عثمان بن عفان در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
== خلافت عثمان == | == خلافت عثمان == | ||
{{اصلی|خلافت عثمان}} | {{اصلی|خلافت عثمان}} | ||
[[عثمان]] در زمان [[خلیفه اول]] بیشتر به پیشه اصلی خود، [[تجارت]] مشغول بود. اما در عین حال در شمار کاتبان [[خلیفه]] نیز بهشمار میآمد، بهگونهای که متن | [[عثمان]] در زمان [[خلیفه اول]] بیشتر به پیشه اصلی خود، [[تجارت]] مشغول بود. اما در عین حال در شمار کاتبان [[خلیفه]] نیز بهشمار میآمد، بهگونهای که متن تعیین [[جانشین]] [[خلیفه اول]] با دستخط او و امضای [[خلیفه]] به تثبیت رسید. او بهعنوان یکی از اعضای [[شورای شش نفره]] برای تعیین [[جانشین]] [[خلیفه دوم]] [[انتخاب]] شد. در این [[شورا]] [[حق]] مسلم [[امام علی]] {{ع}} زیر پا گذاشته شد و در نهایت [[خلافت]] به [[عثمان]] رسید. | ||
[[خلافت عثمان]] در [[محرم]] [[سال]] ۲۴ | [[خلافت عثمان]] در [[محرم]] [[سال]] ۲۴ هجری آغاز شد. در اوایل [[خلافت عثمان]]، برخی [[شورشها]] در سرزمینهای تازهمسلمان شکل گرفته بود، اما در نهایت [[مسلمانان]] موفق به کنترل اوضاع و ادامه [[فتوحات]] شدند و دامنه [[دولت اسلامی]] را گسترش دادند. در زمان [[عثمان]] و زیر نظر او، در رأس هیئتی [[قرآن کریم]] جمع و تدوین شد و او از [[صحابه]] و [[حافظان قرآن]] در مورد صحیح بودن [[مصحف]] [[شهادت]] گرفت. این [[مصحف]] را "[[مصحف]] [[امام]]" مینامند، زیرا چند نسخه از روی آن تهیه و بهعنوان الگوی [[قرائت صحیح]] به شهرهای مهم [[اسلامی]] ارسال شد. | ||
رفتارهای [[خلیفه]] بهخصوص در سالهای ۳۱ و ۳۲ | رفتارهای [[خلیفه]] بهخصوص در سالهای ۳۱ و ۳۲ هجری بهگونهای بود که موجب [[نارضایتی]] و در نهایت [[شورش]] [[مردم]] علیه وی شد. بهکارگیری [[خویشان]] و [[نزدیکان]] که اغلب از [[بنیامیه]] بودند، در امور حساس [[حکومتی]] و بدون در نظر گرفتن صلاحیتهای فردی، [[بیتالمال]] را [[ملک]] شخصی دانستن و سوءاستفاده از [[بیت المال]] و نیز [[تبعیض]] در [[مصرف]] [[بیت المال]] و اعطای آن به [[خویشاوندان]] با عنوان [[صلهرحم]]، از جمله [[علل]] و عواملی بودند که باعث [[خشم]] و [[شورش]] [[مسلمانان]] شدند، بهگونهای که در منابع [[نقل]] است او ۴ میلیون و ۳۱۰ هزار دینار و ۱۲۶ میلیون و ۷۷۰ هزار درهم از [[بیتالمال]] را به خود و تعداد اندکی از نزدیکانش اختصاص داد. | ||
همچنین [[آزار]] و [[شکنجه]] برخی [[خواص]] منتقد چون [[ابوذر غفاری]]، [[عمار یاسر]]، [[عبدالله بن مسعود]]، [[چشمپوشی]] از [[اجرای حدود الهی]] به تشخیص خود و بدون در نظر گرفتن [[احکام فقهی]] از عوامل اصلی [[شورش]] و [[نارضایتی]] عمومی از دستگاه [[خلافت]] شد و سرانجام به [[شورش]] و [[انقلاب]] علیه [[خلیفه]] انجامید. | همچنین [[آزار]] و [[شکنجه]] برخی [[خواص]] منتقد چون [[ابوذر غفاری]]، [[عمار یاسر]]، [[عبدالله بن مسعود]]، [[چشمپوشی]] از [[اجرای حدود الهی]] به تشخیص خود و بدون در نظر گرفتن [[احکام فقهی]] از عوامل اصلی [[شورش]] و [[نارضایتی]] عمومی از دستگاه [[خلافت]] شد و سرانجام به [[شورش]] و [[انقلاب]] علیه [[خلیفه]] انجامید. | ||
[[خلیفه]] زمانی که با [[شورش]] عمومی علیه خود مواجه شد، در نامههایی به برخی از [[کارگزاران]] خود، از جمله [[معاویه]]، تقاضای کمک کرد. اما آنها با تقدیم [[مصالح]] و [[منافع]] خویش بر یاری [[خلیفه]] از کمک به وی دریغ ورزیدند و وارد عمل نشدند. [[معاویه]] که خود در [[اندیشه]] [[خلافت]] بود، با کشتهشدن [[خلیفه]] مانعی جدی را از پیش روی خود برای رسیدن به [[هدف]] [[خلافت]] کنار میزد. [[مخالفان]] از [[خلیفه]] تقاضای کنارهگیری داشتند، اما [[خلیفه]] مدعی بود پیراهنی که [[خدا]] بر تن او پوشانده است، هرگز از تن بیرون نمیآورد. سرانجام حلقه محاصره تنگتر شد و مهاجمان به [[خانه]] [[خلیفه]] | [[خلیفه]] زمانی که با [[شورش]] عمومی علیه خود مواجه شد، در نامههایی به برخی از [[کارگزاران]] خود، از جمله [[معاویه]]، تقاضای کمک کرد. اما آنها با تقدیم [[مصالح]] و [[منافع]] خویش بر یاری [[خلیفه]] از کمک به وی دریغ ورزیدند و وارد عمل نشدند. [[معاویه]] که خود در [[اندیشه]] [[خلافت]] بود، با کشتهشدن [[خلیفه]] مانعی جدی را از پیش روی خود برای رسیدن به [[هدف]] [[خلافت]] کنار میزد. [[مخالفان]] از [[خلیفه]] تقاضای کنارهگیری داشتند، اما [[خلیفه]] مدعی بود پیراهنی که [[خدا]] بر تن او پوشانده است، هرگز از تن بیرون نمیآورد. سرانجام حلقه محاصره تنگتر شد و مهاجمان به [[خانه]] [[خلیفه]] هجوم آوردند<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص ۵۵۲-۵۵۴؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۸۲.</ref>. | ||
[[مخالفان]] [[اهل بیت]]، عمدتا طرفداران [[بنی امیه]] و وابسته به [[حکومت عثمان]] بودند و تا سالها بعد وقتی گفته میشد فلانی "[[عثمانی]]" است نشاندهندۀ خط [[فکری]] و [[دشمنی]] او با [[آل علی]] بود. فتنههایی همچون [[جنگ جمل]] و [[جنگ صفین]] اغلب با [[پوشش]] [[خونخواهی]] [[عثمان]] صورت میگرفت و جبههای متّحد بر ضدّ [[فرهنگ غدیر]] و [[حکومت علوی]] تشکیل میداد. صاحبان این [[تفکّر]] و [[گرایش]] را که در [[بصره]] و [[شام]] بیش از جاهای دیگر بودند "[[عثمانی]] [[مذهب]]" میگفتند و [[حکومت]] یافتن [[بنی امیّه]] در واقع غلبۀ عثمانیمذهبان بر خطّ [[پیروان]] [[ولایت]] [[علوی]] بود<ref> [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۸۲.</ref>. | [[مخالفان]] [[اهل بیت]]، عمدتا طرفداران [[بنی امیه]] و وابسته به [[حکومت عثمان]] بودند و تا سالها بعد وقتی گفته میشد فلانی "[[عثمانی]]" است نشاندهندۀ خط [[فکری]] و [[دشمنی]] او با [[آل علی]] بود. فتنههایی همچون [[جنگ جمل]] و [[جنگ صفین]] اغلب با [[پوشش]] [[خونخواهی]] [[عثمان]] صورت میگرفت و جبههای متّحد بر ضدّ [[فرهنگ غدیر]] و [[حکومت علوی]] تشکیل میداد. صاحبان این [[تفکّر]] و [[گرایش]] را که در [[بصره]] و [[شام]] بیش از جاهای دیگر بودند "[[عثمانی]] [[مذهب]]" میگفتند و [[حکومت]] یافتن [[بنی امیّه]] در واقع غلبۀ عثمانیمذهبان بر خطّ [[پیروان]] [[ولایت]] [[علوی]] بود<ref> [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۸۲.</ref>. | ||
| خط ۷۵: | خط ۷۵: | ||
== قتل عثمان == | == قتل عثمان == | ||
سرانجام عثمان بن عفان بهدست جمعی از [[مصریان]] در یازدهم ذیالحجه سال ۳۵ | سرانجام عثمان بن عفان بهدست جمعی از [[مصریان]] در یازدهم ذیالحجه سال ۳۵ هجری به [[قتل]] رسید. بنا بر قول مشهور، سن وی در پایان [[عمر]] ۸۲ سال گزارش شده است. مدت [[خلافت]] وی ۱۲ سال به طول انجامید<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص ۵۵۲-۵۵۴.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||