وساطت فاعلی: تفاوت میان نسخهها
←وساطت فاعلی در علوم غیر از کلام
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
## احادیث مربوط به [[خلقت نوری]] اهل بیت{{عم}}: احادیث زیادی برای اهل بیت{{عم}} فراتر از وجود عنصری متأخر نوعی وجود نوری متقدم را قایلاند که از جمله صفات آن وساطت فاعلی در [[خلقت]] کل [[عالم هستی]] و حتی [[ملائکه]] [[پیامبران]] بوده است. | ## احادیث مربوط به [[خلقت نوری]] اهل بیت{{عم}}: احادیث زیادی برای اهل بیت{{عم}} فراتر از وجود عنصری متأخر نوعی وجود نوری متقدم را قایلاند که از جمله صفات آن وساطت فاعلی در [[خلقت]] کل [[عالم هستی]] و حتی [[ملائکه]] [[پیامبران]] بوده است. | ||
#'''در [[فقه]]''': باید توجه داشت که بسیاری از مباحث [[کلامی]] و آرای مربوط به [[فقه اکبر]] در [[احکام]] صادره در [[فقه اصغر]] جا خوش کردهاند. اندک تفحصی نشان میدهد که برخلاف تصور اولیه میتوان مطالبی را در خور بحث وساطت فاعلی، در [[کتب فقهی]] یافت. از باب نمونه آرای کلامی [[فقیهان]] درباره اصل وساطت فاعلی (یا وساطت فاعلی در صفت خلقت) تا حدودی در [[فروع]] مربوط به مجسمهسازی و نقاشی یافت میشود. با این توضیح که در [[تاریخ]] کسانی از مجسمهسازی یا برخی هنرهای دیگر در راستای همطراز دانستن خود با [[خداوند]] بهره میگرفتند<ref>برخی فراعنه مصر را میتوان از این دسته دانست که با ساختن اهرام و مجسمههایی مانند ابوالهول کار را به جایی رساندند که فرعون زمان حضرت موسی{{ع}} ادعای خدایی نمود ({{متن قرآن|فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى}} «و گفت: من پروردگار برتر شمایم،» سوره نازعات، آیه ۲۴؛ {{متن قرآن|وَنَادَى فِرْعَوْنُ فِي قَوْمِهِ قَالَ يَا قَوْمِ أَلَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَهَذِهِ الْأَنْهَارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي أَفَلَا تُبْصِرُونَ}} «و فرعون در میان قوم خود بانگ برداشت و گفت: ای قوم من! آیا پادشاهی مصر از آن من نیست در حالی که این جویبارها از زیر (کاخ) من روان است؟ آیا نمیبینید؟» سوره زخرف، آیه ۵۱).</ref>؛ لذا حداقل دستهای از [[روایات]] را میتوان متوجه این گروه دانست<ref>مانند اینکه پیامبر{{صل}} فرمودند: «هر کس مجسمهای بسازد، در روز قیامت، خداوند از او میخواهد که در مجسمهاش بدمد و او از انجام این کار ناتوان است» (شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج١٧، ص٢٩٧، ح٢٢۵٧۴).</ref>. از اینرو بنا بر یک نظر، [[حرمت]] مجسمهسازی ذی الارواح (به صورت ک[[امل]]) با این پیشفرض صادر شده است که ماسوی [[الله]] در صفت [[خلقت]] نمیتواند وساطت فاعلی داشته باشد. از اینرو با این [[صنعت]]، نوعی شرکت در [[صفات فعل]] [[خدا]] و در نتیجه [[شرک]] رخ خواهد داد<ref>{{عربی|أَنَّ الظَّاهِرَ أَنَّ الْحِكْمَةَ فِي التَّحْرِيمِ هِيَ حُرْمَةُ التَّشَبُّهِ بِالْخَالِقِ فِي إِبْدَاعِ الْحَيَوَانَاتِ وَ أَعْضَائِهَا عَلَى الْأَشْكَالِ الْمَطْبُوعَةِ، الَّتِي يَعْجِزُ الْبَشَرُ عَنْ نَقْشِهَا عَلَى مَا هِيَ عَلَيْهِ، فَضْلًا عَنْ اخْتِرَاعِهَا}} (مرتضی الانصاری، المکاسب المحرمه، ج۱، ص١٨۵).</ref>. به علاوه در کتاب [[طهارت]] در مبحث [[نجاست]] [[غلات]] بعضی از [[متکلمان]] به مفاهیم نظری مرتبط با بحث مانند معنای [[غلو]]، [[تفویض]] و مراتب آنها پرداختهاند. | #'''در [[فقه]]''': باید توجه داشت که بسیاری از مباحث [[کلامی]] و آرای مربوط به [[فقه اکبر]] در [[احکام]] صادره در [[فقه اصغر]] جا خوش کردهاند. اندک تفحصی نشان میدهد که برخلاف تصور اولیه میتوان مطالبی را در خور بحث وساطت فاعلی، در [[کتب فقهی]] یافت. از باب نمونه آرای کلامی [[فقیهان]] درباره اصل وساطت فاعلی (یا وساطت فاعلی در صفت خلقت) تا حدودی در [[فروع]] مربوط به مجسمهسازی و نقاشی یافت میشود. با این توضیح که در [[تاریخ]] کسانی از مجسمهسازی یا برخی هنرهای دیگر در راستای همطراز دانستن خود با [[خداوند]] بهره میگرفتند<ref>برخی فراعنه مصر را میتوان از این دسته دانست که با ساختن اهرام و مجسمههایی مانند ابوالهول کار را به جایی رساندند که فرعون زمان حضرت موسی{{ع}} ادعای خدایی نمود ({{متن قرآن|فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى}} «و گفت: من پروردگار برتر شمایم،» سوره نازعات، آیه ۲۴؛ {{متن قرآن|وَنَادَى فِرْعَوْنُ فِي قَوْمِهِ قَالَ يَا قَوْمِ أَلَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَهَذِهِ الْأَنْهَارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي أَفَلَا تُبْصِرُونَ}} «و فرعون در میان قوم خود بانگ برداشت و گفت: ای قوم من! آیا پادشاهی مصر از آن من نیست در حالی که این جویبارها از زیر (کاخ) من روان است؟ آیا نمیبینید؟» سوره زخرف، آیه ۵۱).</ref>؛ لذا حداقل دستهای از [[روایات]] را میتوان متوجه این گروه دانست<ref>مانند اینکه پیامبر{{صل}} فرمودند: «هر کس مجسمهای بسازد، در روز قیامت، خداوند از او میخواهد که در مجسمهاش بدمد و او از انجام این کار ناتوان است» (شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج١٧، ص٢٩٧، ح٢٢۵٧۴).</ref>. از اینرو بنا بر یک نظر، [[حرمت]] مجسمهسازی ذی الارواح (به صورت ک[[امل]]) با این پیشفرض صادر شده است که ماسوی [[الله]] در صفت [[خلقت]] نمیتواند وساطت فاعلی داشته باشد. از اینرو با این [[صنعت]]، نوعی شرکت در [[صفات فعل]] [[خدا]] و در نتیجه [[شرک]] رخ خواهد داد<ref>{{عربی|أَنَّ الظَّاهِرَ أَنَّ الْحِكْمَةَ فِي التَّحْرِيمِ هِيَ حُرْمَةُ التَّشَبُّهِ بِالْخَالِقِ فِي إِبْدَاعِ الْحَيَوَانَاتِ وَ أَعْضَائِهَا عَلَى الْأَشْكَالِ الْمَطْبُوعَةِ، الَّتِي يَعْجِزُ الْبَشَرُ عَنْ نَقْشِهَا عَلَى مَا هِيَ عَلَيْهِ، فَضْلًا عَنْ اخْتِرَاعِهَا}} (مرتضی الانصاری، المکاسب المحرمه، ج۱، ص١٨۵).</ref>. به علاوه در کتاب [[طهارت]] در مبحث [[نجاست]] [[غلات]] بعضی از [[متکلمان]] به مفاهیم نظری مرتبط با بحث مانند معنای [[غلو]]، [[تفویض]] و مراتب آنها پرداختهاند. | ||
#'''در [[فلسفه]] و [[عرفان]]''': در [[علوم]] [[فلسفی]] و مشربهای مختلف [[فلسفه اسلامی]]، مباحثی همچون صادر نخستین و همچنین تواناییهای مربوط به نفس میتواند مرتبط با [[وساطت فاعلی اهل بیت]]{{عم}} باشد؛ به این معنا که بعد از [[اثبات]] اصل وساطت فاعلی در فلسفه با بهرهگیری از نقل [[اهل بیت]]{{عم}} به عنوان مصداق صادر نخستین و یا نفس [[برتر]] معرفی میشوند. همچنین در عرفان مفاهیمی مانند [[انسان کامل]] و [[ولایت]] وجود دارد که از دیرباز اهل بیت{{عم}} به عنوان مصادیق بارز آن به شمار میرفتهاند.<ref>[[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص | #'''در [[فلسفه]] و [[عرفان]]''': در [[علوم]] [[فلسفی]] و مشربهای مختلف [[فلسفه اسلامی]]، مباحثی همچون صادر نخستین و همچنین تواناییهای مربوط به نفس میتواند مرتبط با [[وساطت فاعلی اهل بیت]]{{عم}} باشد؛ به این معنا که بعد از [[اثبات]] اصل وساطت فاعلی در فلسفه با بهرهگیری از نقل [[اهل بیت]]{{عم}} به عنوان مصداق صادر نخستین و یا نفس [[برتر]] معرفی میشوند. همچنین در عرفان مفاهیمی مانند [[انسان کامل]] و [[ولایت]] وجود دارد که از دیرباز اهل بیت{{عم}} به عنوان مصادیق بارز آن به شمار میرفتهاند.<ref>[[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۳۰.</ref> | ||
==ضرورت بحث== | ==ضرورت بحث== | ||