قبرستان ابوطالب: تفاوت میان نسخه‌ها

گورستان [[تاریخی]] [[مکه]] به نام‌های مختلفی چون: «[[ابوطالب]]»، «[[قریش]]»، «[[حَجون]]»، «[[بنی‌هاشم]]»، «[[مقبره المعلی]]» (معلاه)، «مقبره [[الحجون]]»، «مقبره الطیبین»، «مقبره بنی‌هاشم» و «[[جنة المعلی]]» مشهور است<ref>شفاء الغرام باخبار البلد الحرام، فاسی المکی، ص۸۱.</ref>. این قبرستان در شمال شرقی مکه و در دو راهی خیابان [[مسجد الحرام]] ـ الحجون واقع است. [[حجون]] کوهی در شمال شرقی مکه بر سمت راست کسی است که به خارج از [[شهر]] یعنی به سمت [[منی]] می‌رود. بر دامنه آن قبرستان معروف و تاریخی مکه قرار دارد.

[[مردم]] شهر در دوران [[جاهلی]] و [[ظهور اسلام]] [[مردگان]] خود را در «دره ابی دُبّ» که بخشی از الحجون است تا «دره صفی» یعنی صفی السَّباب و در دره‌ای که به گردنه مدنیین متصل است [[دفن]] می‌کردند، بعدها منطقه گورستان بالاتر کشیده شده و به [[کوه]] و «گردنه [[اذاخر]]» پیوست که گورستانی نیز از بنیامیه در کنار آن قرار داشت. در دهانه این دره ایوان مسقفی از سنگ ساخته بودند که گویند آن را «[[ابوموسی اشعری]]» پس از بازگشت از [[صفین]] ساخته و آنجا ساکن بوده است. وی گفته می‌خواهم [[همسایه]] اهل قبور باشم یعنی در میان کسانی [[زندگی]] کنم که [[خدعه]] و [[نیرنگ]] در کارشان نیست<ref>اخبار مکه، ازرقی، ۴۷۱-۴۷۰؛ اخبار مکه، فاکهی، ج۴، ص۵۵.</ref>؛ این سخن را پس از فریبی که در مسأله [[حکمیت]] از «عمروبن عاص» دید گفته بود.

 

از «[[عبدالله بن مسعود]]» نقل شده است: [[پیامبر]]{{صل}} زمانی وارد این مقبره شد که قبری از [[مسلمانان]] در آن نبود و فرمود: از این مکان و از [[حرم]] خداوندی هفتاد هزار نفر بدون حساب به [[بهشت]] می‌روند و هر یک هفتاد نفر را مورد [[شفاعت]] خود قرار می‌دهند؛ این در حالی است که صورت‌های آنان چه از اولین و چه از آخرین، همانند ماه شب [[بدر]] می‌درخشد. کسانی که در مکه و حرم [[وفات]] یابند [[روز قیامت]] ایمن برانگیخته خواهند شد. عبدالله بن مسعود افزود: همراه پیامبر{{صل}} به این قبرستان آمدیم، آن حضرت بر قبری نشستند و مدتی طولانی [[دعا]] و [[مناجات]] فرموده و بسیار گریستند، از آن حضرت پرسیدم شما را چه شده است؟ فرمودند: این [[قبر]] مادرم «[[آمنه بنت وهب]]» است. آنگاه فرمودند به [[زیارت قبور]] بروید و برای اموات خود [[استغفار]] کرده و [[نماز]] بخوانید که دیدار [[قبور]]، شما را به [[فکر]] [[مرگ]] خواهد انداخت<ref>اخبار مکه، فاکهی، ج۴، ص۵۱.</ref>.

 

گرداگرد این قبرستان که امروزه در سمت راست «[[شارع]] [[الحجون]]» و انتهای پل هوایی تقاطع «[[منی]]» و «معابده» قرار دارد، دیواری کشیده شده که تا دامنه‌های کوه امتداد می‌یابد. قبرستان از دو ناحیه مجزا تشکیل شده است. قبور آبا و اجداد پیامبر{{صل}} و [[بنی هاشم]] در شمال قبرستان و در دره و دامنه کوه قرار گرفته که از سه طرف محصور و طرف چهارم آن نیز باز و دقیقاً مقابل [[مسجد الحرام]] واقع است. سمت جنوبی این قبور به وسیله دیوار و نرده‌های آهنی از بقیه قبرستان جدا گردیده است. قبور اجداد رسول خدا{{صل}} تا قبل از [[تسلط]] [[حکام]] وهابی بر [[مکه مکرمه]]، همه دارای گنبد و بارگاه بوده که سفرنامه نویسان و سیاحان به آن اشاره کرده‌اند.

 

بر مقبره‌های «[[خدیجه]]{{س}}، [[ابوطالب]]، عبدمناف، [[عبدالمطلب]] و هاشم» گنبد و بارگاه‌های باشکوهی قرار داشته که در دوران سعودی تخریب و [[قبور]] آن با [[زمین]] یکسان و هم سطح گردیده است.

 

در این قبرستان آبا و اجداد پیامبر [[خدا]]{{صل}} و بسیاری از [[صحابه]] آن حضرت به خاک آرمیده‌اند که مهم‌ترین آنان عبارت‌اند از: [[قصی بن کلاب]] (جد اعلای [[رسول خدا]]{{صل}})، [[عبدالمطلب بن هاشم]]، [[ابو طالب بن عبدالمطلب]]، [[حضرت خدیجه]]، [[قاسم بن محمد]]{{صل}}، که درباره هر کدام، توضیحاتی در این کتاب آمده است.

 

در این قبرستان بسیاری از [[فرزندان]] [[ائمه]]{{عم}}، نوادگان، [[سادات]]، علمای جلیل القدر و... مدفون شده‌اند که مهم‌ترین آنان عبارت‌اند از:

# [[محمد بن عون]]<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، اصغر قائدان، ص۱۳۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۷۵۰.</ref>