کعبه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

کعبه (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۲

۱۳٬۹۶۵ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۵

۱۳۱٬۴۸۹

ویرایش

@@ خط ۲۰: / خط ۲۰: @@
 [[امام هشتم]]{{ع}} می‌فرماید: علت این که [[خانه کعبه]] در وسط روی [[زمین]] قرار گرفته، این است که [[مردم]] شرق و غرب [[جهان]]، از نظر آمدن به سوی او برابر باشند<ref>وسائل الشیعه (به نقل از راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۳۵).</ref>.
+== کعبه در آیات قرآن ==
+{{اصلی|کعبه در قرآن}}
+کعبه در [[قرآن کریم]] از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است که به برخی از ویژگی‌های کعبه در قرآن اشاره می‌کنیم:
+# '''مثابه:''' {{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طواف‌کنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. نخستین ویژگی و صفتی که برای [[بیت الله]] در قرآن ذکر شده «مثابه» است که [[خانه خدا]] به عنوان [[مرجع]] و ملجأ و [[پناهگاه]] عمومی مطرح شده است.
+# '''امنا:''' {{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طواف‌کنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. دومین ویژگی که صاحب [[خانه]] برای خانه‌اش آورده، «[[امنیت]]» است که بزرگ‌ترین و مهم‌ترین [[نعمت]] برای [[جوامع انسانی]] به شمار می‌رود و تحقق محیط و [[جامعه]] [[امن]] از آرزوهای دیرین [[بشر]] است.
+# '''خانه [[مردم]]:''' {{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طواف‌کنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref>. ویژگی دیگر کعبه آن است که از آن ناس و همه مردم است و اختصاص به شخص یا گروه و نژاد خاصی ندارد؛ هم بنای آن برای مردم است، هم ملجأ. [[مرجع]] و مأمن برای آنان، و هم مایه قوام [[جوامع بشری]] است.
+# '''[[خانه خدا]]:''' {{متن قرآن|وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ...}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طواف‌کنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. {{متن قرآن|وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا وَطَهِّرْ بَيْتِيَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که ابراهیم را در خانه (کعبه) مستقر ساختیم (و گفتیم) که هیچ چیز را شریک من قرار مده و خانه مرا برای طواف‌کنندگان و قیام‌کنندگان و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار پاکیزه بدار!» سوره حج، آیه ۲۶.</ref>. ویژگی دیگر آنکه [[بیت الله]] است؛ تنها خانه‌ای که در [[قرآن]] به [[خدا]] نسبت داده شده است و جالب این که [[خداوند]] [[منان]]، در این دو [[آیه شریفه]]، آن را به خودش نسبت داده است. از این رو، دو تن از بهترین [[بندگان]] خود را [[مأمور]] تطهیر خانه‌اش ساخت.
+# '''[[بانی]] آن ابراهیم:''' {{متن قرآن|وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ}}<ref>«و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را فرا می‌بردند (گفتند): پروردگارا! از ما بپذیر، بی‌گمان تویی که شنوای دانایی» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref>. کعبه با دست توانای دو [[پیامبر عظیم الشأن]] [[الهی]] بازسازی و تجدید بنا گردید و به خاطر همین بانی، بر [[بیت المقدس]] [[فضیلت]] پیدا کرده است؛ زیرا که بانی کعبه، ابراهیم و بانی بیت المقدس سلیمان است.
+# '''پایه‌های کعبه بر [[خلوص]] نهاده شد:''' {{متن قرآن|وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}}<ref>«و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را فرا می‌بردند (گفتند): پروردگارا! از ما بپذیر، بی‌گمان تویی که شنوای دانایی» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref>. بالا بردن قواعد و پی‌های [[کعبه]]، عبادتی خالصانه به دست [[حضرت ابراهیم]] و اسماعیل{{عم}} بوده؛ به طوری که برای این کار هیچ پاداشی نطلبیدند، بلکه تنها گفتند: {{متن قرآن|رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا}}<ref>«پروردگارا! از ما بپذیر» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref>. یعنی [[پاداش]] از دیدگاه این دو [[پیامبر عظیم الشأن]]، پذیرش عمل نزد [[خداوند]] است که عمل بدون قبولی [[خدا]]، ناچیز و بی‌ارزش است؛ از این رو، خداوند این دو [[پیامبر]] را به صفت [[بندگان]] [[مخلص]] ستود.
+# '''نخستین [[معبد]]:''' {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ}}. پیشینه [[تاریخی]]، ویژگی دیگر [[بیت الله الحرام]] است، تا آنجا که در [[قرآن]]، به عنوان نخستین معبد عمومی در روی کره زمین شناسانده می‌شود. بدین‌سان کعبه بر [[بیت المقدس]] مقدم و [[قبله]] نخست جهانیان بود.
+# '''[[مبارک]]:''' {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref> ویژگی دیگر کعبه مبارک بودن آن است؛ یعنی خانه‌ای است پر خیر و [[برکت]] و از آنجا که مبارکاً مطلق است؛ از این رو، هم شامل [[برکات]] مادی می‌شود و هم برکات معنوی.
+# '''{{متن قرآن|هُدًى لِلْعَالَمِينَ}}:''' {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref>؛ هدایت‌گری [[خانه خدا]] ویژگی دیگر آن است. [[مردم]] از راه دور و نزدیک به کنار این خانه می‌آیند و از هدایت‌های آن بهره‌مند می‌شوند.
+# '''تجلیگاه [[توحید]]:''' {{متن قرآن|وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که ابراهیم را در خانه (کعبه) مستقر ساختیم (و گفتیم) که هیچ چیز را شریک من قرار مده» سوره حج، آیه ۲۶.</ref>. ویژگی دیگر کعبه آن است که بر توحید محض پایه‌گذاری شده و با هیچ شرکی؛ اعم از خفی و جلی، همراه نیست<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۰۸.</ref>.
+== امتیازات و ویژگی‌های کعبه ==
+کعبه دارای [[احکام]] خاص و امتیازاتی است که هر یک دلیل بر [[شرافت]] و [[فضیلت]] آن است:
+# تنها بنائی است که آن را [[خدای بزرگ]] نسبت به خود داده، و [[خانه]] خود خوانده است.
+# بنای آن در آغاز، به وسیله [[جبرئیل]] و [[فرشتگان]]، و سپس به دست [[انبیا]] به ویژه قهرمان [[توحید]] حضرت [[خلیل]]{{ع}} انجام گشته است.
+# نخستین بنائی است در زمین، که به عنوان ستایشگاه وجود یافته است.
+# آن را خانه [[محترم]] معرفی، و قوام زندگانی [[مردم]] را مبتنی بر آن ساخته است. {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ}}<ref>«خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است و (نیز) ماه حرام و قربانی (بی‌نشان) و قربانی‌های دارای گردن‌بند را؛ چنین است تا بدانید خداوند آنچه را در آسمان‌ها و زمین است می‌داند و خداوند به هر چیز داناست» سوره مائده، آیه ۹۷.</ref>.
+# [[آیات الهی]] مانند: [[حجرالاسود]]، [[حجر اسماعیل]]، [[زمزم]]، [[مقام ابراهیم]] و دیگر [[آیات]] که هر یک نشانه روشنی بر شناسائی [[حق]] می‌باشد، در شعاع این خانه محسوس، و در طول [[زمان]] از دستبرد [[اجانب]] مصون مانده است.
+# تمام انبیا و [[جانشینان]] عالی [[مقام]] آنان، سواره و پیاده و گاهی با پای برهنه، به جانب این [[خانه]] شتافته و آن را [[زیارت]] کرده‌اند.
+# بنا به نقل [[اهل]] تحقیق، دیده نشده که کبوتران [[حرم]] و پرندگان از بالای آن عبور و پرواز نمایند.
+# کسی که عمداً هتک حرمت این خانه کند و آن را به [[پلیدی]] [[آلوده]] سازد، [[کافر]] و محکوم به اعدام است.
+# کسانی که [[اراده]] [[سوء]] داشته و خواسته‌اند به این خانه [[اهانت]] نمایند، هلاک شده‌اند.
+# از نظر [[احترام]]، در رابطه با این خانه، در [[اسلام]] احکامی است که برای هیچ یک از مقدسات عالم وجود، این [[احکام]] صدور نیافته است: [[نمازگزاران]]، در تمام روی [[زمین]] به سوی این خانه و جهتی که محیط آن است باید [[نماز]] بگذارند. [[ذبح]] [[شرعی]]، محتضر در حال [[احتضار]]، میت [[مسلمان]] در حال [[دفن]]، باید رو به این جهت باشد. رو به [[قبله]]، [[وضو]] ساختن و [[تلاوت قرآن]] و [[دعا]] و نشستن و خوابیدن [[مستحب]] است. تخلیه، استبرأ، استنجأ، و مواقعه، رو به قبله و پشت به قبله جائز نمی‌باشد.
+# آنکه از همه بیشتر به این خانه، امتیاز و [[فضیلت]] بخشیده و موجب جلال نهائی آن گردیده است و گویا در کالبد [[کعبه]] [[روح]] دمیده این است که کعبه واقعی دل‌های [[پاک]]، ولی الله الاعظم، امیرالمؤمنین علی{{ع}}، در درون آن چهره‌نمائی فرمود و زایشگاه آن حضرت شد!<ref>راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۴۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۷۹۱.</ref>
 == [[احکام]] کعبه ==
@@ خط ۴۴: / خط ۷۲: @@
 == تاریخچه کعبه ==
+{{اصلی|کعبه در تاریخ اسلامی|بنای کعبه}}
 کعبه تاکنون ۱۲ بار تجدید بنا شده است. درباره [[تاریخ]] و سابقه کعبه آورده‌اند: بنای آن به دو هزار سال قبل از [[آدم]] بر می‌گردد و آن را صراخ می‌گفتند. پس این خانه پیش از [[عهد]] آدم [[ابوالبشر]] بر پا بوده و [[حج]] می‌شده است، ولی طرز [[ستایش]] و [[نیایش]] آنان در دست نیست. اما در دوره‌های پس از آدم{{ع}}، هندوها و [[اعتقادات]] شان این بوده که بودا به [[زیارت]] کعبه رفته و در آن وقت روح‌اش در [[حجرالاسود]] [[حلول]] کرد؛ بدین جهت کعبه را [[محترم]] می‌شمرده‌اند. [[اعراب]]، قرن‌ها پیش از [[اسلام]] نظر به این که نیای بزرگ [[عرب]] [[حضرت اسماعیل]]{{ع}} در بنای آن سهم به سزایی داشته، از نقاط حج دوردست به زیارت این خانه می‌آمده‌اند. [[ایرانیان]] قبل از اسلام، کعبه را عزیز شمرده و [[معتقد]] بوده‌اند که [[روح]] اهورا مزدا در آن حلول کرده است. اما با [[ظهور اسلام]]، تمام [[خرافات]] و شرک‌ها و بت‌پرستی‌ها نابود شد و همگان این خانه را [[خانه خدا]] دانسته و اکنون خانه [[وحدت]]، خانه [[حقیقت]] و [[یکتاپرستی]] است.
@@ خط ۵۹: / خط ۸۸: @@
 == منابع ==
 {{منابع}}
-# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
 # [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']]
 # [[پرونده:IM010430.jpg|22px]] [[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]