همسران امام حسین: تفاوت میان نسخه‌ها

همسران امام حسین (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۹

۳۰٬۱۸۵ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۳۷۲

ویرایش

@@ خط ۴۳: / خط ۴۳: @@
 گفته‌اند پس از امام حسین{{ع}} [[اشراف قریش]] از رباب [[خواستگاری]] کردند؛ ولی ایشان با رد این پیشنهادها گفت: من پس از امام حسین{{ع}} احدی را شایسته همسری نمی‌دانم و پس از [[پیامبر]] پدرشوهری برنمی‌گزینم<ref>علی بن حسین ابو الفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۶، ص۱۴۳؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۵ ({{عربی|وَ اللَّهِ لَا كَانَ لِي حَمْواً آخَرَ بَعْدَ ابْنِ رَسُولِ اللَّهِ}}).</ref>. رباب در [[خانه]] امام حسین{{ع}} فرزندانی به نام عبدالله و [[سکینه]]<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۴۷. اسم سکینه امینه بود که به سکینه معروف شد.</ref> داشت. به نقل [[سبط ابن‌جوزی]]، او پس از [[شهادت امام]] تنها یک سال زنده ماند و در سال ۶۲ [[قمری]] از [[غصه]] درگذشت<ref>سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۵.</ref>.
 گفتنی است زنی به نام قُضاعیه در آمار [[همسران امام حسین]]{{ع}} ثبت شده که به نقل [[شیخ مفید]]<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۶.</ref> و [[طبرسی]]<ref>فضل بن حسن طبرسی، إعلام الوری بأعلام الهدی، ج۱، ص۴۷۸.</ref> مادر جعفر بن الحسین است (جعفر در [[زمان]] پدر درگذشت). این قضاعیه به گزارش [[ابن‌سعد]]<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱۰، ص۳۷۰.</ref> نامش [[سلافه]] از [[خاندان]] [[بلی بن عمرو بن الحاف بن قضاعه]] است؛ ولی به نظر می‌رسد این قضاعیه همین رباب کلبی است، نه همسری دیگر؛ زیرا اولاً ابن‌سعد نام [[پدر و مادر]] سلافه را ذکر نکرده است؛ ثانیاً در منابع مختلف واژه «سلافه» یکی از نام‌های [[مادر امام سجاد]] ذکر شده. پس این سلافه در گزارش ابن‌سعد می‌تواند مادر امام سجاد باشد؛ ثالثاً [[قبیله کلب]] که رباب از آن است، یکی از [[قبایل]] قضاعیه در [[شام]] بوده است<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الأشراف، ج۲، ص۱۳۹ (دارالیقظه)؛ علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۶، ص۸۹-۹۲.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۵۲-۱۶۵.</ref>.
+==انتساب‌های تردیدی==
+برای [[امام حسین]]{{ع}} [[همسران]] دیگری نقل شده که به عللی [[واقعیت]] ندارد:
+۱. هند دختر [[عبدالله بن عامر بن کریز]] - که به هنگام ورود [[اسیران]] [[کربلا]] به [[شام]] [[همسر یزید]] بوده<ref>ابومخنف، وقعة الطف، ص۲۶۹-۲۷۰.</ref> - برابر با نقل خوارزمی از [[ابومخنف]]، [[همسر]] پیشین امام حسین{{ع}} بوده است<ref>موفق بن احمد خوارزمی، مقتل الحسین، ج۲، ص۸۱ ({{عربی|وَ كَانَتْ قَبْلَ ذَلِكَ تَحْتَ الْحُسَيْنِ}}).</ref>. [[مجلسی]] نیز همین عبارت را از ایشان نقل کرده است<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۱۴۲ ({{عربی|وَ ذَكَرَ أَبُو مِخْنَفٍ... هِنْدٌ بِنْتُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ كُرَيْزٍ امْرَأَةُ يَزِيدَ وَ كَانَتْ قَبْلَ ذَلِكَ تَحْتَ الْحُسَيْنِ}}).</ref>؛ اما این نقل صحیح نیست؛ چراکه منبع نقل منتسب به ابومخنف [[تاریخ]] [[طبری]] است و در گزارش طبری تعبیر {{عربی|وَ كَانَتْ تَحْتَ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ}} آمده، نه بیش از آن<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۵۶، حوادث سنه ۶۱ (دار التراث).</ref>؛ بنابراین در فضای [[فکری]] گزارشگر این حادثه واژه «حسین» با واژه «یزید» جابه‌جا شده و تعبیر {{عربی|تَحْتَ الْحُسَيْنِ}} را به [[خطا]] به جای «تَحْتَ یزید» ثبت کرده است.
+احتمال دیگر قابل طرح در اینجا این است که این هند همان هند بنت سهیل همسر عبدالله بن عامر بوده، نه دختر او که به [[اشتباه]] به جای هند بنت سهیل نام هند بنت عبدالله بن عامر همسر حسین دانسته شد. اگر این احتمال درست باشد واژه «حسین» به خطا به جای «حسن» ثبت شده است. هند بنت سهیل هم زنی بوده که معاویه با حیله‌ای سبب [[طلاق]] او شده بود و در بررسی نام [[همسران امام حسن]]{{ع}}<ref>این انتساب در بخش «همسران امام مجتبی{{ع}}»، ذیل عنوان «گزارش‌های تردیدی» مورد بررسی قرار گرفته و مورد تشکیک است؛ ولی احتمال مطرح شده در اینجا به فرض صحت انتساب است.</ref> آمده که به [[امام مجتبی]]{{ع}} نسبت داده شده که برای [[ازدواج]] با وی اقدام کرده و به فرض [[صحت]] این ازدواج، انگیزه او این بوده که بتواند این [[زن]] را به [[خانه]] شوهر قبلی برگرداند و به نقل [[ابن شهرآشوب]] و [[حسینی]] کرکی، این زن به [[زندگی]] با [[عبدالله بن عامر]] بازگشت<ref>ر.ک: عنوان «همسران امام مجتبی{{ع}}»، «هند بنت سهیل».</ref>.
+۲. [[عایشه]] دختر [[عثمان بن عفان]] - که [[همسر]] [[عبدالله بن زبیر]] بود<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الأشراف، ج۷، ص۱۴۱. ({{عربی|تَزَوَّجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ... عَائِشَةَ بِنْتَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ...).</ref> - برابر گزارش ابن شهرآشوب پس از عبدالله بن زبیر به ازدواج امام حسین{{ع}} درآمد<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۵.</ref>؛ ولی این نقل درست نیست؛ زیرا اولاً نقل‌ها درباره زوجیت این [[زن]] پراکنده است. بلاذری ایشان را همسر عبدالله بن زبیر دانسته<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الأشراف، ج۷، ص۱۴۱.</ref> و [[طبری]] وی را همسر [[مروان]] ذکر کرده که از او پسری به نام [[ابان]] داشت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، صص ۳۷۲ و ۳۷۹، حوادث سال ۶۳ (دار التراث).</ref> و عبدالله بن زبیر و مروان هم سال‌ها پس از [[امام حسین]]{{ع}} زنده بودند؛ ثانیاً گزارشی در دست نیست که حکایت کند [[ابن‌زبیر]] یا مروان در [[دوران امام حسین]]{{ع}} عایشه را [[طلاق]] داده باشند؛ ثالثاً ابن‌حبیب که نام دامادهای عثمان را آورده، نام [[سیدالشهدا]] را در آن شمار نیاورده است<ref>محمد بن حبیب بغدادی، المحبر، ص۵۵.</ref>. افزون بر آن زمینه نداشتن این پیوند میان [[امویان]] و [[هاشمیان]] نیز دور از نظر نیست؛ چنان‌که مروان مانع [[ازدواج امام حسن]]{{ع}} با عایشه شد و [[خواستگاری]] از دختر [[حضرت زینب]] برای [[یزید بن معاویه]] نیز پا نگرفت<ref>این دختر عبدالله بن جعفر و حضرت زینب{{س}} ام‌کلثوم نام داشت (ر.ک: محمد بن یزید المبرد، الکامل فی اللغة والادب، ج۳، ص۱۱۲۹-۱۱۳۰).</ref> که به آن اشاره شده است<ref>ر.ک: عنوان «خواستگاری و مراسم عقد».</ref>.
+۳. [[حفصه]] دختر [[عبدالرحمن بن ابی‌بکر بن ابی‌قحافه]] به نقل [[محمد بن سعد]] نخست به [[ازدواج]] [[منذر بن زبیر]] درآمد و از او فرزندانی داشت و پس از منذر با امام حسین{{ع}} ازدواج کرد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۴۲-۳۴۳ ({{عربی|ثُمَّ خَلَفَ عَلَيْهَا بَعْدَ الْمُنْذِرِ حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ}}).</ref>.
+ولی انتساب ازدواج او با امام حسین{{ع}} پس از منذر پذیرفتنی نیست؛ زیرا این نقل را تنها [[محمد بن سعد]] آورده و گزارش وی اگر تنها باشد، قابل [[اعتماد]] نیست؛ چراکه اولاً نوع گزارش‌هایش بر پایه سبک [[حدیثی]] و با سند است؛ ولی برخی گزارش‌های او درباره [[اهل‌بیت]]{{عم}} از جمله این گزارش بی‌سند است؛ ثانیاً، به گفته [[ابن‌ندیم]] (نوع) آثار او برگرفته از آثار [[واقدی]] است<ref>ابن‌ندیم، الفهرست، ص۱۲۸.</ref>؛ ولی این نقل را حتی واقدی نیز نیاورده است. پس این گزارش [[ابن‌سعد]] قابل اعتماد نیست.
+۴. اُرَینِب دختر اسحاق از [[قبایل قریش]] که در [[عراق]] می‌زیست، نسبتش ناشناخته است. ابن‌قتیبه دینوری داستان [[ازدواج]] وی با [[امام حسین]]{{ع}} را نقل کرده است و چگونگی این نقل شبیه داستان ازدواج هند بنت [[سهیل بن عمرو]] با [[امام حسن]]{{ع}} است. در این گزارش، اُرَینب [[همسر]] شخصی به نام [[عبدالله بن سلام]] معرفی شده که یزید [[عاشق]] او شده است. معاویه برای اینکه یزید را به کامش برساند با [[فریب دادن]] عبدالله بن سلام به او [[وعده]] [[حکومت عراق]] و ازدواج با دخترش را داد، مشروط بر اینکه همسرش را [[طلاق]] دهد و عبدالله اُرَینب را طلاق داد. پس از پایان یافتن عده طلاق، [[ابوهریره]] و [[ابوالدرداء]] که [[صحابی پیامبر]]{{صل}} بودند، به [[نمایندگی]] معاویه برای [[خواستگاری]] اُرَینِب به عراق رفتند. برابر این نقل، امام حسین{{ع}} نیز در عراق بود و آنان با ورود به عراق از [[حضور امام]]{{ع}} در آنجا [[آگاه]] شدند و نزد ایشان رفتند. پس از [[آگاهی امام]]{{ع}} از اهداف [[سفر]]، به آنان پیشنهاد کرد نزد اُرَینِب از من نیز نام ببرید. در نهایت نتیجه این شد که این [[زن]] [[امام]] حسین‌{{ع}} را [[انتخاب]] کرد و [[عقد]] ازدواج با او با همان مهری که معاویه پیشنهاد کرده بود، بسته شد.
+معاویه که [[نیرنگ]] او نتیجه نداد به وعده‌هایی که به عبدالله بن سلام داده بود، [[وفا]] نکرد و عبدالله به عراق بازگشت و نزد امام حسین{{ع}} رفت و از او درخواست کرد که با اُرَینِب [[ملاقات]] کند و این درخواست به لحاظ شکل و محتوا همانند درخواست [[عبدالله بن عامر]] از امام حسن{{ع}} برای ملاقات با هند بنت سهیل است. [[امام]] نیز او را در یک مجلس سه [[طلاق]] داد و آنان به [[زندگی]] بازگشتند<ref>ابن‌قتیبه، الامامة والسیاسه، ج۱، ص۲۲۱-۲۲۳.</ref>. بررسی‌های [[تاریخی]] نشان می‌دهد این گزارش نابسامانی‌های سندی و متنی دارد که از نادرستی گزارش حکایت می‌کند:
+یکم، [[نابسامانی]] سندی: ناقل این گزارش تنها ابن‌قتیبه دینوری در کتاب الامامة و السیاسه است و در هیچ منبع متقدمی به دست نیامده است. در کتاب [[نسب]] [[قریش]]<ref>ر.ک: مصعب بن عبداالله زبیری، نسب قریش، تصحیح لیفی بروفنسال، ط ۳ و ۴، قاهره: دارالمعارف، ۱۹۹۹م.</ref> نیز که در آن به نام و نسب و شرح حال [[زنان]] و مردان قریش؛ حتی گمنام از آنها پرداخته شده از ارینِب - که در کتاب الامامة و السیاسه از [[قبایل قریش]] و در [[زیبایی]] شهره [[عراق]] دانسته شده - یاد نشده است. گرچه در برخی مصادر متأخر از این داستان به صورت [[نثر]] و [[شعر]] یاد شده<ref>این داستان را برخی نگارندگان متأخر نیز آورده‌اند که می‌توان از این افراد نام برد: ابن‌بدرون (بعد از ۶۰۸ق) در شرح بر قصیده ابن‌عبدون (ص۱۷۴-۱۸۳)، ابن‌حجه حموی در ثمرات الاوراق (ص۱۵۳-۱۵۷) به نقل از ابن‌بدرون، ملاحسین واعظ کاشفی (۹۱۰ق) در روضةالشهداء (ص۲۸۸-۲۸۶) بدون ذکر سند، ندیم مشهدی (۱۱۶۳ق) در تسبیح کربلا (ص۲۷۳-۳۰۳) که ترجمه روایت ابن‌حِجِه را به نظم در آورده است. فرهاد میرزا معتمدالدوله (۱۳۰۵ق) در قمقام زخّار (ص۲۱۷- ۲۲۲)، عمر رضا کحاله (اعلام النساء، ج۱، ص۳۴-۴۱)، ذبیح‌الله محلاتی (ریاحین الشریعه، ج۳، ص۳۳۸-۳۴۶) و زین‌العابدین رهنما (زندگانی امام حسین، ج۲، صص۲۲۴ و ۴۳۷) به نقل ابن‌قتیبه آن را تکرار کرده‌اند (برای اطلاع بیشتر، ر.ک: عبدالرحیم قنوات، «خَلط روایات تاریخی افسانه اُرینب»، مجله تاریخ و تمدن اسلامی، س۸، ش۱۵، بهار و تابستان ۱۳۹۱؛ محمد صحتی سردرودی، تحریف‌شناسی عاشورا و تاریخ امام حسین{{ع}}، ص۱۲۷).</ref>، ریشه تمامی آنها به نقل ابن‌قتیبه باز می‌گردد و ابن‌قتیبه نیز مستندش را نیاورده و انتساب این اثر به ابن‌قتیبه هم نزد برخی نگارندگان مورد تردید است<ref>گویا اولین کسی که در درستی انتساب کتاب الامامة والسیاسه به ابن‌قتیبه تردید کرده، پاسکوال دگا یانگوس (P. De Ga yangos) خاورشناس اسپانیایی (۱۸۰۹-۱۸۹۷م) بود (ر.ک: عبدالرحیم قنوات، «خَلط روایات تاریخی افسانه اُرینب»، مجله تاریخ و تمدن اسلامی، س۸، ش۱۵، ص۱۳۹۱).</ref>.
+دوم، [[نابسامانی]] متنی گزارش ابن‌قتیبه که موارد آن فراوان است:
+#خواستگارچی این [[ازدواج]] ابودرداست<ref>عویمر بن قیس بن زید یا عویمر بن ثعلبة بن عامر بن زید بن قیس انصاری که به ابودردا مشهور بود و پیش از جنگ خندق اسلام آورد و قاضی دمشق در دوره عثمان بود (ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۲۲۸-۱۲۳۰).</ref> که [[تاریخ]] [[وفات]] [[ابودردا]] با این [[روایت]] هماهنگ نیست؛ چراکه درگذشت ابودردا یا در [[خلافت عثمان]] در یکی از سال‌های ۳۱ تا ۳۴ [[قمری]] در [[دمشق]] بوده که قول مشهور همین است یا در سال ۳۸ یا ۳۹ قمری پس از [[جنگ صفین]] بوده است<ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۲۲۸.</ref>. البته بیشتر [[اهل حدیث]] قول مشهور را پذیرفته‌اند و شواهدی نیز این قول را [[تأیید]] می‌کند<ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۲۲۸-۱۲۳۰.</ref>. اگر هر یک از این گزارش‌ها درباره تاریخ درگذشت ابودردا پذیرفته شود، باز با نقل ابن‌قتیبه هماهنگ نیست؛ چراکه در بخش نخست نقل ابن‌قتیبه بیان شده که این رخداد پس از [[بیعت گرفتن]] برای [[ولایت‌عهدی یزید]] یعنی پس از سال ۵۰ قمری و بعد از [[شهادت امام مجتبی]]{{ع}} بوده است و اگر تاریخ وفات ابودردا در سال ۳۹ قمری هم باشد، باز داستان یادشده پس از یازده سال از درگذشت ابودرد است؛ بنابراین گزارش واسطه بودن [[ابوهریره]] با ابودردا در این مورد دست کم درباره ابودردا مخدوش است.
+#به گفته [[سید جعفر مرتضی عاملی]] (-[[۲۸ صفر]] ١۴۴١ق)<ref>سید جعفر مرتضی عاملی، سیرة الامام الحسین فی الحدیث و التاریخ، ج۳، ص۳۲۸.</ref> با توجه به تاریخ درگذشت ابودردا در یکی از سال‌های ۳۱-٣۴ یا سال ۳۸-۳۹ قمری و با در نظر گرفتن تاریخ تولد یزید در یکی از سال‌های ٢۶<ref>محمد بن احمد ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۲۷۱.</ref> یا ۲۷<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۸، ص۲۲۶.</ref> یا ۳۱<ref>علی بن حسین مسعودی، مروج الذهب، ج۳، ص۶۴.</ref> قمری، باید گفت یزید به هنگام درگذشت ابودردا [[کودکی]] یک‌ساله یا چهارساله یا پنج‌ساله یا [[نوجوانی]] دوازده‌ساله بوده است. در این فرض چگونه می‌توان گفت یزید پیش از سن [[بلوغ]] به [[فکر]] ازدواجی عاشقانه آن هم با زنی که قبلاً شوهر داشته، بوده و با پدرش نیز در امور مملکتی مشاورت و مشارکت داشته که در ضمن داستان به آن تصریح شده است؟<ref>ابن‌قتیبه، الامامة و السیاسه، ج۱، ص۲۱۷.</ref>
+#در کتاب الامامة والسیاسه شوهر ارینِب [[عبدالله بن سلام قریشی]] گزارش شده است؛ درحالی‌که فردی به نام عبدالله بن سلام تنها سه تن بودند که دو نفر از آنان پس از [[زمان]] حادثه و با فاصله بسیار و در [[قرن دوم]] می‌زیستند<ref>سید جعفر مرتضی عاملی، سیرة الامام الحسین فی الحدیث و التاریخ، ج۳، ص۳۳۲-۳۳۴.</ref>. [[تنها عبدالله بن سلام یهودی]] - که نام اصلی او حصین بود - در آغاز [[تاریخ اسلام]] می‌زیست که به چند دلیل نمی‌تواند فرد مورد نظر این داستان باشد
+##وی قریشی نبود، بلکه [[اسرائیلی]] و از [[قبیله]] [[بنی‌قینقاع]] و از [[عالمان]] آن و [[هم‌پیمان]] با [[خزرج]] بود که دو سال مانده به آخر [[عمر پیامبر]] [[مسلمان]] شد<ref>ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ج۲، ص۳۲۰؛ سید جعفر مرتضی عاملی، الصحیح من سیرة النبی الاعظم، ج۴، ص۱۴۵.</ref> و در سال ۴۱ یا ۴۲ یا ۴۳ [[قمری]] درگذشت<ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۹۲۲.</ref>؛ درحالی‌که داستان مربوط به یزید بر فرض [[صحت]] پس از [[شهادت امام مجتبی]]{{ع}} (۵۰ق) بین سال‌های ۵۰-۶۰ رخ داده است.
+##[[امام حسین]]{{ع}} پس از سال ۴۱ [[عراق]] را ترک کرده بود.
+##عبدالله بن سلام اسرائیلی به [[وقت]] وقوع داستان پیرمردی [[کهنسال]] بود و این متفاوت با شرایطی است که داستان از او به عنوان [[جوان]] و از همسرش به عنوان [[جوانی]] [[زیبا]] یاد می‌کند.
+##از [[سفر]] [[ابن‌سلام یهودی]] از [[مدینه]] به عراق گزارشی در میان نیست و آثار [[تاریخی]] و رجالی نیز به آن اشاره‌ای نکرده‌اند<ref>ر.ک: سید جعفر مرتضی عاملی، سیرة الامام الحسین فی الحدیث و التاریخ، ج۳، ص۳۳۲-۳۳۴.</ref>.
+#در نقل ابن‌قتیبه آمده که عبدالله بن سلام شوهر [[ارینب]] از سوی معاویه سمت [[کارگزاری]] عراق یا [[کوفه]] را داشت؛ درحالی‌که در کتاب‌های تاریخی از نام او در میان [[کارگزاران معاویه]] گزارشی به دست نیامد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، حوادث سال ۴۱-۶۰ (دارالتراث). نام عبدالله بن سلام در میان نام فرمانداران معاویه در این دوره نیست.</ref>.
+#در نقل ابن‌قتیبه آمده که [[ابودردا]] در عراق با [[امام]] حسین‌{{ع}} دیدار کرده بود؛ درحالی‌که آن حضرت پس از سال ۴۱ و بعد از [[شهادت]] پدرش به فاصله اندکی با برادرش [[امام حسن]]{{ع}} از عراق به مدینه برگشته بود و در عراق نبود که ابودردا به دیدار وی برود<ref>برای آگاهی بیشتر در این باره، ر.ک: سید جعفر مرتضی عاملی، سیرة الامام الحسین فی الحدیث و التاریخ، ج۳، ص۳۳۲-۳۳۷.</ref>. [[سفر]] دوباره [[امام حسین]]{{ع}} به [[عراق]] هم در هیچ منبعی گزارش نشده و دلیلی هم برای چنین سفری نبوده است؛ چون برای [[زیارت]] [[قبر امیرمؤمنان]]{{ع}} هم نیست؛ زیرا آنان [[قبر]] آن حضرت را پنهان کرده بودند تا [[خوارج]] و [[امویان]] به آن دست نیابند و این شرایط همچنان تا [[زمان امام صادق]]{{ع}} ادامه داشت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۵۶، ح۶؛ ابن طاووس، فرحة الغری، ص۵۵، الباب السادس، ص۹۴.</ref>.
+#این گزارش در واقع همان خبر هند بنت سهیل با [[عبدالله بن عامر]] است که به نام اُرینِب نقل شده و چگونگی رخداد حادثه [[گواه]] مدعاست؛ اعم از [[عاشق]] شدن یزید، [[حاکمیت]] عبدالله در عراق، نوید [[ازدواج]] با دختر معاویه، حضور [[ابوهریره]] و ابودردا به عنوان واسطه کار، درخواست معنادار عبدالله از [[امام]] برای دیدار با [[همسر]] سابق خود پس از نتیجه ندادن [[فریب]] معاویه و جداشدن امام از آن [[زن]] و بازگرداندن دو همسر گذشته به ادامه زندگی<ref>ر.ک: عنوان «[[همسران امام حسن]]{{ع}}»، «انتساب‌های تردیدی».</ref>. با این تفاوت که در این داستان نام «حسین» به جای نام «حسن» و نام [[عبدالله بن سلام]] به جای نام عبدالله بن عامر ثبت شده است؛ چنان‌که در برخی منابع<ref>مصعب بن عبدالله زبیری، نسب قریش، ص۴۲۰؛ محمدتقی تستری، رسالة فی تواریخ النبی و الآل، ص۷۳ ({{عربی|... هِنْدٍ بِنْتِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو الْعَامِرِيِّ... ثُمَّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرٍ، ثُمَّ الْحُسَيْنُ{{ع}}}}).</ref> نام «حسین» به عنوان همسر هند بنت سهیل پس از عبدالله بن عامر ذکر شده، با اینکه در بسیاری از منابع نام «حسن» آمده<ref>ر.ک: «همسران امام مجتبی{{ع}}»، «گزارش‌های تردیدی»، شماره ۱.</ref> و این نیز می‌تواند گواه مدعا باشد.
+#سه‌طلاقه شدن اُرینب از سوی امام حسین{{ع}} در یک مجلس مطابق با دیدگاه [[فقهی]] سنیان و مغایر با نظر فقهی [[اهل‌بیت]]{{عم}} است و صحیح نیست<ref>محمد فاضل لنکرانی، القواعد الفقهیه، ص۱۷۱.</ref>. این نکته حکایت می‌کند از اینکه این داستان ساخته افراد غیر [[شیعی]] است.
+# تعیین مهریه بسیار برای اُرینب از سوی [[امام حسین]]{{ع}} خلاف [[سیره]] اهل‌بیت{{عم}} است؛ چراکه آنان در این موضوع از [[سیره پیامبر]]{{صل}} [[پیروی]] می‌کردند و به [[مهرالسنه]] پایبند بودند<ref>محمد بن حسن طوسی، الاستبصار، ج۳، ص۲۳۰، ج۱، با سند معتبر ({{عربی|... لَا يُجَاوَزْ بِحُكْمِهَا مُهُورَ نِسَاءِ آلِ مُحَمَّدٍ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أُوقِيَّةً وَ نَشٌّ وَ هُوَ وَزْنُ خَمْسِمِائَةِ دِرْهَمٍ مِنَ الْفِضَّةِ}}).</ref> و هرچند هدایایی به آنها می‌دادند، اما نه به عنوان مهریه.
+سوم، اگر پذیرفته شود این خبر صحیح است - که نیست - اصل این اقدام [[امام]]{{ع}} برای بازگرداندن دو [[همسر]] به ادامه [[زندگی]] است نه [[هوسرانی]]؛ چنان‌که اصل نقل ابن‌قتیبه بر آن تصریح می‌کند.
+۵. [[عاتکه]] دختر [[زید بن نفیل عدوی]] دختر عموی [[عمر بن خطاب]] و از [[زنان بیعت کننده با پیامبر]] بود که به [[مدینه]] [[هجرت]] کرد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۰۸؛ ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۷۷.</ref>. مادر او ام‌کُریز دختر [[عبدالله بن عمار بن مالک حَضرمی]] است<ref>ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ج۸، ص۲۲۷.</ref>. او نخست با عبدالله پسر [[ابوبکر]] و پس از [[قتل]] عبدالله در [[نبرد]] [[طائف]] (در سال ۸ [[قمری]]) با عمر بن خطاب و سپس [[زبیر بن عوام]] [[ازدواج]] کرد و پس از قتل هر یک از آنان در رثای آنها شعری سرود<ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۸۰.</ref>. [[ابوالفرج اصفهانی]] و در پی او آبی<ref>منصور بن حسین آبی، نثر الدر فی المحاضرات، ج۴، ص۶۹.</ref> افزودند که این [[زن]] پس از [[زبیر]] با امام حسین{{ع}} نیز ازدواج کرد و پس از ایشان [[مروان بن حکم]] از او [[خواستگاری]] کرد؛ ولی او نپذیرفت و گفت: پس از [[رسول خدا]] پدرشوهری نمی‌پذیرم<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۸، ص۱۱-۱۲؛ محمدتقی تستری، رسالة فی تواریخ النبی و الآل، ص۷۲.</ref>.
+این گزارش [[ابوالفرج]] و آبی به چند دلیل نادرست است:
+#در غیر از دو منبع یادشده؛ اعم از منابع [[شیعیان]] و سنیان این گزارش به دست نیامده است. وانگهی مستند این گزارش ابوالفرج، مدائنی است و قبلاً بیان شده که گزارش‌های این‌چنینی مدائنی پذیرفتنی نیست<ref>ر.ک: عنوان «همسران امام مجتبی{{ع}}»، «گزارش‌های تردیدی» گزارش مربوط به «حفصه دختر عبدالرحمن».</ref>.
+#منابع مهم سنیان از قبیل [[ابن‌سعد]]<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۸۳.</ref>، [[بلاذُری]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الأشراف، ج۲، ص۲۶۰؛ ج۳، ص۵۵.</ref>، [[ابن‌اثیر]]<ref>ابن‌اثیر، اسد الغابه، ج۶، ص۱۸۳، ش ۷۰۷۹؛ همو، الکامل، ج۳، ص۵۴.</ref>، [[ابن‌حجر]]<ref>ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ج۸، ص۲۲۷.</ref> و [[ابن‌کثیر]]<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۶، ص۳۵۳.</ref> شوهران این [[زن]] تا [[زبیر]] را نقل کرده‌اند؛ ولی از [[امام حسین]] نام نبرده‌اند. تنها در کتاب [[الاستیعاب]] پس از ذکر نام شوهران او تا زبیر، نام [[امام مجتبی]]{{ع}} نیز به عنوان [[همسر]] او در کروشه آمده<ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۸۰ ({{عربی|وَ تَزَوَّجَهَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ فَتَوُفِّيَ عَنْهَا، وَ هُوَ آخِرُ مَنْ ذُكِرَ مِنْ أَزْوَاجِهَا}}).</ref> و این‌گونه گزارش حکایت می‌کند از اینکه این قسمت گزارش از [[ابن‌عبدالبر]] نیست، بلکه محقق الاستیعاب بی‌ذکر منبعی این نام را افزوده و در واقع [[تحریف]] کرده است. پس احدی از منابع سنیان جز [[ابوالفرج]] و آبی از این [[ازدواج]] نام نبرده، بلکه ابن‌کثیر افزوده که این زن پس از زبیر با احدی ازدواج نکرده است<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج۶، ص۳۵۳ ({{عربی|وَ امْتَنَعَتْ عَنْ التَّزَوُّجِ حَتَّى مَاتَتْ}}).</ref>.
+#در گزارش ابوالفرج است: «پس از [[شهادت امام حسین]]{{ع}} در سال ۶۱ [[مروان بن حکم]] از [[عاتکه]] [[خواستگاری]] کرد؛ ولی او نپذیرفت و گفت: «پس از [[رسول خدا]] پدرشوه[[ری]] نمی‌پذیرم». این درحالی است که عاتکه در سال ۴۱ در آغاز [[حکومت معاویه]] درگذشته بود<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج۸، ص۲۴.</ref> و این سخن که پس از رسول خدا پدرشوهری نمی‌پذیرم» سخن [[رباب همسر امام حسین]]{{ع}} در پاسخ برخی [[سران قریش]] از جمله [[مروان]] است که پس از [[شهادت سیدالشهدا]]{{ع}} از او خواستگاری کرده بودند<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۶، ص۱۴۳؛ سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۶۵.</ref>. همه این [[نشانه‌ها]] حکایت می‌کند از اینکه گزارش ازدواج عاتکه با امام حسین{{ع}} صحیح نیست.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۶۵-۱۷۵.</ref>.
 == منابع ==