کعبه: تفاوت میان نسخه‌ها

کعبه جایگاه مقدسی است که [[حضرت آدم]] {{ع}} به [[فرمان خداوند]] آنرا بنا نهاد، تا زیارتگاه [[یکتاپرستان]] باشد. [[حضرت ابراهیم]] به کمک فرزندش [[اسماعیل]]، [[خانه خدا]] را دوباره ساخت. در گوشه‌ای از این بنا، سنگی [[مقدس]] به نام "[[حجر الأسود]]" قرار دارد که [[زائران]] آن را می‌‌بوسند و لمس می‌‌کنند. کعبه، [[احترام]] خاصی دارد و در [[حج]]، [[زائران]] [[خانه خدا]] هفت بار به دور آن، [[طواف]] می‌‌کنند. این خانه [[توحید]]، پیش از [[اسلام]] به بتخانه [[مشرکان]] تبدیل شده بود، اما هنگامی که [[رسول خدا]] {{صل}} [[مکه]] را [[فتح]] کرد، [[دستور]] داد همه بت‌های درون کعبه و بیرون آن را شکستند. بنای کعبه در طول [[تاریخ]]، چندین بار به خاطر سیل و حوادث دیگر خراب شده و آن را دوباره ساخته‌اند. امروز، [[مسجد الحرام]] که در محوطه اطراف کعبه قرار دارد، یکی از شکوه‌مندترین و بزرگ‌ترین مساجد [[مسلمین]] است و به امر [[خداوند]]، [[مسلمانان]] از همه جای [[دنیا]]، هنگام [[نماز]] و [[عبادت]] رو به [[مسجد الحرام]] و کعبه می‌کنند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۸۹.</ref>.

==[[بنای کعبه]]==

===بازسازی کعبه===

چهار زاویه کعبه به چهار «رکن» مشهور است. رکن شرقی (رکن [[حجر الاسود]])، رکن شمالی (رکن عراقی)، رکن غربی (رکن مغربی)، رکن جنوبی ([[رکن یمانی]]). هرگاه واژه رکن بدون پسوند به کار رود، مقصود از آن رکنی است که [[حجرالاسود]] در آن است. مسیر [[طواف]]، از رکن حجر الاسود آغاز می‌شود، سپس به رکن عراقی می‌رسد، پس از آن به رکن شامی و سپس به رکن یمانی و آن‌گاه باز به رکن حجرالاسود می‌رسد و همین جا یک شوط پایان می‌یابد.

از میان این چهار رکن، [[فضیلت]] رکن یمانی و رکن [[اسود]] از دو رکن دیگر بیشتر است؛ چنان که [[روایات]] زیادی از [[شیعه]] و [[سنی]] درباره فضیلت و اهمیت این دو رکن نقل شده است. در روایتی از [[امام باقر]]{{ع}} نقل شده است که فرمود: {{متن حدیث|كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} لَا يَسْتَلِمُ إِلَّا الرُّكْنَ الْأَسْوَدَ وَ الْيَمَانِيَّ ثُمَّ يُقَبِّلُهُمَا وَ يَضَعُ خَدَّهُ عَلَيْهِمَا}}<ref>کافی، ج۴، ص۴۰۸، ش۸.</ref>؛ «[[رسول خدا]]{{صل}} دو رکن یمانی و اسود را استلام می‌کرد و آنها را می‌بوسید و صورتش را بر آنها می‌نهاد». [[ابو مریم]] نقل کرده است که همراه امام باقر{{ع}} طواف می‌کردم. در هر دوری که می‌زد، رکن یمانی را استلام می‌کرد و می‌فرمود: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ تُبْ عَلَيَّ حَتَّى أَتُوبَ وَ اعْصِمْنِي حَتَّى لَا أَعُودَ}}<ref>کافی، ج۴، ص۴۰۹.</ref>.

در روایتی دیگر از [[امام صادق]]{{ع}} آمده است که {{متن حدیث|الرُّكْنُ الْيَمَانِيُّ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ، لَمْ يُغْلِقْهُ اللَّهُ مُنْذُ فَتَحَهُ‌}}<ref>کافی، ج۴، ص۴۰۹.</ref>؛ «رکن یمانی دری از درهای [[بهشت]] است و از روزی که گشوده شده، بسته نشده است». همچنین رکن یمانی از جاهایی است که [[دعا]] در آنجا به [[اجابت]] می‌رسد. به نقل از رسول خدا{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث|مسح الحجر و الركن اليماني يحط الخطايا حطا}}؛ «مسح حجرالاسود و رکن یمانی، [[گناهان]] [[انسان]] را [[پاک]] می‌کند».

بنا به مشهور، محلی که برای [[فاطمه بنت اسد]] شکافته شد تا به درون کعبه رود و فرزندش [[علی بن ابی طالب]] را به [[دنیا]] آورد، در کنار رکن یمانی بوده است، اما به دلیل بازسازی‌هایی که در دیوار کعبه صورت گرفته، هیچ اثری از محل ورود این بانوی بزرگوار بر کعبه دیده نمی‌شود<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، ص۹۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۹.</ref>

==[[امنیت]] در [[حرم]]==

از [[احکام]] اختصاصی کعبه و حرم «[[امن]]» بودن آن [[سرزمین مقدس]] است که هم امنیت [[تکوینی]] دارد: {{متن قرآن|آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ}}<ref>«از بیم امان بخشید» سوره قریش، آیه ۴.</ref> که اگر کسی بخواهد کعبه را محو سازد؛ به او [[امان]] داده نمی‌شود؛ مانند جریان [[ابرهه]] و هم امنیت [[تشریعی]] دارد؛ {{متن قرآن|وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا}}<ref>«و هر که در آن در آید در امان است» سوره آل عمران، آیه ۹۷.</ref> کسی که داخل حرم شود، شرعاً در امان خواهد بود.

[[آیه مبارکه]] اطلاق دارد و تنها یک مورد استثنا شده است و آن این که اگر کسی [[حرمت]] حرم را نگه ندارد و در داخل حرم مرتکب جنایت شود در امان نخواهد بود و حد شرعی بر او جاری خواهد شد. نه تنها [[انسان‌ها]]، بلکه حیوانات و پرندگان هم در آن منطقه در امنیت‌اند، به طوری که متخلفان مورد [[مجازات]] قرار خواهند گرفت؛ چراکه اطلاق {{متن قرآن|مَنْ دَخَلَهُ}} شامل حیوانات و پرندگان هم می‌شود. [[امام صادق]]{{ع}} در [[تفسیر]] آیه مبارکه فرمود: {{متن حدیث|... وَ مَنْ دَخَلَهُ مِنَ الْوَحْشِ وَ الطَّيْرِ كَانَ آمِناً مِنْ أَنْ يُهَاجَ أَوْ يُؤْذَى حَتَّى يَخْرُجَ مِنَ الْحَرَمِ}}<ref>فروع کافی، ج۴، ص۲۲۶؛ وسائل الشیعه ج۱۲، ص۵۵۷.</ref>.

{{متن حدیث|وَ سَأَلَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَحَدَهُمَا{{عم}} عَنِ الظَّبْيِ يَدْخُلُ الْحَرَمَ فَقَالَ لَا يُؤْخَذُ وَ لَا يُمَسُّ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ: {{متن قرآن|وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا}}}}<ref>نور الثقلین، ج۱، ص۳۷۱.</ref>. در کجای [[دنیا]] چنین [[امنیتی]] وجود دارد؟ تا آنجا که شکار حیوانات، بلکه نشان دادن آن با گوشه چشم هم ممنوع باشد! آن هم در منطقه‌ای که {{متن قرآن|يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ}}<ref>«در حالی که (بیرون از شهر مکّه) مردم از پیرامونشان ربوده می‌شوند؟» سوره عنکبوت، آیه ۶۷.</ref>. حتی [[انسان]] از جهت [[قرض]] و دَین هم در امان است و طلبکار [[حق]] ندارد طلب خود را در آن منطقه از بدهکار بخواهد؛ سماعه از امام صادق{{ع}} در این باره روایتی نقل کرده که گفت: {{متن حدیث|سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ لِي عَلَيْهِ مَالٌ فَغَابَ عَنِّي زَمَاناً فَرَأَيْتُهُ يَطُوفُ حَوْلَ الْكَعْبَةِ أَ فَأَتَقَاضَاهُ مَالِي قَالَ لَا لَا تُسَلِّمْ عَلَيْهِ وَ لَا تُرَوِّعْهُ حَتَّى يَخْرُجَ مِنَ الْحَرَمِ}}<ref>نور الثقلین، ج۱، ص۳۷۱.</ref>.

علاوه بر امنیت‌های ظاهری، امنیت معنوی هم در [[روایات]] برای [[حرم]] ذکر شده است؛ چنان‌که [[معاویة بن عمار]] از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده که آن حضرت فرمود: {{متن حدیث|إِذَا أَرَدْتَ دُخُولَ الْكَعْبَةِ فَاغْتَسِلْ قَبْلَ أَنْ تَدْخُلَهَا وَ لَا تَدْخُلْهَا بِحِذَاءٍ وَ تَقُولُ إِذَا دَخَلْتَ- اللَّهُمَّ إِنَّكَ قُلْتَ {{متن قرآن|وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا}} فَآمِنِّي مِنْ عَذَابِ النَّارِ}}<ref>نور الثقلین، ج۱، ص۳۷۱.</ref>. از تمسک [[امام]]{{ع}} به [[آیه شریفه]]، فهمیده می‌شود که معنای [[آیه]] وسیع است و هر نوع [[امنیتی]] را شامل می‌شود، منتهی از بعضی روایات برداشت می‌شود که امنیت معنوی در حرم، مشروط به داشتن [[ولایت]] است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۵۵، ص۲۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۳۸.</ref>

== اولین [[پوشش]] کعبه ==

در [[تاریخ]] آمده است اولین کسی که [[خانه خدا]] را [[جامه]] پوشاند، [[حضرت آدم]] بود که آن را با پیراهن موئی پوشانید. پس از ظهور اسلام و [[فتح مکه]]، اولین کسی که کعبه را با قماش [[یمانی]] پوشاند، [[پیغمبر]]{{صل}} بود<ref>راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۵۱.</ref>. اولین کسی که دستور داد جامه‌های گوناگون را از تن کعبه برداشته و یک جامه بر آن کنند، [[مهدی عباسی]] بود. و اولین کسی که کعبه را جامه گرانبها پوشاند، تُبّع [[زمامدار]] [[یمن]] بود<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۴۸.</ref>.

== نام‌های کعبه ==

#'''[[بیت]]''': یکی از نام‌های [[خانه]] خداست. این نام در هفت مورد از [[آیات قرآن کریم]] یاد شده است<ref>فرهنگ عاشورا، محدثی، ص۷۹.</ref>. {{متن قرآن|وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ}}<ref>«در آن نشانه‌هایی روشن (چون) مقام ابراهیم وجود دارد و هر که در آن در آید در امان است و حجّ این خانه برای خداوند بر عهده مردمی است که بدان راهی توانند جست؛ و هر که انکار کند (بداند که) بی‌گمان خداوند از جهانیان بی‌نیاز است» سوره آل عمران، آیه ۹۷.</ref>، {{متن قرآن|إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طواف‌کنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>، {{متن قرآن|إِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ}}<ref>«و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را فرا می‌بردند (گفتند): پروردگارا! از ما بپذیر، بی‌گمان تویی که شنوای دانایی» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref>، {{متن قرآن|فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ}}<ref>«بی‌گمان صفا و مروه از نشانه‌های (بندگی) خداوند است پس هر کس حج خانه (ی کعبه) بجای آورد یا عمره بگزارد بر او گناهی نیست که میان آن دو را بپیماید و هر که خود خواسته کاری نیک انجام دهد، خداوند سپاسگزاری داناست» سوره بقره، آیه ۱۵۸.</ref>، {{متن قرآن|مَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً}}<ref>«و نماز آنان نزد خانه (ی کعبه) جز سوت کشیدن و کف زدن نبود پس عذاب را برای کفری که می‌ورزیدید بچشید!» سوره انفال، آیه ۳۵.</ref>،{{متن قرآن|وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که ابراهیم را در خانه (کعبه) مستقر ساختیم (و گفتیم) که هیچ چیزرا شریک من قرار مده و خانه مرا برای طواف‌کنندگان و قیام‌کنندگان و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار پاکیزه بدار!» سوره حج، آیه ۲۶.</ref>، {{متن قرآن|فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ}}<ref>«پس باید پروردگار این خانه را بپرستند» سوره قریش، آیه ۳.</ref>. واژه «بیتی» در [[سوره بقره]] و [[حج]]<ref>سوره بقره، آیه ۱۲۵؛ سوره حج، آیه ۲۶.</ref>آمده است و [[خداوند متعال]] در هر دو مورد، این [[خانه]] را به خودش نسبت می‌دهد. از این کلمه عنوان «[[بیت الله]]» را هم می‌توان برای کعبه انتزاع کرد. کعبه تنها مکانی است که [[خداوند]] آن را به خود نسبت داده است. حتی [[بیت المقدس]] را با آن هم قداستش، به خودش نسبت نداده است.

#'''بیت الله''': یکی از مشهورترین نام‌های خانه خداست. اضافه آن تشریفیه است و نشانه [[شرافت]] این خانه است که به خداوند منتسب شده، مانند کلام الله و [[عیسی]] [[الله]]. این نام از دو آیه‌ای که در [[قرآن]] به عنوان «بیتی» آمده اتخاذ شده است<ref>سوره بقره، آیه ۱۱۹؛ سوره حج، آیه ۲۷.</ref>.

#'''[[بیت الله الحرام]]''': کعبه را می‌گویند. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در وجه تسمیه آن می‌فرماید: کعبه را بیت الله الحرام می‌گویند، برای آنکه ورود [[مشرکین]] به داخل کعبه [[حرام]] شده است.

#'''ناذِر''': نام کعبه در زمان‌های بسیار قدیم بوده است<ref>دایرةالمعارف فارسی، مصاحب، ذیل کعبه.</ref>.

'''نام‌های کعبه''': [[آیات شریفه]] گویای این است که [[خانه]] خود را [[آفریدگار جهان]] به نام‌های متعدد، نامگذاری کرده تا هر نام به فضیلتی اشاره بوده و دلیل بر این باشد که چون مسمی با اهمیت و دارای [[شرافت]] است، به اسمای متعددی هم امتیاز یافته است. آن نام‎ها هشت تاست:

# صراخ: در [[تفسیر]] مولوی آمده که در [[روایت]] است، بنای این خانه قبل از [[آدم]]{{ع}} وجود داشته و آن را صراخ می‌گفتند.

# [[بیت الله]]<ref>{{متن قرآن|إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ}} «ما تو را به درستی مژده‌آور و بیم‌دهنده فرستادیم و از تو درباره دوزخیان باز نپرسند» سوره بقره، آیه ۱۱۹؛ {{متن قرآن|وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ}} «و در میان مردم به حجّ بانگ بردار تا پیاده و سوار بر هر شتر تکیده‌ای که از هر راه دوری می‌رسند، نزد تو آیند» سوره حج، آیه ۲۷.</ref>: از مشهورترین نام‎های این خانه و اضافه آن تشریفیه است. این نام از دو آیه‌ای که در [[قرآن]] به عنوان «بیتی» آمده اتخاذ شده است.

#البیت<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ}} «کسانی که کافر شدند و در کفر مردند و گر همچند زمین زر به بازخرید خویش دهند از آنان پذیرفته نیست؛ آنها عذابی دردناک (در پیش) دارند و یاوری نخواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۹۱؛ {{متن قرآن|إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ}} «ما تو را به درستی مژده‌آور و بیم‌دهنده فرستادیم و از تو درباره دوزخیان باز نپرسند» سوره بقره، آیه ۱۱۹؛ {{متن قرآن|الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ}} «کسانی که بدان‌ها کتاب (آسمانی) داده‌ایم، آن را چنان که سزاوار خواندن آن است می‌خوانند، آنان بدان ایمان دارند؛ و کسانی که به آن انکار ورزند زیانکارند» سوره بقره، آیه ۱۲۱؛ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ}} «ای مؤمنان! از شکیبایی و نماز یاری بجویید که خداوند با شکیبایان است» سوره بقره، آیه ۱۵۳؛ {{متن قرآن|وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ}} «و نماز آنان نزد خانه (ی کعبه) جز سوت کشیدن و کف زدن نبود پس عذاب را برای کفری که می‌ورزیدید بچشید!» سوره انفال، آیه ۳۵؛ {{متن قرآن|وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ}} «و در میان مردم به حجّ بانگ بردار تا پیاده و سوار بر هر شتر تکیده‌ای که از هر راه دوری می‌رسند، نزد تو آیند» سوره حج، آیه ۲۷.</ref>: این نام در شش مورد یاد شده است، مانند: {{متن قرآن|وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ}}<ref>«در آن نشانه‌هایی روشن (چون) مقام ابراهیم وجود دارد و هر که در آن در آید در امان است و حجّ این خانه برای خداوند بر عهده مردمی است که بدان راهی توانند جست؛ و هر که انکار کند (بداند که) بی‌گمان خداوند از جهانیان بی‌نیاز است» سوره آل عمران، آیه ۹۷.</ref>.

#[[بیت الحرام]]<ref>{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}} «ای مؤمنان! (حرمت) شعائر خداوند را و نیز (حرمت) ماه حرام و قربانی‌های بی‌نشان و قربانی‌های دارای گردن‌بند و (حرمت) زیارت‌کنندگان بیت الحرام را که بخشش و خشنودی پروردگارشان را می‌جویند؛ نشکنید و چون از احرام خارج شدید می‌توانید شکار کنید و نباید دشمنی با گروهی که شما را از (ورود به) مسجد الحرام باز داشتند، وادارد که به تجاوز دست یازید؛ و یکدیگر را در نیکی و پرهیزگاری یاری کنید و در گناه و تجاوز یاری نکنید و از خداوند پروا کنید، بی‌گمان خداوند سخت کیفر است» سوره مائده، آیه ۲.</ref>: یعنی. [[خانه]] با [[حرمت]].

#[[بیت العتیق]]<ref>{{متن قرآن|ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ حُرُمَاتِ اللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَأُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعَامُ إِلَّا مَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ}} «چنین است؛ و هر که حرمت‌های خداوند را سترگ بدارد همان نزد پروردگارش برای او بهتر است. و (گوشت) چارپایان بر شما حلال است جز آنچه (حرام بودن آن) برایتان خوانده شود پس، از پلیدی‌ها که بت‌هایند دوری گزینید و از گفتار دروغ (نیز) بپرهیزید» سوره حج، آیه ۳۰؛ {{متن قرآن|وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ}} «و برای هر امتی آیینی نهاده‌ایم تا نام خداوند را بر آنچه از چارپایان روزی آنان کرده است (به هنگام ذبح) یاد کنند پس خدای شما خدایی یگانه است؛ فرمانبردار او باشید و فروتنان را نوید ده» سوره حج، آیه ۳۴.</ref>.

#[[بیت المعمور]]<ref>{{متن قرآن|وَالْبَيْتِ الْمَعْمُورِ}} «و سوگند به آن خانه آبادان» سوره طور، آیه ۴.</ref>.

#[[بکه]]<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ}} «توبه کسانی که پس از ایمان خویش کفر ورزیدند سپس بر کفر افزودند هرگز پذیرفته نخواهد شد و آنانند که گمراهند» سوره آل عمران، آیه ۹۰.</ref>.

#کعبه<ref>{{متن قرآن|أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ * جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ وَالْهَدْيَ وَالْقَلَائِدَ ذَلِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَأَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ * اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ وَأَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}} «شکار دریا و خوراک آن بر شما حلال است تا شما و کاروانیان را بهره‌ای باشد و شکار خشکی تا در احرامید بر شما حرام است و از خداوند که به سوی وی گرد آورده می‌شوید پروا کنید * خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است و (نیز) ماه حرام و قربانی (بی‌نشان) و قربانی‌های دارای گردن‌بند را؛ چنین است تا بدانید خداوند آنچه را در آسمان‌ها و زمین است می‌داند و خداوند به هر چیز داناست * بدانید که خداوند سخت کیفر و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۹۶-۹۸.</ref>.

=== [[بیت الحرام]] ===

یعنی خانه‌ای که [[محترم]] است. یکی از نام‌های [[خانه]] خداست که در [[قرآن کریم]] نیز ذکر شده است<ref>سوره مائده، آیه ۲ و ۹۷ و ۹۵؛ سوره ابراهیم، آیه ۳۷.</ref>. [[بیت]] الحرم هم به آن گفته می‌شود. از [[امام ششم]]{{ع}} سؤال شد چرا بیت الحرام نامیده شده است؟ فرمود: برای این که ورود [[مشرکین]] به این خانه [[حرام]] شده است<ref>علل الشرایع (به نقل از راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۳۷).</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۰۹.</ref>

یکی از نام‌های خانه خداست که در قرآن کریم هم آمده است {{متن قرآن|وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ}}<ref>«و خانه دیرین (کعبه) را طواف کنند» سوره حج، آیه ۲۹.</ref>؛ برای عتیق در این [[آیه شریفه]] چهار معنی گفته شده است:

#در [[تفسیر]] ابوالفتوح آورده که این خانه را از این جهت عتیق نامیده‌اند، برای آنکه هر کس [[زیارت]] کند آن را، [[خداوند]] از [[آتش جهنم]] آزادش می‌سازد.

# امام ششم{{ع}} فرمود: نامیده شده به عتیق، یعنی آزاد شده؛ برای این که از غرق شدن در [[طوفان نوح]] [[آزاد]] گردید.

# آزاد شده از [[تسلط]] [[جباران]]. از [[امام پنجم]]{{ع}} سؤال شد که معنی عتیق کدام است؟ حضرت فرمود: این خانه، آزاد است و احدی مالک آن نیست.

# به معنی کهنه و قدیم. [[ابو حمزه ثمالی]] می‌گوید: امام پنجم{{ع}} در [[مسجد الحرام]] نشسته بود، پرسیدم چرا این خانه را [[خدای تعالی]]، عتیق نامیده است؟ فرمود: خداوند آن را پیش از آفریده‌ها [[آفریده]] است و سپس [[زمین]] را آفرید و از زیر آن، زمین را گسترش داد<ref>راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، پاورقی، ص۱۵۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۱۰.</ref>

== [[پوشش]] داخل کعبه ==

در گذشته داخل کعبه هم [[جامه]] مخصوصی داشته است. مادر [[عباس بن عبدالمطلب]] روزی [[نذر]] می‌کند که اگر حاجتش برآورده شود داخل کعبه را بپوشاند. وقتی حاجتش برآورده شد، به [[عهد]] خود [[وفا]] کرد. تا مدتی این رویه باقی بود ولی بعدها [[منسوخ]] شد<ref>راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۵۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۲۷.</ref>

'''حِبَری''': به روپوش یا پارچه سیاه رنگی که گاه کعبه را بدان می‌پوشانیدند، گویند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۲۵، ص۹۷.</ref>.

'''حِزام''': کمربند قسمت بالای پرده کعبه را می‌گویند که به عرض ۹۵ سانتیمتر است و دور تا دور آن [[آیات قرآن]] با خطوط [[نقره]] آمیخته با طلا بافته می‌شود.

== خروج از کعبه ==

ورود به کعبه [[مستحب]] است و آدابی برای آن ذکر شده است. اما خروج از کعبه هم آدابی دارد. [[عبدالله بن سنان]] می‌گوید: [[امام]] صادق‌{{ع}} در حالی که از کعبه بیرون می‌آمد، شنیدم که می‌گفت: [[الله اکبر]]، الله اکبر (۳بار) سپس گفت: «خدایا [[آزمایش]] ما را به [[مشقت]] نیفکن، پروردگارا دشمنان‌مان را به شمامت ما مگمار، تویی که [[زیان]] و سود می‌رسانی». سپس فرود آمد و کنار نردبان [[نماز]] خواند، در حالی که نردبان را سمت چپ خود قرار داده و رو به کعبه بود و میان او و کعبه کسی حایل نبود. سپس به سوی خانه‌اش، روانه شد.

[[یونس]] می‌گوید: به [[امام صادق]]{{ع}} عرض کردم: وقتی وارد کعبه شدم، چه کنم؟ فرمود: هرگاه وارد شدی دو حلقه در را بگیر، سپس برو تا به دو ستون برسی، پس بر سنگ سرخ نماز بخوان و چون از کعبه خارج شدی و از نردبان فرود آمدی، در سمت راست خود دو رکعت نماز بخوان<ref>حج و عمره در قرآن و حدیث، محمدی ری شهری، دارالحدیث، قم، چاپ اول، ص۱۰۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۴۶۸.</ref>

== داخل کعبه ==

کفِ [[خانه خدا]] از سطح [[مسجد الحرام]]، دو متر بلندتر است و سطح آن از الواح مرمر فرش شده است. داخل کعبه، روبروی باب، محرابی است که [[حضرت رسول]]{{صل}} در آنجا [[نماز]] خوانده است. محل تولد [[حضرت علی]]{{ع}} در گوشه غربی [[خانه]]، سمت راست در خانه، با ساختمان کوچکی که تقریباً دو ذرع در دو ذرع دیوارش تا سقف بالا رفته، مشخص است. در شمال این خانه، محلی است به نام باب التوبه که از آنجا به بام کعبه بالا می‌روند. این در را باب علی هم می‌گویند.

 

[[نماز خواندن]] داخل کعبه به هر جهت که باشد رو به [[قبله]] است. سنگی سرخ رنگ در داخل کعبه و کف آن قرار دارد. [[پیامبر]] و امامانی که داخل کعبه شده‌اند بر روی آن سنگ نماز خوانده‌اند<ref>حج و عمره در قرآن و حدیث، محمدی ری شهری، دارالحدیث، ص۱۰۱.</ref>.

 

 

بام کعبه را نیز با سنگ‌های مرمر پوشانیده‌اند. اندازه اضلاع درونی کعبه به این شرح است: از گوشه [[حجر الاسود]] تا گوشه شامی ۸۰/۷ متر، و فاصله میان [[رکن یمانی]] و رکن [[حجرالاسود]] ۵/۶ متر است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، مشعر، ص۷۷.</ref>. از ابتدای ساخت کعبه توسط [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}، [[قبائل]]، [[طوایف]]، [[پادشاهان]] و افراد مختلفی، هدایایی را برای [[نصب]] در کعبه ارسال می‌کرده‌اند. نخستین هدایایی که درون آن آویزان گردید، دو شاخ گوسفند یا قوچ بود که گفته می‌شد همان شاخ‌های ذبیح ابراهیم{{ع}} است. این دو شاخ در دوران «[[عبدالله بن زبیر]]» از بین رفته است<ref>اخبار مکه، ازرقی، ص۱۷۶.</ref>. در دوران [[اسلامی]]، تقدیم [[هدایا]] افزایش یافت و «[[عمر بن خطاب]]»، [[خلیفه]] وقت پس از فتح «[[مداین]]»، دو نیم ماه زرین که برای او فرستاده بودند را در کعبه آویخت. پس از وی [[خلفای اموی]] و [[عباسی]] از جمله «[[عبدالملک بن مروان]]، [[ولید بن عبدالملک]]، [[سفاح]] و [[هارون]]» نیز هدایایی تقدیم داشته‌اند که طی سالیان دراز همواره [[زینت]] بخش کعبه بوده است.

 

هم اکنون در درون کعبه سه ستون چوبی منبت‌کاری شده از چوب عود وجود دارد که قطر هر یک ۲۵ سانتیمتر است. دیوارهای داخلی با حریر قرمز و سقف آن با پرده‌های [[زیبا]] پوشیده شده و روی آنها اسامی [[پروردگار]] و عباراتی چون {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}، {{متن قرآن|مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ}} نوشته شده است. اکنون در طول هر سال دوبار، درون کعبه را با «آب [[زمزم]]» و «گلاب قمصر» کاشان شستشو می‌دهند. به گفته «[[متقی]] الهندی» [[پیامبر]]{{صل}} برای نخستین بار به هنگام [[فتح مکه]] پس از [[شکستن بت‌ها]] و از بین بردن تصاویر نقش شده بر [[دیوار]]، داخل [[خانه]] را با آب زمزم شستشو دادند<ref>کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، متقی هندی، ج۵، ص۲۹۹.</ref> که این رسم تا کنون پابرجاست.

 

ورود به کعبه و [[خواندن نماز]] در آن [[فضیلت]] فراوانی دارد و در این باره از سوی پیامبر{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} سفارش‌های فراوانی شده است<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۴۷۳.</ref>.

 

 

ارتفاع دیوارها از سطح [[مسجدالحرام]] ۸۵/۱۴ متر و طول ضلعی که باب [[بیت]] در آن قرار دارد ۵۸/۱۱ متر و طول ضلعی که ناودان در آن است ۲۲/۱۰ متر می‌باشد. در زاویه دیوارها، ارکان کعبه (رکن [[حجرالاسود]]، رکن عراقی، رکن شامی، [[رکن یمانی]]) قرار دارد. حجرالاسود به ارتفاع یک متر و نیم از سطح مسجدالحرام به دیوار کعبه چسبیده است. در قسمت پایین دیوار کعبه، سنگ نمای کم عرضی وجود دارد که از [[دیوار]]، مقداری جلوتر است، آن را شاذروان می‌گویند.

 

 

 

«رخامة الحمراء» سنگی است سرخ رنگ که در داخل کعبه و کف آن قرار دارد. [[پیامبر]] و امامانی که داخل کعبه شده‌اند بر روی آن سنگ [[نماز]] خوانده‌اند. در [[روایات]] نیز آمده است وقتی وارد کعبه شدید، بر روی سنگ سرخ دو رکعت نماز بخوانید. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: هرگاه خواستی وارد کعبه شوی، پیش از ورود [[غسل]] کن و با کفش وارد نشو... سپس بین دو ستون بر روی سنگ سرخ، دو رکعت نماز بخوان، در رکعت اول [[سوره]] [[حم سجده]] و در رکعت دوم به تعداد آیه‌های آن از [[قرآن]] بخوان<ref>حج و عمره در قرآن حدیث، محمدی ری شهری، دارالحدیث، ص۱۰۱.</ref>.

[[معاویه بن عمار]] می‌گوید: [[امام کاظم]]{{ع}} را دیدم که وارد کعبه شد و بر سنگ سرخ دو رکعت نماز گزارد<ref>حج و عمره در قرآن حدیث، محمدی ری شهری، دارالحدیث، ص۱۰۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۵۷۹.</ref>

 

«مستجار» به قسمتی از دیوار پشت [[کعبه]] و کنار رکن یمانی گفته می‌شود. این مکان [[شاهد]] حادثه‌ای عظیم بوده و به عظمت و [[قدرت الهی]] برای ورود [[فاطمه بنت اسد]]{{ع}}، مادر [[مولود کعبه]] (علی{{ع}}) شکافته شد. [[خداوند متعال]] این افتخار بزرگ را تنها نصیب [[شیعه]] ساخت که [[امام]] و پیشوای او در بهترین مکان‌های [[دنیا]] متولد گردید. در [[شفاء]] الغرام آمده است: از این رو به این مکان مستجار گفته‌اند که پناه گیرنده به آن، چون «مستجار من [[ذنوب]]» است و [[گناه]] وی ریخته می‌شود. چون بعضی از [[صحابه رسول خدا]]{{صل}} به این مکان [[التزام]] می‌جسته‌اند به نام «مُلتَزَم و متعوذ» نیز معروف است<ref>شفاء الغرام، فاسی المکی، ج۱، ص۳۱۷.</ref>. چون پشت باب الکعبه است به آن «دبر الکعبه» هم می‌گویند.

زمانی که [[خانه کعبه]] دو در داشت، در دیگر آن در کنار مستجار بود که مسدود شد. اینجا نیز از مکان‌های [[استجابت دعا]] است. در برخی از [[احادیث]] به ملتزم هم تعبیر شده است<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۸۷۹.</ref>.

 

 

کعبه، هسته مرکزی و اساس اصلی [[مراسم حج]] است. صاحب [[خانه]]، [[شرافت]] و فضیلت خانه‌اش را با [[آیات]] خود در [[قرآن کریم]] معرفی می‌کند. در [[سوره آل عمران]] می‌خوانیم: {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ * فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان * در آن نشانه‌هایی روشن (چون) مقام ابراهیم وجود دارد و هر که در آن در آید در امان است» سوره آل عمران، آیه ۹۷-۹۶.</ref>.

در این [[آیه شریفه]]، [[خداوند]] [[برتری]] کعبه را بر دیگر بقاع مقدسه از چند جهت معرفی فرموده است:

#[[مبارک]] بودن این خانه؛ که هر کسی به جانب آن بشتابد، [[ثروت]] و [[زندگی]] او [[برکت]] می‌یابد.

#این خانه، خانه [[مردم]] است و تمام [[انسان‌ها]] از هر نژاد، رنگ، زبان را در [[سایه]] [[اسلام]] به صورت یک [[خانواده]] کنار هم جمع و [[متحد]] می‌گرداند: در [[سوره بقره]] [[آیه]] ۱۲۵ می‌خوانیم: {{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref> یعنی [[خانه کعبه]]، محل بازگشت و [[اجتماع]] مردم و موضعی ایمن برای هر کس است. هر که به آن پناه برد، از [[سخط]] [[عذاب الهی]] ایمن می‌شود.

 

در [[سوره مائده]] آیه ۹۷ آمده است {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ}}<ref>«خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است» سوره مائده، آیه ۹۷.</ref> کعبه موجب [[حیات]] [[مردم]] می‌شود، چنان که در [[روایات]] بسیاری رسیده است که مادامی که کعبه معمور و مردم به [[حج]] بروند، آنان را هلاکتی نیست و هرگاه کعبه از جمعیت خالی شود و مردم حج را ترک کنند، هلاک می‌گردند.

 

در [[سوره حج]] [[آیه]] ۲۶ می‌خوانیم: {{متن قرآن|وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا وَطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که ابراهیم را در خانه (کعبه) مستقر ساختیم (و گفتیم) که هیچ چیز را شریک من قرار مده و خانه مرا برای طواف‌کنندگان و قیام‌کنندگان و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار پاکیزه بدار!» سوره حج، آیه ۲۶.</ref> یعنی این که این مکان [[مقدس]]، پیوسته باید از لوث [[شرک]] و آلودگی‌های [[گناه]] و دیگر [[پلیدی‌ها]] مصون باشد تا بیشتر مورد رغبت قرار گیرد<ref>راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۳۰.</ref>.

#کعبه دارای [[مقام ابراهیم]] است که قدم‌های او در سنگ فرو رفته و تا امروز باقی مانده‌ست و این از [[آیات]] عجیبه است.

 

کعبه دارای [[احکام]] خاص و امتیازاتی است که هر یک دلیل بر [[شرافت]] و [[فضیلت]] آن است:

# تنها بنائی است که آن را [[خدای بزرگ]] نسبت به خود داده، و [[خانه]] خود خوانده است.

# نخستین بنائی است در زمین، که به عنوان ستایشگاه وجود یافته است.

# آن را خانه [[محترم]] معرفی، و قوام زندگانی [[مردم]] را مبتنی بر آن ساخته است. {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ}}<ref>«خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است و (نیز) ماه حرام و قربانی (بی‌نشان) و قربانی‌های دارای گردن‌بند را؛ چنین است تا بدانید خداوند آنچه را در آسمان‌ها و زمین است می‌داند و خداوند به هر چیز داناست» سوره مائده، آیه ۹۷.</ref>.

# از نظر [[احترام]]، در رابطه با این خانه، در [[اسلام]] احکامی است که برای هیچ یک از مقدسات عالم وجود، این [[احکام]] صدور نیافته است: [[نمازگزاران]]، در تمام روی [[زمین]] به سوی این خانه و جهتی که محیط آن است باید [[نماز]] بگذارند. [[ذبح]] [[شرعی]]، محتضر در حال [[احتضار]]، میت [[مسلمان]] در حال [[دفن]]، باید رو به این جهت باشد. رو به [[قبله]]، [[وضو]] ساختن و [[تلاوت قرآن]] و [[دعا]] و نشستن و خوابیدن [[مستحب]] است. تخلیه، استبرأ، استنجأ، و مواقعه، رو به قبله و پشت به قبله جائز نمی‌باشد.

# آنکه از همه بیشتر به این خانه، امتیاز و [[فضیلت]] بخشیده و موجب جلال نهائی آن گردیده است و گویا در کالبد [[کعبه]] [[روح]] دمیده این است که کعبه واقعی دل‌های [[پاک]]، ولی الله الاعظم، امیرالمؤمنین علی{{ع}}، در درون آن چهره‌نمائی فرمود و زایشگاه آن حضرت شد!<ref>راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۴۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۷۹۱.</ref>

هنگام ظهور اسلام در شبه جزیره، برای هر چه بهتر برگزار کردن [[مراسم حج]] و [[پذیرایی]] زایران مناصبی وجود داشت که میان [[قبایل]] و یا افراد خاصی تقسیم می‌شد. این مناصب که در طول [[تاریخ]] خود باعث تنش‌ها و برخوردهایی میان متصدیان آنها می‌شد، عبارت بودند از:

# سِقایت: آب دادن [[حاجیان]] و زایران کعبه به عهده «عباس» ـ عموی پیامبر ـ از [[بنی هاشم]] بود.

# قُبَّه: [[اسلحه]] [[خانه]] و محل جمع‌آوری مهمات و سلاح‌های [[جنگی]] در دست «[[خالد بن ولید]]» از [[بنی مخزوم]].

# سِفارت: در رابطه با روانه کردن نماینده برای انجام مذاکرات [[صلح]] یا [[جنگ]] یا اظهار مفآخرت در برابر [[اقوام]] دیگر است که در دست [[عمر بن خطاب]] از [[بنی عدی]] بود.

# اَیسار و اَزلام: بخت‌آزمایی و شرط‌بندی، در دست [[صفوان بن امیه]] از بنی جُمَح.

# حفاظت اموالِ متعلق به کعبه و [[بت‌ها]] به عهده [[حارث بن قیس]] از بنی سَهم.

# [[قیادت]]: سرداری و [[سرپرستی]] کاروان‌های [[بازرگانی]] در دست «ابوسفیان» از [[بنی‌امیه]]

# عمارت: نگهبانی و [[مراقبت]] از [[مسجد الحرام]]، به دست «[[شیبة بن عثمان]]» از بنی عبدالدار<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، اصغر قائدان، مشعر، ص۷۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۹۱.</ref>