شهربانو: تفاوت میان نسخه‌ها

۴ بایت اضافه‌شده ،  ‏۶ نوامبر ۲۰۲۵
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۹: خط ۹:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
طبق نظر مشهور، یکی از [[همسران امام حسین]]{{ع}} شهربانو [[مادر امام سجاد]]{{ع}} است که گزارش‌ها درباره نام و نژاد ایشان متفاوت است. نام او را با [[اختلاف]]، [[حرار]]<ref>احمد بن ابی‌یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۷؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[غزاله]]<ref>احمد بن ابی‌یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص٢۴٧؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۴؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۲۹؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص٣۴٧. این نام را امام حسین{{ع}} بر او نهاده بود (ابن‌تغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹).</ref>، [[سلامه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۱، ص۳۶۱؛ ابن‌تغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹.</ref>، [[سُلافه]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الأشراف، ج۳، ص۱۴۶؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۴ (با تعبیر «و یقال»)؛ سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۹۱؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۱۸۹؛ ابن‌خلکان، وفیات الاعیان، ج٣، ص۲۶۷.</ref>، [[خوله]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۱۸۹.</ref>، [[شاه‌زنان]]<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۵-۱۳۷؛ همو، المقنعه، ص۴۷۲؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۷۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۱۸۹؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۸۲؛ شهید اول، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیه، ج۲، ص۱۲.</ref>، [[جهان‌شاه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶۷.</ref>، شهربانو<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref>، [[شهربانویه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶٧؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۰۷؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۷؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب فی آل ابی‌طالب، ج۴، ص۱۷۵.</ref>، [[جهان‌بانویه]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۴، ص۱۸۹.</ref>، جدا<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[حُلوه]]<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[شاه‌آفرید]]<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[ام‌ولد]] سِندیه<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۴ (با تعبیر و «یقال»)؛ [[ابن‌فندق]] [[بیهقی]]، [[لباب الأنساب]]، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن‌تغری، ال[[نجوم]] الظاهره، ج۱، ص۲۲۹.</ref> و [[کیهان‌بانویه]]<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref> ذکر کرده‌اند که این آخرین نام به معنای «بزرگ [[زنان]] [[دنیا]] و [[آخرت]]» است و چون این تعبیر برای [[حضرت فاطمه دختر پیامبر]]{{صل}} به کار می‌رفت اسم [[مادر امام سجاد]] را «[[سیدة البلد]]» گفته‌اند که به [[فارسی]] به معنای شهربانو است<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>.
طبق نظر مشهور، یکی از [[همسران امام حسین]]{{ع}} «شهربانو» [[مادر امام سجاد]]{{ع}} است که گزارش‌ها درباره نام و نژاد ایشان متفاوت است. نام او را با [[اختلاف]]، [[حرار]]<ref>احمد بن ابی‌یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۷؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[غزاله]]<ref>احمد بن ابی‌یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص٢۴٧؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۴؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۲۹؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص٣۴٧. این نام را امام حسین{{ع}} بر او نهاده بود (ابن‌تغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹).</ref>، [[سلامه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۱، ص۳۶۱؛ ابن‌تغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹.</ref>، [[سُلافه]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الأشراف، ج۳، ص۱۴۶؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۴ (با تعبیر «و یقال»)؛ سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۹۱؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۱۸۹؛ ابن‌خلکان، وفیات الاعیان، ج٣، ص۲۶۷.</ref>، [[خوله]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۱۸۹.</ref>، [[شاه‌زنان]]<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۵-۱۳۷؛ همو، المقنعه، ص۴۷۲؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۷۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۱۸۹؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۸۲؛ شهید اول، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیه، ج۲، ص۱۲.</ref>، [[جهان‌شاه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶۷.</ref>، شهربانو<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref>، [[شهربانویه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶٧؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۰۷؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۷؛ ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب فی آل ابی‌طالب، ج۴، ص۱۷۵.</ref>، [[جهان‌بانویه]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۴، ص۱۸۹.</ref>، جدا<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[حُلوه]]<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[شاه‌آفرید]]<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[ام‌ولد]] سِندیه<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۴ (با تعبیر و «یقال»)؛ [[ابن‌فندق]] [[بیهقی]]، [[لباب الأنساب]]، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن‌تغری، ال[[نجوم]] الظاهره، ج۱، ص۲۲۹.</ref> و [[کیهان‌بانویه]]<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref> ذکر کرده‌اند که این آخرین نام به معنای «بزرگ [[زنان]] [[دنیا]] و [[آخرت]]» است و چون این تعبیر برای [[حضرت فاطمه دختر پیامبر]]{{صل}} به کار می‌رفت اسم [[مادر امام سجاد]] را «[[سیدة البلد]]» گفته‌اند که به [[فارسی]] به معنای شهربانو است<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>.


در اینجا به سه نوع گزارش که وی را دختر [[یزدگرد سوم]] دانسته به صورت کوتاه اشاره می‌شود؛ چنان که [[شیخ صدوق]] هم آن را نقل کرده است<ref>شیخ صدوق، عیون الأخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۰، ح۱؛ همو، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۷ ({{متن حدیث|أُمُّهُ شَهْرَبَانُويَهْ بِنْتُ يَزْدَجَرْدَ بْنِ شَاهَنْشَاهَ}}).</ref>. [[ابن شهرآشوب]] نیز با ثبت دو گزارش درباره این [[زن]] که یکی او را دختر [[یزدگرد]] دانسته و دیگری وی را «برّه دختر نوشجان» معرفی کرده، نقل دوم را صحیح ندانسته است و در [[تأیید]] سخنش گزارشی را از [[زمخشری]] در ربیع الابرار به نقل از [[امام سجاد]]{{ع}} آورده، مبنی بر اینکه آن حضرت بی‌آنکه از مادرش نام ببرد او را دختر [[یزدجرد]] [[پادشاه ایران]] دانسته است<ref>ابن شهر‌آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، صص ۱۸۱ و ۱۸۹ ({{متن حدیث|كَانَ يَقُولُ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ: أَنَا ابْنُ الْخِيَرَتَيْنِ، لِأَنَّ جَدَّهُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَ أُمَّهُ بِنْتُ يَزْدَجَرْدَ الْمَلِكِ}}). ابن خلکان نیز این حدیث را از زمخشری نقل کرده است (وفیات الاعیان، ج۳، ص۲۶۷).</ref>. اکنون سه نوع گزارش:
در اینجا به سه نوع گزارش که وی را دختر [[یزدگرد سوم]] دانسته به صورت کوتاه اشاره می‌شود؛ چنان که [[شیخ صدوق]] هم آن را نقل کرده است<ref>شیخ صدوق، عیون الأخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۰، ح۱؛ همو، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۰۵-۳۰۷ ({{متن حدیث|أُمُّهُ شَهْرَبَانُويَهْ بِنْتُ يَزْدَجَرْدَ بْنِ شَاهَنْشَاهَ}}).</ref>. [[ابن شهرآشوب]] نیز با ثبت دو گزارش درباره این [[زن]] که یکی او را دختر [[یزدگرد]] دانسته و دیگری وی را «برّه دختر نوشجان» معرفی کرده، نقل دوم را صحیح ندانسته است و در [[تأیید]] سخنش گزارشی را از [[زمخشری]] در ربیع الابرار به نقل از [[امام سجاد]]{{ع}} آورده، مبنی بر اینکه آن حضرت بی‌آنکه از مادرش نام ببرد او را دختر [[یزدجرد]] [[پادشاه ایران]] دانسته است<ref>ابن شهر‌آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، صص ۱۸۱ و ۱۸۹ ({{متن حدیث|كَانَ يَقُولُ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ: أَنَا ابْنُ الْخِيَرَتَيْنِ، لِأَنَّ جَدَّهُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَ أُمَّهُ بِنْتُ يَزْدَجَرْدَ الْمَلِكِ}}). ابن خلکان نیز این حدیث را از زمخشری نقل کرده است (وفیات الاعیان، ج۳، ص۲۶۷).</ref>. اکنون سه نوع گزارش:
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش