|
|
| خط ۶: |
خط ۶: |
| مدینه یکی از شهرهای [[مقدس]] در نظر مسمانان که در [[عربستان]] است. نام قدیم آن "یثرب" بود. پس از [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و [[مسلمان]] شدن جمعی از [[مردم]] یثرب، از آن حضرت [[دعوت]] کردند که به شهرشان [[هجرت]] کند. پس از [[هجرت]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به آنجا، نامش "مدینة الرسول" شد (یعنی [[شهر پیامبر]]) که بعدها به "[[مدینه]]" [[شهرت]] یافت. | | مدینه یکی از شهرهای [[مقدس]] در نظر مسمانان که در [[عربستان]] است. نام قدیم آن "یثرب" بود. پس از [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و [[مسلمان]] شدن جمعی از [[مردم]] یثرب، از آن حضرت [[دعوت]] کردند که به شهرشان [[هجرت]] کند. پس از [[هجرت]] [[حضرت محمد]] {{صل}} به آنجا، نامش "مدینة الرسول" شد (یعنی [[شهر پیامبر]]) که بعدها به "[[مدینه]]" [[شهرت]] یافت. |
|
| |
|
| ابتدا قبایلی از [[یهود]] و دیگران در یثرب و اطراف آن میزیستند. پس از [[هجرت پیامبر]] این [[شهر]] پایگاه نیرومند [[اسلام]] گشت و جهادها و فتوحات [[اسلامی]] از همین جا آغاز میشد. [[رسول خدا]] {{صل}} تا پایان [[عمر]] در همین [[شهر]] زیست و پس از [[رحلت]]، همانجا در [[خانه]] خویش به خاک سپرده شد. مدفن [[پیامبر خدا]] {{صل}} و چهار [[امام]] [[شیعه]] که در [[قبرستان بقیع]] مدفونند، و عده بسیاری از [[صحابه]] و شخصیتهای بزرگ [[اسلامی]]، از جمله [[حضرت فاطمه]] {{س}} در این [[شهر]] است. | | ابتدا قبایلی از [[یهود]] و دیگران در یثرب و اطراف آن میزیستند. پس از [[هجرت پیامبر]] این [[شهر]] پایگاه نیرومند [[اسلام]] گشت و جهادها و فتوحات [[اسلامی]] از همین جا آغاز میشد. [[رسول خدا]] {{صل}} تا پایان [[عمر]] در همین [[شهر]] زیست و پس از رحلت، همانجا در [[خانه]] خویش به خاک سپرده شد. مدفن [[پیامبر خدا]] {{صل}} و چهار [[امام]] [[شیعه]] که در [[قبرستان بقیع]] مدفونند، و عده بسیاری از [[صحابه]] و شخصیتهای بزرگ [[اسلامی]]، از جمله [[حضرت فاطمه]] {{س}} در این [[شهر]] است. |
|
| |
|
| ==نامهای مدینه== | | == نامهای مدینه == |
| #'''اَرضُ الله''': یکی از نامهای [[مدینه منوره]] است، که در [[قرآن]] نیز آمده است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۸.</ref> | | # '''اَرضُ الله''': یکی از نامهای [[مدینه منوره]] است، که در [[قرآن]] نیز آمده است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>. |
| #'''اَرض الهجرة''': یکی از نامهای مدینه منوره است، که در قرآن نیز آمده است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۸.</ref> | | # '''اَرض الهجرة''': یکی از نامهای مدینه منوره است، که در قرآن نیز آمده است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۸.</ref> |
| #'''اکالة البلدان''': یکی از نامهای [[مدینه منوره]] است، وجه [[تسمیه]] آن بدین جهت است که: | | # '''ایمان''': یکی از نامهای [[مدینه منوره]] است، که در [[قرآن]] نیز آمده است<ref>{{متن قرآن|وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}} «و (نیز برای) کسانی است که پیش از (آمدن) مهاجران، در خانه (های مدینه) و (پایگاه) ایمان، جای داشتهاند؛ کسانی را که به سوی آنان هجرت کردهاند، دوست میدارند و در دل به آنچه به مهاجران دادهاند، چشمداشتی ندارند و (آنان را) بر خویش برمیگزینند هر چند خود نیازمند باشند. و کسانی که از آزمندی جان خویش در امانند، رستگارند» سوره حشر، آیه ۹.</ref>.<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref> زیرا [[مردم مدینه]] [[الگو]] و مظهر ایمان بودند<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۵۹.</ref>. |
| ##بر سایر [[شهرها]] [[برتری]] دارد.
| | # '''بارّة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۷۴.</ref> |
| ##بر سایر شهرهای این منطقه از نظر ارتفاع مسلط بود.
| | # '''[[بحر]]''': از نامهای مدینه منوره است. بحر، اطلاقی است به [[سرزمین]] وسیع و نیز روستا<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۰.</ref>. |
| ##مخارج [[شهر مدینه]] از طریق [[پرداخت مالیات]] شهرهایی که توسط [[مسلمین]] فتح شده بود تأمین میگردید<ref>میقات حج، ج۷، ص۱۰۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۲۰.</ref>
| | # '''بَحَرة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>. بحره، زمینی است که نسبت به اطرافش [[پست]] و یا دارای بوستان و نخلستان است. |
| #'''اکالة القری''': یکی از نامهای مدینه منوره است، به جهت آن که: | | # '''بُحیَرة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۸۱.</ref> |
| ##شهرهای دیگر را تحت الشعاع خود قرار داد.
| | # '''بَلَد المساجد''': [[مدینه منوره]] را به این نام میشناسند<ref>فرهنگ اصطلاحات حج، حریری، ص۳۳.</ref>. |
| ##مخارج شهر مدینه از طریق پرداخت مالیاتهای شهرهای دیگر که توسط [[مسلمانان]] فتح شده بود تأمین میگردید.
| | # '''بَلَد [[رسول الله]]''': یکی از نامهای [[مدینه]] است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۱.</ref>. |
| ##از آنجا به سایر شهرها و بلاد [[غیر مسلمان]] که در صدد [[توطئه]] علیه [[اسلام]] برمیآمدند [[حمله]] شد و بعد از [[پیروزی]] [[اموال]] غنیمتی و [[اسیران]] به [[مدینه]] منتقل میشدند<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۲۰.</ref>
| | # '''[[بیت]] الرسول''': یکی از نامهای مدینه منوره، که برگرفته از [[آیه]] پنجم [[سوره مبارکه انفال]] است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>. |
| #'''ایمان''': یکی از نامهای [[مدینه منوره]] است، که در [[قرآن]] نیز آمده است<ref>{{متن قرآن|وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}} «و (نیز برای) کسانی است که پیش از (آمدن) مهاجران، در خانه (های مدینه) و (پایگاه) ایمان، جای داشتهاند؛ کسانی را که به سوی آنان هجرت کردهاند، دوست میدارند و در دل به آنچه به مهاجران دادهاند، چشمداشتی ندارند و (آنان را) بر خویش برمیگزینند هر چند خود نیازمند باشند. و کسانی که از آزمندی جان خویش در امانند، رستگارند» سوره حشر، آیه ۹.</ref>.<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref> زیرا [[مردم مدینه]] [[الگو]] و [[مظهر]] ایمان بودند.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۵۹.</ref>
| | # '''حَرَمُ الرَّسول''': نام مدینه است<ref>مکتب اسلام، ش۳۱۹، ص۲۳.</ref>. |
| #'''بارّة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۷۴.</ref> | | # '''طیّبه''': یکی از نامهای مکه و همچنین مدینه منوره است، که در تورات هم آمده<ref>اخبار المدینه، ابن نجار، ص۱۱.</ref>. |
| #'''[[بحر]]''': از نامهای مدینه منوره است. بحر، اطلاقی است به [[سرزمین]] وسیع و نیز روستا<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۰.</ref>.
| |
| #'''بَحَرة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>. [[بحره]]، زمینی است که نسبت به اطرافش [[پست]] و یا دارای بوستان و نخلستان است.
| |
| #'''بُحیَرة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۸۱.</ref>
| |
| #'''بَرّة''': از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref> و نیز از نامهای زمزم<ref>معجم البلدان، ج۳، ص۱۶۷.</ref> و یکی از نامهای مکه است<ref>شفاء الغرام، ج۱، ص۷۶.</ref>.
| |
| #'''تندد''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''تندر''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''جابرة''': یکی از نامهای [[مدینه منوره]] است که در [[تورات]] آمده<ref>اخبار المدینه، ابن نجار، ص۱۱.</ref>.
| |
| #'''جایزه''': از اسامی [[مدینه]] است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۴.</ref>.
| |
| #'''جَبّار''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''جَبّاره''': از اسامی مدینه است؛ زیرا در این [[شهر]] [[فقیر]] و [[ورشکسته]] [[بینیاز]] میشد و این که دیگر [[شهرها]] را مجبور به قبول [[دین اسلام]] میکرد<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۹۴-۲۹۶.</ref>
| |
| #'''جَزیره''': از نامهای [[مدینه]] است. عباس میگوید: با [[رسول خدا]]{{صل}} از مدینه خارج شدیم، آن حضرت رو به سوی مدینه کرد و فرمود: {{متن حدیث|لَقَدْ طَهَّرَ اللَّهُ هَذِهِ الْجَزِيرَةَ مِنَ الشِّرْكِ}}<ref>فرهنگ اصطلاحات حج، حریری، ص۴۸.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۳۰۳.</ref>
| |
| #'''جَنّة الحِصینه''': از اسامی [[مدینه]] است. به معنای سپر محکم (برای [[مسلمین]]). [[رسول خدا]]{{صل}} در [[غزوه احد]] فرمود: {{متن حدیث|انا في جنة حصينة}} من در قلعه و حصار محافظتشده هستم<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۳۴۰.</ref>
| |
| #'''حَیبَة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''بَلاط''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>. در لغت به معنی [[سرزمین]] سنگفرش شده است. برخی گویند موضع خاصی است در [[مدینه]] مابین [[مسجد نبوی]] و [[بازار]] که در آن سنگها گستردهاند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۱.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۹۹.</ref>
| |
| #'''بَلَد المساجد''': [[مدینه منوره]] را به این نام میشناسند<ref>فرهنگ اصطلاحات حج، حریری، ص۳۳.</ref>.
| |
| #'''بَلَد [[رسول الله]]''': یکی از نامهای [[مدینه]] است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۱.</ref>.
| |
| #'''[[بیت]] الرسول''': یکی از نامهای مدینه منوره، که برگرفته از [[آیه]] پنجم [[سوره مبارکه انفال]] است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''حَبیبه''': از اسامی مدینه است به خاطر علاقه پیامبر اکرم{{صل}} به آن<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۳.</ref>.
| |
| #'''حَرَمُ الرَّسول''': نام مدینه است<ref>مکتب اسلام، ش۳۱۹، ص۲۳.</ref>.
| |
| #'''حَسَنة''': از اسامی مدینه است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۴.</ref>.
| |
| #'''دار''': یکی از نامهای [[مدینه منوره]] است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''دار الابرار''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>. که جایگاه انسانهای شایستهای همچون [[مهاجرین]] و [[انصار]] است.
| |
| #'''دار الاخیام''': از نامهای [[مدینه]] است<ref>حرمین شریفین، دکتر قره چانلو، ص۱۱۷. </ref>.
| |
| #'''دار الایمان''': یکی از نامهای مدینه منوره است که در [[قرآن]] نیز آمده است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>، در [[حدیث]] آمده است: {{متن حدیث|المدینه قبة الاسلام و دار الایمان}}.
| |
| #'''دار السَّلامه''': از نامهای مدینه است. [[خداوند]] [[رسول]] گرامیاش را در مدینه [[حفظ]] کرد<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۵.</ref>.
| |
| #'''دار السنة''': از اسامی مدینه است. محلی که [[شریعت]] و [[قانون]] [[خدا]] در آنجا تدوین شده و [[لباس]] عمل پوشیده است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۵.</ref>.
| |
| #'''دار الفتح''': از نامهای مدینه است<ref>حرمین شریفین، دکتر قره چانلو، ص۱۱۷.</ref>.
| |
| #'''دار المختار''': از اسامی مدینه است. [[رسول خدا]]{{صل}} مدینه را منزلگاه دوم خود [[اختیار]] کرد<ref>فصلنامه میقات حج، ش۱۶، ص۱۶۵.</ref>.
| |
| #'''دار الهِجرة''': از اسامی مدینه است. همچنین مسجد ابوبکر در قرن دهم هجری به دارالهجره معروف بوده است.
| |
| #'''سَلِقه''': از نامهای مدینه است که در تورات آمده، به جهت دوری شهر از کوههای اطراف<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۶.</ref>.
| |
| #'''سَیدة البلدان''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''شافعیة''': از نامهای مدینه منوره و یکی از نامهای زمزم است<ref>تاریخ المدینه ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''ضبایا''': از نامهای مدینه است<ref>حرمین شریفین، ص۱۱۷.</ref>.
| |
| #'''طائب''': از نامهای مدینه است در تورات<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۷.</ref>.
| |
| #'''طابِة''': یکی از نامهای مدینه منوره است، که در تورات هم آمده<ref>اخبار المدینه، ابن نجار، ص۱۱.</ref>.
| |
| #'''طِبابا''': از نامهای مدینه است که بر سرزمین مستطیل شکل اطلاق میشود<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۷.</ref>.
| |
| #'''طیّبه''': یکی از نامهای مکه و همچنین مدینه منوره است، که در تورات هم آمده<ref>اخبار المدینه، ابن نجار، ص۱۱.</ref>.
| |
| #'''ظبایا''': از نامهای مدینه است به معنای سرزمین گرم و داغ. خداوند به برکت دعای رسول خدا{{صل}} گرمای شدید آن را به جحفه منتقل کرد<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۷.</ref>.
| |
| #'''عاصَمة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>. از آن جهت که مهاجرین و انصار را حفظ کرد.
| |
| #'''عَراء''': از نامهای مدینه است از آن جهت که ساختمانهای شهر مدینه کوتاه بود و سعی میشد تا از خانه رسول خدا{{صل}} مرتفع و بلندتر نگردد<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۷.</ref>.
| |
| #'''عُری''': از نامهای مدینه است (به معنای مردان بزرگی که [[ضعفا]] به آنها [[پناه]] میبردند) از آن جهت که پس از [[رسول خدا]]{{صل}} [[مردم]] [[مستضعف]] بسیاری رو به مدینه آوردند تا در پناه آن حضرت [[زندگی]] [[سعادتمندی]] داشته باشند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۷.</ref>.
| |
| #'''غَرّا''': از نامهای مدینه است که بر سایر [[شهرها]] [[شرافت]] و در مقابل آنها برجستگی و درخشندگی دارد<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۸.</ref>.
| |
| #'''غلبة''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''فاضحه''': از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''قاصمه''': یکی از نامهای مدینه منوره است که در تورات هم آمده<ref>اخبار المدینه، ابن بخار، ص۱۱.</ref>.
| |
| #'''قبه الاسلام''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲؛ فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۸.</ref>. در حدیث آمده است: {{متن حدیث|المدينة قبة الاسلام}}
| |
| #'''قریه الانصار''': از نامهای مدینه منوره است<ref>حرمین شریفین، دکتر قره چانلو، ص۱۱۸.</ref>.
| |
| #'''قریه رسول الله''': از اسامی مدینه منوره است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۹.</ref>.
| |
| #'''قلَبُ الایمان''': از نامهای مدینه است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۹.</ref>.
| |
| #'''لُبّ الایمان''': از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''مَأرز الایمان''': از نامهای مدینه است به معنای پناهگاه و ملجأ ایمان<ref>فرهنگ اصطلاحات حج، حریری، ص۱۵۰.</ref>.
| |
| #'''مَبوَء الحلال و الحرام''': از اسامی مدینه که محل احکام حلال و حرام خداست<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۵.</ref>.
| |
| #'''مُبین الحلال و الحرام''': از نامهای مدینه است<ref>حرمین شریفین، دکتر قره چانلو، ص۱۱۸.</ref>.
| |
| #'''مُحَرَّمه''': از اسامی مدینه است که از مصونیت و تقدس خاصی برخوردار است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۳.</ref>.
| |
| #'''مَحفوظه''': از اسامی مدینه است خداوند متعال مدینه را مصون و محفوظ داشته است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۱.</ref>.
| |
| #'''مَحفوفَه''': از اسامی مدینه است از آن جهت که مدینه را برکات الهی و ملائکه رحمتش احاطه کردهاند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۰.</ref>.
| |
| #'''مُحَبِّبه''': از اسامی مدینه است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۳.</ref>.
| |
| #'''محبوبه''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''مَحبوره''': از نامهای مدینه است. به معنای شاد با نعمتهای فراوان روشن و آشکار<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۰.</ref>.
| |
| #'''محُبة''': یکی از نامهای مدینه در تورات است<ref>اخبار المدینه، ابن نجار، ص۱۱؛ فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۴.</ref>.
| |
| #'''مَحروسه''': از نامهای مدینه است. مدینه حفظ و پاسداری میشود به واسطه فرشتگانی که بر سر هر یک از راههای منتهی به آن نگهبانی میدهند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۷۰.</ref>.
| |
| #'''محیه''': یکی از نامهای مدینه در تورات است<ref>اخبار المدینه ابن نجار، ص۱۱.</ref>.
| |
| #'''مُختاره''': از نامهای مدینه است. رسول خدا{{صل}} مدینه را منزلگاه دوم خود اختیار کرد<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۶۵.</ref>.
| |
| #'''مدینة الرَّسول''': از نامهای شهر مدینه است<ref>حرمین شریفین، دکتر قره چانلو، ص۱۱۸.</ref>.
| |
| #'''مدینة السماء''': از نامهای مدینة الرسول است<ref>مکتب اسلام، ش۳۱۹، ص۲۳.</ref>.
| |
| #'''مَدخَل''': از نامهای مدینه است<ref>حرمین شریفین، دکتر قره چانلو، ص۱۱۸.</ref>.
| |
| #'''مُدخل صدق''': یکی از نامهای مدینه منوره است که در قرآن نیز آمده است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''مرحومه''': یکی از نامهای مدینه در تورات است<ref>اخبار المدینه، ابن نجار، ص۱۱.</ref>. زیرا جایگاه مبعوث و فرستاده خداوند، همراه رحمت است.
| |
| #'''مَرزوقه''': از نامهای مدینه است چون در آنجا خداوند به برکت رسول خدا{{صل}} بهره و حظ اهل آن را زیاد کرده و بهترین روزی را نصیب آنان کرده است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۲.</ref>.
| |
| #'''مدینه مُشرَّفه''': لقب مدینة الرسول است.
| |
| #'''مدینة طَیبه''': نام دیگر مدینة الرسول است<ref>مکتب اسلام، ش۳۱۹، ص۲۳.</ref>.
| |
| #'''مدینه مکرّمه''': لقب مدینة الرسول است.
| |
| #'''مدینه مُنَوَّره''': نام دیگر مدینة الرسول است<ref>مکتب اسلام، ش۳۱۹، ص۲۳.</ref>.
| |
| #'''مدینة العَذراء''': لقب مدینة الرسول است<ref>لغتنامه دهخدا.</ref>.
| |
| #'''مسکینه''': یکی از نامهای مدینه در تورات<ref>اخبار المدینه، ابن نجار، ص۱۱؛ فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۲.</ref> و از نامهایی است که رسول خدا{{صل}} بر مدینه گذاشت.
| |
| #'''مُسلمِه''': از نامهای مدینه است. زیرا مردم مدینه در مقابل خدا و رسولش مطیع بودند و آنها در یاری رسول خدا کوتاهی نکردند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۲.</ref>.
| |
| #'''مَضجَع رسول الله''': از نامهای مدینه است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۲.</ref>.
| |
| #'''مؤمنه''': یکی از نامهای مدینه منوره است<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۱۶۲.</ref>.
| |
| #'''مهاجر رسول الله''': از نامهای مدینه است<ref>حرمین شریفین، دکتر حسین قره چانلو، ص۱۱۹.</ref>.
| |
| #'''مُوَفّیه''': از نامهای مدینه است، زیرا حقوق میهمانان را ادا میکند و با نعمتهای فراوان و معنویت از زائران پذیرایی میکند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۳.</ref>.
| |
| #'''مکینه''': از نامهای مدینه است<ref>حرمین شریفین، دکتر حسین قره چانلو، ص۱۱۹.</ref>.
| |
| #'''مَقَرّ''': از نامهای مدینه است. روایت شده هرگاه رسول خدا{{صل}} از سفری به مدینه بازمیگشت میفرمود: {{متن حدیث|اللهم اجعل لنا بها قرارا و رزقا حسنا}}<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۳.</ref>.
| |
| #'''مَعصومه''': از نامهای مدینه است<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، ص۶۱.</ref>.
| |
| #'''مُطَیبه''': از نامهای مدینه منوره است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۴۷.</ref>.
| |
| #'''ناجیه''': از نامهای مدینه است<ref>حرمین شریفین، دکتر قره چانلو، ص۱۱۹.</ref>.
| |
| #'''نامهای مدینه''': نامها و القاب بسیاری برای مدینه آوردهاند که از جمله آنهاست: اثرب، ارض الله، ارض الهجره، اکالة البلدان، اکالة القری، ایمان، باره، بحر، بحره، بحیره، بره، بلاط، بلد، بلد رسول الله، بلد المساجد، بیت الرسول، تندد، تندر، تین، جابره، جباره، جایزه، جنة الحصینه، حبیبه، حرم، حرم رسول، حرم رسول الله، حسنه، خیر البلاد، دار، دار الابرار، دارالاخیار، دارالایمان دارالسلامه، دارالسنه، دارالفتح، دارالمختار، دارالهجره، ذاء، ذات الاحرین، ذات الاحرار، ذات الحجر، ذات النخل، سلقه، سیدة البلدان، شافیه، طابه، طبابا، طیبه، ظبایا، عاصمه، عذرا، عرا، عروض، عری، غرا، غلبه، فاضحه، قاصمه، قبه الاسلام، قریه، قربة الانصار، قریة الرسول، قلب الایمان، لب الایمان، مأزر الایمان، مبارکه، حبوء الحلال و الحرام، مبین الحلال و الحرام، مجبوره، محببه، محبوره، محبه، محفوظه، محفوفه، محرومه، محروسه، مختاره، مدخل، مدخل الصدق، مدینة الرسول، مدینة السماء، مدینه طیبه، مدینة العذرا، مدینة مشرفه، مدینه مکرمه، مدینه منوره، مدینة النبی، مرحومه، مرزوقه، مسکینه، مسلمه، مضجع رسول الله، مطیبه، معصومه، مقدسه، مقر، مکینه، موفیه، مؤمنه، مهاجر رسول الله، ناجیه، نجر، هذراء، یثرب<ref>فرهنگ اصطلاحات حج، حریری، ص۱۵۷.</ref>.
| |
| #'''نُبَلاء''': از نامهای مدینه است<ref>حرمین شریفین، دکتر قره چانلو، ص۱۱۹.</ref>.
| |
| #'''هَذراء''': از نامهای مدینه است، به جهت بسیاری شدت گرمایش یا به جهت کثرت آبهایش.
| |
| #'''یندَد''': از نامهای مدینه است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۷۴.</ref>.
| |
|
| |
|
| == مدینه در عصر بعثت == | | == مدینه در عصر بعثت == |
| خط ۱۱۷: |
خط ۲۸: |
| اطلاع چندانی از چگونگی پدید آمدن یثرب و اولین ساکنان این [[شهر]]، نداریم. گفته شده اولین ساکنان این [[شهر]]، [[قوم]] صعل و فالج بودند که بعد از [[طوفان نوح]] {{ع}} در این منطقه ساکن شدند<ref>نورالدین علی سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۲۶؛ محمد بن یوسف صالحی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۳، ص۲۸۲.</ref>. سپس عمالیق ساکن [[مدینه]] شد<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۶؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۱، ص۲۰۸.</ref>. مدتی بعد [[قبیله]] "عبیل بن عوض بن ارم ... بن [[نوح]]" آنان را از این منطقه بیرون راندند و خود ساکن آنجا شدند<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۶؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۱، ص۲۰۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۸.</ref>. از آن پس، این [[شهر]] به نام [[رئیس]] این [[قوم]]، "[[یثرب بن قاینة بن مهلائیل]]"، "یثرب" نامیده شد<ref>نورالدین علی سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۲۵.</ref>. | | اطلاع چندانی از چگونگی پدید آمدن یثرب و اولین ساکنان این [[شهر]]، نداریم. گفته شده اولین ساکنان این [[شهر]]، [[قوم]] صعل و فالج بودند که بعد از [[طوفان نوح]] {{ع}} در این منطقه ساکن شدند<ref>نورالدین علی سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۲۶؛ محمد بن یوسف صالحی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۳، ص۲۸۲.</ref>. سپس عمالیق ساکن [[مدینه]] شد<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۶؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۱، ص۲۰۸.</ref>. مدتی بعد [[قبیله]] "عبیل بن عوض بن ارم ... بن [[نوح]]" آنان را از این منطقه بیرون راندند و خود ساکن آنجا شدند<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۶؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۱، ص۲۰۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۸.</ref>. از آن پس، این [[شهر]] به نام [[رئیس]] این [[قوم]]، "[[یثرب بن قاینة بن مهلائیل]]"، "یثرب" نامیده شد<ref>نورالدین علی سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۲۵.</ref>. |
|
| |
|
| [[اوس]] و [[خزرج]] مانند بیشتر [[اعراب]] آن زمان، [[بتپرست]] بودند. [[بت]] معروفشان "[[منات]]" نام داشت که بین [[مکه]] و [[مدینه]] در منطقه "مشلّل" بود<ref>ابن الکلبی، الاصنام، ص۱۳؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۸۵-۸۶؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۰۴؛ احمد بن ابی یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۲۵۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[مدینه در عصر بعثت (مقاله)|مدینه در عصر بعثت]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ج۲، ص۲۶۹-۲۷۵.</ref> | | [[اوس]] و [[خزرج]] مانند بیشتر [[اعراب]] آن زمان، [[بتپرست]] بودند. [[بت]] معروفشان "منات" نام داشت که بین [[مکه]] و [[مدینه]] در منطقه "مشلّل" بود<ref>ابن الکلبی، الاصنام، ص۱۳؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۸۵-۸۶؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۰۴؛ احمد بن ابی یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۲۵۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[مدینه در عصر بعثت (مقاله)|مدینه در عصر بعثت]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲]]، ص۲۶۹-۲۷۵.</ref> |
|
| |
|
| == مسجد النبی == | | == مسجد النبی == |
| خط ۱۲۴: |
خط ۳۵: |
|
| |
|
| == اهمیت [[زیارت]] در [[مدینه]] == | | == اهمیت [[زیارت]] در [[مدینه]] == |
| [[مدینه]]، [[شهر]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} است، شهری که [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]، ده سال از [[عمر]] خویش را در این دیار گذرانده است، [[شهر]] [[مهاجر]] و [[انصار]]، [[شهر]] [[اوس]] و [[خزرج]]، [[شهر]] [[بدر]] و [[احد]] و [[احزاب]]، [[شهر]] [[بقیع]] و [[مسجدالنبی]] و کوچه [[بنی هاشم]]. شهری که با [[وحی]] و [[نزول]] [[قرآن]] آباد شده است و محل فرود و [[عروج]] [[جبرئیل]] و [[فرشتگان]] بوده است. در و دیوارش، [[زمین]] و فضایش [[مقدّس]] است و [[تربت]] پاکش، پیکر [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} را در بر دارد. شهری که مرکز نشر و [[گسترش اسلام]] بوده و به خاطر [[پیامبر خاتم|رسول الله]] {{صل}}، [[شایسته]] هرگونه [[حرمت]] گزاری و تقدیر و [[تقدیس]] است. شهری که دیوارهایش، کوچهها و گذرهایش، یادآور دوران [[حیات]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} و [[ائمه]] {{عم}} است (گرچه حکومتهای وهّابی تا آنجا که توانستهاند آثار را زدوده و از بین بردهاند). شهری که [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} به سویش [[هجرت]] کرد و آنجا را [[خانه]] خویش قرار داد، فرائض و [[احکام خدا]] را در همین جا بیان کرد، با [[دشمنان]] [[خدا]] از همین پایگاه، [[جهاد]] کرد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۱۲۵، ۱۲۶.</ref>. | | [[مدینه]]، [[شهر]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} است، شهری که [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]، ده سال از [[عمر]] خویش را در این دیار گذرانده است، [[شهر]] [[مهاجر]] و [[انصار]]، [[شهر]] [[اوس]] و [[خزرج]]، [[شهر]] [[بدر]] و [[احد]] و [[احزاب]]، [[شهر]] [[بقیع]] و [[مسجدالنبی]] و کوچه [[بنی هاشم]]. شهری که با [[وحی]] و نزول [[قرآن]] آباد شده است و محل فرود و عروج [[جبرئیل]] و [[فرشتگان]] بوده است. در و دیوارش، [[زمین]] و فضایش [[مقدّس]] است و [[تربت]] پاکش، پیکر [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} را در بر دارد. شهری که مرکز نشر و گسترش اسلام بوده و به خاطر [[پیامبر خاتم|رسول الله]] {{صل}}، شایسته هرگونه [[حرمت]] گزاری و تقدیر و [[تقدیس]] است. شهری که دیوارهایش، کوچهها و گذرهایش، یادآور دوران [[حیات]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} و [[ائمه]] {{عم}} است (گرچه حکومتهای وهّابی تا آنجا که توانستهاند آثار را زدوده و از بین بردهاند). شهری که [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} به سویش [[هجرت]] کرد و آنجا را [[خانه]] خویش قرار داد، فرائض و [[احکام خدا]] را در همین جا بیان کرد، با [[دشمنان]] [[خدا]] از همین پایگاه، [[جهاد]] کرد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۱۲۵، ۱۲۶.</ref>. |
|
| |
|
| == حاکمان مدینه == | | == حاکمان مدینه == |
| {{اصلی|حکومت مدینه}} | | {{اصلی|حکومت مدینه}} |
| # '''[[تمیم بن عمرو]]:''' ایشان از افراد مورد [[اعتماد]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است<ref>تنقیح المقال، ج۱، ص۱۸۷ و سایر کتب رجالی.</ref>. او از طرف [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} تا قبل از [[نصب]] [[سهل بن حنیف]]، [[والی]] و [[حاکم]] [[مدینه]] بود<ref>رجال طوسی، ص۳۶، ش۲. خلاصه، ص۲۸، ش۳ و رجال ابن داوود، ص۷۶، ش۲۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۲۵۷-۲۵۸؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ۱۳۵ - ۱۳۷.</ref> | | # '''[[تمیم بن عمرو]]:''' ایشان از افراد مورد اعتماد [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است<ref>تنقیح المقال، ج۱، ص۱۸۷ و سایر کتب رجالی.</ref>. او از طرف [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} تا قبل از [[نصب]] [[سهل بن حنیف]]، والی و [[حاکم]] [[مدینه]] بود<ref>رجال طوسی، ص۳۶، ش۲. خلاصه، ص۲۸، ش۳ و رجال ابن داوود، ص۷۶، ش۲۷.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۲۵۷-۲۵۸؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص ۱۳۵ - ۱۳۷.</ref> |
| # '''[[سهل بن حنیف بن واهب انصاری]]:''' سهل از [[برگزیدگان]] [[صحابه]] بود. او در تمام [[جنگهای پیامبر]] شرکت داشت. براساس نقل تاریخ نگاران زمانی که [[حضرت علی]]{{ع}} عازم بصره شد، سهل بن حنیف را در بیست و ششم [[ربیع الاول]] به فرمانداری مدینه گماردد<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۱۴۱ ـ ۱۴۲.</ref>. | | # '''[[سهل بن حنیف بن واهب انصاری]]:''' سهل از [[برگزیدگان]] [[صحابه]] بود. او در تمام [[جنگهای پیامبر]] شرکت داشت. براساس نقل تاریخ نگاران زمانی که [[حضرت علی]]{{ع}} عازم بصره شد، سهل بن حنیف را در بیست و ششم [[ربیع الاول]] به فرمانداری مدینه گماردد<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص۱۴۱ ـ ۱۴۲.</ref>. |
| # '''[[تمام بن عباس]]:''' تمّام بن عباس آخرین [[فرزند]] [[عباس بن عبدالمطلب]] است. او از [[شیعیان]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود و با آن حضرت [[بیعت]] کرد و [[امام]] {{ع}} نیز متقابلاً به وی [[اعتماد]] داشت و او را به [[فرمانداری مدینه]] گمارد<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۲۵۳-۲۵۴؛ [[حسین مرادینسب|مرادینسب، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «تمام بن عباس»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص ۲۸۱؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۱۵۲.</ref> | | # '''[[تمام بن عباس]]:''' تمّام بن عباس آخرین [[فرزند]] [[عباس بن عبدالمطلب]] است. او از [[شیعیان]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود و با آن حضرت [[بیعت]] کرد و [[امام]] {{ع}} نیز متقابلاً به وی اعتماد داشت و او را به [[فرمانداری مدینه]] گمارد<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۲۵۳-۲۵۴؛ [[حسین مرادینسب|مرادینسب، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «تمام بن عباس»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص ۲۸۱؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ص۱۵۲.</ref> |
| # '''[[ابوایوب انصاری]]:''' وی از بزرگان [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} بود که در [[جنگ بدر]] و دیگر غزوههای [[پیامبر]] شرکت کرده و از سابقین در [[اسلام]] است. [[ابوایوب]]، هیچگاه [[ایمان]] و ارادتش به [[ولایت]] و [[جانشینی]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بعد از [[پیامبر]] {{صل}} کم نشد و همواره به توصیههای [[رسول خدا]] {{صل}} در [[حق]] [[اهلبیت]] {{ع}} گوش [[جان]] سپرده و در راه تحقق این [[امر الهی]] از هیج تلاشی فروگذار نبود<ref>ر.ک: وقعه صفین، ص۹۳؛ الجمل، ص۱۰۵ و شرح ابن ابی الحدید ج۷، ص۳۶ و ۳۹.</ref>. ابوایوب انصاری بعد از [[جنگ نهروان]]، به سِمَت [[فرمانداری مدینه]] [[منصوب]] شد و بعد از [[حمله]] [[بُسر بن ارطات]]، مدینه را ترک کرد. در این حمله، بسر [[منزل]] او را ویران ساخت<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۷۰-۷۵؛ [[طلعت ده پهلوانی|ده پهلوانی، طلعت]]، [[ابوایوب انصاری (مقاله)|ابوایوب انصاری]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ج۱، ص۵۷-۶۰؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۱۵۴.</ref>. | | # '''[[ابوایوب انصاری]]:''' وی از بزرگان [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} بود که در [[جنگ بدر]] و دیگر غزوههای [[پیامبر]] شرکت کرده و از سابقین در [[اسلام]] است. [[ابوایوب]]، هیچگاه [[ایمان]] و ارادتش به [[ولایت]] و [[جانشینی]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بعد از [[پیامبر]] {{صل}} کم نشد و همواره به توصیههای [[رسول خدا]] {{صل}} در [[حق]] [[اهلبیت]] {{ع}} گوش [[جان]] سپرده و در راه تحقق این [[امر الهی]] از هیج تلاشی فروگذار نبود<ref>ر.ک: وقعه صفین، ص۹۳؛ الجمل، ص۱۰۵ و شرح ابن ابی الحدید ج۷، ص۳۶ و ۳۹.</ref>. ابوایوب انصاری بعد از [[جنگ نهروان]]، به سِمَت [[فرمانداری مدینه]] [[منصوب]] شد و بعد از حمله [[بُسر بن ارطات]]، مدینه را ترک کرد. در این حمله، بسر [[منزل]] او را ویران ساخت<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۷۰-۷۵؛ [[طلعت ده پهلوانی|ده پهلوانی، طلعت]]، [[ابوایوب انصاری (مقاله)|ابوایوب انصاری]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۵۷-۶۰؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص۱۵۴.</ref>. |
| # '''[[حارث بن ربیع]]:''' حارث از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} و نیز از [[اصحاب]] و [[یاران علی]] {{ع}} است. او از جانب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بعد از [[ابوایوب انصاری]]، مدتی عامل حضرت در [[مدینه]] بود<ref>رجال طوسی، ص۳۹، ش۱۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۳۲۷؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ۱۶۴.</ref> | | # '''[[حارث بن ربیع]]:''' حارث از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} و نیز از [[اصحاب]] و [[یاران علی]] {{ع}} است. او از جانب [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بعد از [[ابوایوب انصاری]]، مدتی عامل حضرت در [[مدینه]] بود<ref>رجال طوسی، ص۳۹، ش۱۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۱]]، ص۳۲۷؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص ۱۶۴.</ref> |
|
| |
|
| == مدینه در عصر مهدوی == | | == مدینه در عصر مهدوی == |
| [[حضرت مهدی]]{{ع}} پس از [[تدبیر امور]] و تنظیم شؤون مردم و [[گزینش]] فرد کارا و پرواپیشهای برای اداره آن منطقه، [[مکه]] را به سوی مدینه ترک میکند. اما پس از خروج آن حضرت از مکه، برخی جنایتکاران میشورند و برگزیده او برای [[اداره امور]] را به [[قتل]] میرسانند. خبر این [[جنایت]] هولناک در میان راه به آن گرامی میرسد و به مکه باز میگردد و این گروه [[شورش]] را [[سرکوب]] نموده و ریشه [[آشوب]] را از بین برمیکند و با [[نصب]] [[شخصیت]] دیگری برای اداره امور، به سوی مدینه حرکت مینماید. در مدینه به کارهایی دست میزند. از جمله این [[کارها]] این است که برخی قبرها را میشکافد و جسدها را خارج میکند و به [[آتش]] میکشد<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص۶۷۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۶۳۱.</ref> | | [[حضرت مهدی]]{{ع}} پس از [[تدبیر امور]] و تنظیم شؤون مردم و [[گزینش]] فرد کارا و پرواپیشهای برای اداره آن منطقه، [[مکه]] را به سوی مدینه ترک میکند. اما پس از خروج آن حضرت از مکه، برخی جنایتکاران میشورند و برگزیده او برای [[اداره امور]] را به [[قتل]] میرسانند. خبر این جنایت هولناک در میان راه به آن گرامی میرسد و به مکه باز میگردد و این گروه [[شورش]] را سرکوب نموده و ریشه [[آشوب]] را از بین برمیکند و با [[نصب]] [[شخصیت]] دیگری برای اداره امور، به سوی مدینه حرکت مینماید. در مدینه به کارهایی دست میزند. از جمله این [[کارها]] این است که برخی قبرها را میشکافد و جسدها را خارج میکند و به [[آتش]] میکشد<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص۶۷۰؛ [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۶۳۱.</ref>. |
| | |
| ==[[حَرَم]]==
| |
| از نامهای [[مدینه]] و [[مکه]] است که دو بار در [[قرآن کریم]] آمده: {{متن قرآن|أَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَمًا آمِنًا}}<ref>«و گفتند: اگر این رهنمود را با تو پی بگیریم ما را از سرزمینمان میربایند؛ آیا ما به آنان در حرمی امن جایگاه ندادیم که فرآوردههای هر چیز را که رزقی از نزد ماست به سوی آن میآورند؟ اما بیشتر آنان نمیدانند» سوره قصص، آیه ۵۷.</ref> و {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا حَرَمًا آمِنًا}}<ref>«آیا ندیدهاند که ما حرمی امن پدید آوردیم (که در آن هیچ چیز را در نمیبرند) در حالی که (بیرون از شهر مکّه) مردم از پیرامونشان ربوده میشوند؟ پس آیا به باطل باور دارند و نعمت خداوند را انکار میکنند؟» سوره عنکبوت، آیه ۶۷.</ref>.
| |
| «[[المنجد]]» میآورد: [[حرم]] آن چیزی است که مرد از آن [[حمایت]] کند و [[هتک حرمت]] آن سزاوار نیست. هر گاه الحَرَمان گفته شود، مراد مکه و مدینه است.
| |
| [[امام ششم]]{{ع}} فرمود: [[مسجد]] اطراف [[خانه]] که [[محترم]] شده به خاطر [[کعبه]] است و این که حرم، حرم گفته شده و محترم گشته است به این جهت است که [[مسجد الحرام]] را در میان گرفته است و این [[واجب]] شده با [[احرام]] وارد آن شوند برای این است که این جا حرم است.
| |
| کسانی که برای نخستین بار وارد مکه میشوند، برای وارد شدن به محدوده حرم باید احرام ببندند، در هر جهت از حدود حرم، دوستون در دو طرف جاده برپاست و عبارت {{عربی|بداية حد الحرم}} بر آن نقش بسته است.
| |
| برای حرم، علامتهایی است که از شش جهت، حدود حرم را نشان میدهد:
| |
| #دوستون در راه [[جده]] که به مکه میرود، در [[حدیبیه]] است و تا مسجد الحرام ۲۰ کیلومتر فاصله دارد.
| |
| #دو ستون در راه مدینه که به مکه میرود، در [[تنعیم]] است و تا [[مسجدالحرام]] ۶ کیلومتر فاصله است.
| |
| #دو ستون در راه [[جعرانه]] که به مکه میرود در بطن نمره است و تا مسجد الحرام ۱۵ کیلومتر فاصله است.
| |
| #دو ستون در راه [[عراق]] که از ذات عراق به [[مکه]] میرود در [[وادی]] [[نخله]] است و تا [[مسجد الحرام]] ۱۹ کیلومتر است.
| |
| #دوستون در راه [[عرفات]] بر سر راه [[طائف]] که به مکه میرود در [[مزدلفه]] است و تا مسجد الحرام ۲۱ کیلومتر است.
| |
| #دو ستون در راه [[یمن]] که به مکه میرود در اضاءة است و تا [[مسجدالحرام]] ۱۲ کیلومتر است<ref>راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، اسوه، ج۱، ص۲۳۵.</ref>.
| |
| بعضی [[روایات]] فرمودهاند: از هر طرف، چهار فرسنگ محدوده [[حرم]] است.
| |
| برخی روایات، [[تاریخ]] آن را از [[زمان]] [[حضرت آدم]]{{ع}} و [[فلسفه]] تفاوت حدود را چنین میگوید: [[امام هشتم]]{{ع}} فرمودند: چون [[آدم]]{{ع}} بر [[کوه]] [[ابوقبیس]] فرود آمد، از [[تنهایی]] به [[خداوند]] [[شکایت]] کرد. [[خدای تعالی]] یاقوتی سرخ برای او در جای [[کعبه]] گذاشت. آدم بر آن [[طواف]] میکرد که روشنی آن تا جای [[نشانهها]] (اَعلام حرم) میرسید. سپس نشانهها بر اثر [[روشنایی]] آن نشانهگذاری شده و [[خدا]] آن را بست و حرم قرار داد<ref>وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۳۴.</ref>.
| |
| [[امام پنجم]]{{ع}} از [[رسول خدا]]{{صل}} میفرماید: از هر سو از آنجا که روشنی [[عمود]] تابیده برای [[احترام]] آن خدای تعالی آن را حرم قرار داد و چون آن عمود و [[خیمه]] از [[بهشت]] بوده از این رو خدا [[ثواب]] و [[گناه]] را در حرم چند برابر قرار داده است<ref>وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۳۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۴۱۰.</ref>
| |
| | |
| ==دروازههای مدینه==
| |
| در گذشته برای [[حفاظت]] از [[هجوم]] [[دشمنان]] و [[تأمین امنیت]]، دیوارهایی پیرامون [[شهرها]] برپا ساخته و دروازههایی برای عبور و مرور ساکنان آن قرار میدادند. اغلب در پشت این دیوارها خندقی حفر کرده و در آن آب جاری میساختند تا [[دشمن]] نتواند به [[راحتی]] وارد [[شهر]] گردد. پیرامون مدینه یا یثرب نیز دیواری مرتفع ساخته شده و در طول [[تاریخ]] از سوی [[حکمرانان]] و امرای شهر بازسازی و مرمت شده است. «[[سلطان]] محمود [[عثمانی]]» در [[سال ۱۶۲ ق]]. این [[دیوار]] را تعمیر و ارتفاع آن را به ۲۵ متر رسانید؛ برای آن چهل [[برج]] ساخت که بر شهر مشرف بود. در سال ۱۳۰۵ ق. «سلطان عبدالحمید عثمانی» از ناحیه (باب العنبریه» بر این دیوار افزود و پس از آنکه دروازه یادشده را تجدید بنا کرد، آن را «باب الحمیدی» نامید.
| |
| حصار شهر از دو قسمت داخلی و خارجی تشکیل شده بود که دیوار داخلی از چهار سمت مدینه را در محاصره داشت و شش دروازه برای آن تعبیه شده بود آنها عبارت بودند از:
| |
| #باب الشامی (در شرق قلعه شامی).
| |
| #باب المجیدی (کنار [[حرم مطهر]]).
| |
| #باب الجمعه یا باب [[البقیع]] (پشت [[بقیع]]).
| |
| #باب المصری.
| |
| #باب الحمام.
| |
| #باب صبری پاشا.
| |
| دیوار و حصار خارجی شهر از «باب [[العوالی]]» تا «باب [[قباء]]» امتداد یافته و از «باب العنبریه» نیز به سوی «السیح» تا «باب الکومه» و از شرق به «باب الصدقات» متصل میشد.
| |
| دروازههای این حصار عبارت بودند از:
| |
| #باب العوالی (متصل به دیوار جنوبی بقیع).
| |
| #باب قباء (نزدیک [[مسجد]] [[عمر بن خطاب]]).
| |
| #باب العنبریه (مدخل [[غربی]] شهر).
| |
| #باب الکومه یا باب الجبل (غرب قلعه شامی).
| |
| #باب الصدقات (در شرق شهر).
| |
| پس از [[توسعه]] مدینه، این حصار و نیز دروازهها برداشته شد و امروزه از آنها تنها یک دروازه به نام «باب العنبریه» بر جا مانده است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، مشعر، ص۴۰۵.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۴۸۵.</ref>
| |
| | |
| ==کوههای [[مدینه]]==
| |
| #'''[[کوه]] ذِباب''': این کوه در [[مشرق]] [[کوه سلع]] ([[مساجد]] سبعه) در مدینه است و بر فراز آن «[[مسجد]] الرایه» یا «مسجد [[ذباب]]» قرار دارد. «ذباب» نام پرنده و یا قسمت برنده [[شمشیر]] است و در بعضی از جاها به معنی [[زنبور عسل]] نیز آمده است. بعضی میگویند نام کسی است که در دوران [[اموی]] بر این کوه گردن زده شد. این کوه را ذباب نیز خواندهاند.
| |
| #'''کوه سَلع''': یکی از کوههای مهم و استراتژیک شمال مدینه است که [[شاهد]] یکی از جنگهای [[پیروزی]] آفرین [[سپاه اسلام]] بوده و [[نبرد]] بزرگ «[[احزاب]]» یا «[[خندق]]» در دامنه این کوه رخ داده است. کوه سلع به عنوان یک [[استحکام]] طبیعی پشت سر سپاه اسلام قرار گرفته و خندق نیز در مقابل [[دشمن]] حفر گردید. در صخرههای [[غربی]] آن «[[غار]] و مسجد [[بنی حرام]]» بود که آثار مسجد آن از بین رفته است، ولی غار یا «[[کهف]] بنی حرام» امروزه همچنان موجود است. مساجد احزاب، علی، [[سلمان]]، [[ابوبکر]]، [[عمر]] بر این کوه واقعند. در بالای این کوه و در جهت غربی آن غاری است که روزگاری محل [[عبادت]] و [[اعتکاف]] [[رسول خدا]]{{صل}} بوده است. کوه سلع به کوه [[ثواب]] هم موسوم است.
| |
| #'''کوه سُلَیع''': کوه کوچکی در جنوب کوه سلع در مدینه است که به آن «عثعث» نیز گفتهاند. «سُلَیع» تصغیر «[[سلع]]» است. بر دامنه این کوه، خانههای «[[بنی اسلم]] بن افصی» از [[مهاجران]] و در دوران [[عثمانی]] نیز قلعه فرمانروای مدینه بر آن ساخته شده است<ref>المغانم المطابة، فیروزآبادی، ص۱۸۵.</ref>. بر فراز یکی از برجهای قلعه باب شامی مدینه بوده که هم اکنون نیز آثار این [[قلعه]] و [[برج]] دیده میشود و ظاهراً باید همان قلعه [[حاکم مدینه]] در سال ۶۷۰ ق باشد. موقعیت این کوه در نزدیکی کتابخانه «[[ملک]] [[عبدالعزیز]]» (سمت [[باب السلام]]) است و منازل اطراف آن همه در توسعههای سعودی تخریب شدهاند.
| |
| #'''کوه عائر''': از کوههای مدینه است که در سمت جنوب غربی کشیده شده و حد و [[مرز]] [[حرم]] [[مدینه]] است. به آن «[[جماء]] الکبری» نیز میگویند<ref>فرهنگ اصطلاحات حج، حریری، ص۱۴۵.</ref>.
| |
| #'''[[کوه]] عَیر''': کوه بزرگی به نام «عَیر» در جنوب مدینه شرق «[[وادی عقیق]]» و نزدیک «[[مسجد شجره]]» است. از [[پیامبر]]{{صل}} نقل شده است که «[[کوه عیر]]» یکی از درهای [[جهنم]] است؛ این کوه بر ما [[خشمگین]] است و ما نیز بر او<ref>تاریخ المدینة المنوره، ابن شبه، ج۱، ص۸۳.</ref>. «عَیر» در لغت به معنی «خَرَ چموش و [[وحشی]]» است<ref>معجم البلدان، یاقوت حموی، ج۴، ص۱۷۳.</ref>. این خر متعلق به «مویلع» [[کافر]] بوده که [[خداوند]] بر قنات یا [[ملک]] او آتشی زده و آن را سوزانیده است. در [[حقیقت]] وی مورد [[غضب خداوند]] قرار گرفته است. [[مردم]] [[حجاز]] دو کوه به این نام میشناسند:
| |
| ##عیر الصادر
| |
| ##عیر الوارد که نزدیک به یکدیگر بودهاند<ref>المغانم المطابة، فیروزآبادی، ص۲۸۸.</ref>. برخی گفتهاند «عیر» تلفظ مشهور «عائر» است.
| |
| #'''کوه عَینَین''': از کوههای مدینه است. کوه کوچکی در جنوب [[آرامگاه]] حضرت [[حمزه سیدالشهداء]]{{س}} و مقابر [[شهدای احد]]، به صورت مستقل و در فاصله تقریباً دو کیلومتری کوه [[احد]] قرار دارد. در [[نبرد]] مهم احد این تپه نقش مهم و مؤثری به عنوان یک گذرگاه استراتژیک ایفا کرده است. پیامبر{{صل}} با توجه به اهمیت آن موضع، برای این که نیروهای [[دشمن]] از پشت سر به [[سپاه اسلام]] [[هجوم]] نبرند، تعداد پنجاه نفر از [[تیراندازان]] را به [[فرماندهی]] «[[عبدالله بن جبیر]]» بر این کوه گماشت تا از تنگه [[محافظت]] کنند لذا به سبب استقرار این نیروها، تپه یادشده به «[[جبل]] الرماة» معروف شد. نام عینین بیشتر به خاطر دو چاهی است که در کنار این کوه قرار داشت و «رماة» به خاطر آن است که در [[غزوه احد]]، [[رسول خدا]]{{صل}} عدهای [[تیرانداز]] (رماة) بر این گماشت تا از تنگه محافظت کنند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۷، ص۱۳۶.</ref>. سمت شرقی این تپه به یاد محل [[قتل]] «[[حمزه سید الشهداء]]» مسجدی ساختند و آن را «[[مسجد]] المَصرَع» نامیدند<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، ص۳۹۷.</ref>. سمت بالای این تپه یعنی در آخرین نقطه آن، آثار و بقایای مسجدی به طول و عرض [[دوازده]] متر دیده میشود که تنها دیوارهای خشتی یک متری آن باقی مانده است. این جا محل [[تیراندازان]] و «[[مسجد]] [[جبل]] الرماة» بوده است. در طول قرون متمادی بر روی این تپه خانههایی ساخته شده و به مرور [[زمان]] خراب شدهاند که هنوز آثار و بقایای بعضی از پایههای خشتی آن دیده میشود بر اساس تصاویر موجود، طول و ارتفاع این تپه از اندازه کنونی آن بسیار بزرگتر و بیشتر بوده است. ساخت و سازها و رفت و آمدهای مکرر در طی قرون متمادی باعث فرسایش آن شده و اکنون به نظر میرسد ارتفاع آن بیش از پنجاه متر نباشد<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، ص۳۹۷.</ref>.
| |
| #'''[[کوه]] مُستَندَر''': کوه بسیار کوچکی است در [[مدینه]]. این کوه در خارج باب شامی و کمی بالاتر از کوه «سُلیع» که اکنون رو به روی آن، اداره [[گمرک]] سعودی قرار دارد واقع است. بر این کوه کوچک ایوان «داوود پاشای [[عثمانی]]» ساخته شده بود<ref>تاریخ المعالم المدینة المنوره، یاسین الخیاری، ص۲۳۹.</ref>.
| |
| #'''کوه وعیر''': از کوههای مدینه و از حد و مرزهای [[حرم]] مدینه است<ref>فرهنگ اصطلاحات حج، حریری، ص۱۴۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۸۰۳.</ref>.
| |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |