج۱، ص۲۷۴.</ref>. در بسیاری موارد، [[دعا]] باعث بهبود سریع حال [[بیماران]] و امراض [[روحی]] می‌شود؛ در نتیجه، [[صحت]] جسمی و روحی افراد را در پی خواهد داشت<ref>جیمز، ویلیام، دین و روان، ترجمه مهدی قائنی، ص۱۵۴.</ref>. به نوشته ویلیام پارکر<ref>William Parker.</ref> و الن [[سنت]] جانز<ref>Allen Saint Jones.</ref> قطعاً نیایش‌درمانی نه تنها مؤثرترین عامل معالجه است، [[نیایش]] صورت گرفته با [[درک]] و [[فهم]] که مهم‌ترین ابزار در بازسازی [[شخصیت انسان]] است<ref>آذربایجانی، مسعود، روان‌شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، ص۲۵۸.</ref>.<ref>[[علی ناصری میرآبادی|ناصری میرآبادی، علی]]، [[کارکردهای روان‌شناختی دین (مقاله)|مقاله «کارکردهای روان‌شناختی دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۲۳.</ref>
+===نتیجه‌گیری===
+[[دین]] آثار فردی و [[اجتماعی]] دارد؛ [[آرامش روانی]]، [[خشنودی]] از [[زندگی]] و معناداری به آن، [[تفسیر]] صحیح از [[مرگ]] و [[سلامت جسمانی]] از آثار فردی آن [[انسجام اجتماعی]]، کاهش [[جرم]] و [[بزهکاری]]، [[نوع‌دوستی]] و [[حس]] [[مسئولیت‌پذیری]] هم از مهم‌ترین آثار اجتماعی آن است.
+ولی از نظر [[اسلام]]، [[کارکردهای دین]] تنها این موارد نیست، بلکه [[کمال حقیقی]] [[انسان]] [[برتر]] از همه کارکردهای روانی است. طبق [[دین اسلام]]، انسان [[عبث]] [[آفریده]] نشده، بلکه [[خلقت]] او هدف‌دار بوده<ref>{{متن قرآن|أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ}} «آیا پنداشته‌اید که ما شما را بیهوده آفریده‌ایم و شما به سوی ما بازگردانده نمی‌شوید؟» سوره مؤمنون، آیه ۱۱۵.</ref>، او به بهترین صورت جسمی و روحی آفریده شده<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ * ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ}} «که ما انسان را در [[نیکوترین]] ساختار آفریده‌ایم * آنگاه او را به (پایه) فروترین [[فرومایگان]] بازگرداندیم» [[سوره تین]]، [[آیه]] ۴-۵.</ref> است و دین اسلام با بیان [[تکریم]] انسان<ref>{{متن قرآن|وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا}} «و به راستی ما فرزندان آدم را ارجمند داشته‌ایم و آنان را در خشکی و دریا (بر مرکب) سوار کرده‌ایم و به آنان از چیزهای پاکیزه روزی داده‌ایم و آنان را بر بسیاری از آنچه آفریده‌ایم، نیک برتری بخشیده‌ایم» سوره اسراء، آیه ۷۰.</ref> جایگاه [[خلیفة‌اللهی]] وی را نشان می‌دهد<ref>{{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ}} «و (یاد کن) آنگاه را که پروردگارت به فرشتگان فرمود: می‌خواهم جانشینی در زمین بگمارم، گفتند: آیا کسی را در آن می‌گماری که در آن تباهی می‌کند و خون‌ها می‌ریزد در حالی که ما تو را با سپاس، به پاکی می‌ستاییم و تو را پاک می‌شمریم؛ فرمود: من چیزی می‌دانم که شما نمی‌دانید» سوره بقره، آیه ۳۰.</ref> و برای رسیدن او به [[منزلت]] [[قرب]] و [[رضوان]]<ref>{{متن قرآن|قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ}} «بگو آیا (می‌خواهید) شما را به بهتر از آن آگاه سازم؟ برای کسانی که پرهیزگارند نزد پروردگارشان بوستان‌هایی است که از بن آنها جویباران روان است؛ در آنها جاودانند و (آنان را) همسرانی پاکیزه و خشنودی از سوی خداوند خواهد بود و خداوند به (کار) بندگان، بیناست» سوره آل عمران، آیه ۱۵.</ref> که کمال و اعتلای [[حقیقی]] اوست، راه [[عبودیت]] را به او نشان می‌دهد<ref>{{متن قرآن|وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ}} «و پریان و آدمیان را نیافریدم جز برای آنکه مرا بپرستند» سوره ذاریات، آیه ۵۶.</ref>؛ راهی که با [[ایمان]] و [[عمل صالح]] ب ه دست می‌آید<ref>{{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ}} «جز آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند و یکدیگر را به راستی پند داده‌اند و همدیگر را به شکیبایی اندرز داده‌اند» سوره عصر، آیه ۳.</ref> و نتیجه آن، [[آرامش]] [[واقعی]] [[انسان]] در هر دو سراست. همچنین در [[اسلام]]، تنها عامل [[آرامش]] و [[اطمینان قلبی]]، [[یاد خدا]] معرفی شده است<ref>{{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ}} «همان کسانی که ایمان آورده‌اند و دل‌های ایشان با یاد خداوند آرام می‌گیرد؛ آگاه باشید! با یاد خداوند دل‌ها آرام می‌یابد» سوره رعد، آیه ۲۸.</ref>.<ref>[[علی ناصری میرآبادی|ناصری میرآبادی، علی]]، [[کارکردهای روان‌شناختی دین (مقاله)|مقاله «کارکردهای روان‌شناختی دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۲۶.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۶۲۸: / خط ۶۹۰: @@
 # [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[سیده فاطمه جوادی زاویه|جوادی زاویه، سیده فاطمه]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
 # [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[علی بخشی|بخشی، علی]]، [[رویکردها به گستره ثابتات و متغیرات دین (مقاله)|مقاله «رویکردها به گستره ثابتات و متغیرات دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
+# [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[علی ناصری میرآبادی|ناصری میرآبادی، علی]]، [[کارکردهای روان‌شناختی دین (مقاله)|مقاله «کارکردهای روان‌شناختی دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
 {{پایان منابع}}